Stres Biotyczny

Post on 28-Nov-2014

5.519 views 0 download

description

 

Transcript of Stres Biotyczny

Stres biotyczny

Stres biotyczny

1. Negatywny wpływ roślin

- allelopatia

- zagęszczenie w łanie

- pasożyty roślinne

2. Mikroorganizmy

- wirusy

- bakterie

- grzyby

3. Owady

4. Nicienie

Allelopatia Molish w 1937 r. użył tego terminu po raz pierwszy,

allelon - nawzajem, patheia - cierpienie

Związki allelopatyczne wydzielane przez rośliny hamują wzrost i rozwój innych roślin rosnących w najbliższym otoczeniu.

Interakcje pomiędzy roślinami wyższymi - koliny, wpływ roślin wyższych na drobnoustroje - fitoncydy, drobnoustrojów na rośliny wyższe - marazminy, drobnoustroje na drobnoustroje - antybiotyki

Allelopatia

Allelopatia Do związków allelopatycznych zalicza się:

cyjanogenne glikozydy (cyjanowodór), mocznik, lotne terpeny, kwasy organiczne (bursztynowy, mrówkowy,

krotonowy, mlekowy), flawonoidy (kwercetyna), izoflawonoidy, związki fenolowe (kwas chlorogenowy, kumarowy,

ferulowy), taniny, chinony.

Związki te stosuje się często jako naturalne herbicydy lub środki przeciw owadom i nicieniom

Allelopatia Związki allelopatyczne dostają się głównie do

gleby wydzielane przez specjalne komórki, bądź też z resztek roślin rozkładających się. Zapobiegają kiełkowaniu nasion roślin konkurencyjnych.

Ich działanie to m.in.

Wpływ na przepuszczalność błon

Wpływ na syntezę kallozy w komórkach sito-

wych, blokują dystrybucję asymilatów

Zmniejszają wydajność syntezy ATP

Hamują biosyntezę białek

Spowolniają akumulację chlorofilu, a przez to obniżają wydajność fotosyntezy

Hamują podział komórkowy

Hamują powstawanie brodawek korzeniowych u roślin motylkowatych

Allelopatia

Działanie substancji alleopatycznych zależy od ich stężenia w środowisku, pory roku i warunków wzrostu. Substancje te są szczególnie aktywne wiosną w słabo natlenionych glebach.

Znajomość tego zjawiska zapobiega powstawania tzw. zmęczeniu gleby

Rośliny pasożytnicze Kanianka korzeniówka jemioła łuskiewnik Pasożytnicze rośliny, grupa roślin bezzieleniowych (lub

częściowo bezzieleniowych, półpasożytów, np. jemioła lub wiele gatunków z rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae), np. świetlik, szelężnik, gnidosz, pszeniec), przez to nie asymilujących, które wykorzystują substancje pokarmowe wytworzone przez zaatakowanego żywiciela, np. kanianka, łuskiewnik różowy, zaraza.

Jemioła (Viscum)

rodzaj z rodziny gązewnikowatych, około 70 gatunków pasożytniczych lub półpasożytniczych krzewów lub krzewinek, rosnących na pniach i gałęziach drzew. Występują w obszarach umiarkowanych i ciepłych całego świata.

Pod korą żywiciela posiadają rozgałęziony system ssawek, którymi pobierają wodę i substancje mineralne, natomiast dzięki zielonym pędom i liściom samodzielnie asymilują.

W Polsce 3 gatunki, najczęstszym jest jemioła pospolita (Viscum album) pasożytująca na drzewach liściastych, rzadko szpilkowych. Owoce z kleistym miąższem zjadane są przez ptaki, które przyczyniają się do rozsiewania jemioły. Roślina trująca i lecznicza.

Kanianka (Cuscuta)

rodzaj z rodziny kaniankowatych, rośliny pasożytnicze, bezzieleniowe, pozbawione liści i korzeni, wnikające w tkanki żywiciela przy pomocy ssawek (haustoriów).

Na świecie ok. 170 gatunków, w Polsce 8, z których najczęściej spotykane są: kanianka pospolita (Cuscuta europaea), pasożytująca na różnych roślinach zielnych i krzewach oraz kanianka macierzankowa (Cuscuta epithymum), częsta na łąkach. Kanianki pasożytujące na roślinach uprawnych powodują poważne szkody. Rośliny trujące, niekiedy stosowane

w homeopatii.

Cuscuta epithymum

Łuskiewnik różowy

(Lathraea squamaria), bezzieleniowy pasożyt z rodziny trędownikowatych, żyjący nakorzeniach drzew liściastych` i szpilkowych.

Na wiosnę wydaje nadziemny pęd kwiatowy koloru różowego, pokryty mięsistymi łuskami. Łuskiewnik występuje niezbyt często w lasach liściastych na niżu i w niższych położeniach górskich, a także w lasach świerkowych w górach.

Korzeniówka (Monotropa),

rodzaj z rodziny korzeniówkowatych (Monotropaceae), kilka gatunków bezzieleniowychroślin saprofitycznych, występujących w klimacie umiarkowanym i chłodnym półkuli północnej.

W Polsce spotykana jest korzeniówka pospolita (Monotropa hypopitys), rosnąca w cienistych lasach szpilkowych i liściastych na niżu i w niższych położeniach górskich.

Monotropa uniflora

Wirusy Wirusy, Virales, twory biologiczne o wielkości 15-

300 nm, charakteryzujące się brakiem budowy komórkowej i brakiem własnych układów enzymatycznych, niezbędnych do przebiegu procesów metabolicznych, syntezy białek i replikacji. Z tych względów wirusy nie rosną i nie rozmnażają się, są pasożytami obligatoryjnymi, tzn. do istnienia w przyrodzie niezbędne jest ich stałe krążenie pomiędzy organizmami żywymi (komórkami roślinnymi, zwierzęcymi lub bakteryjnymi -bakteriofagi). Wszystkie funkcje wirusów dokonywane są przez rybosomy gospodarza.

Adenowirus

Wirus ptasiej grypy

Wirusy Zdefiniowano 40 rodzin wirusów roślinnych. Mimo wielu

różnic mają dwie cechy wspólne: 1. Replikacje w komórkach rośliny-gospodarza,

wykorzystując wszystkie możliwe substancje 2. Dostać się do systemu naczyniowego

Wirusy przedostają się komórkami wolno, infekcja

gwałtownie przyspiesza po dostaniu się do sit. Czas inkubacji choroby bardzo różny, ale generalnie

dłuższy niż w przypadku bakterii.

Drogi infekcji: wszelkie zranienia, uszkodzenia błony cytoplazmatycznej, szparki. Infekcja przenoszona narzędziami, rękami, glebą, szczątkami roślinnymi, owadami, przez nasiona, ziarnem pyłku.

Wirusy Owady przenoszące wirusy: pluskwiaki, przylżeńce,

pajęczaki, mszyce, skoczki, piewiki, mkliki szklarniowe

Objawy chorobowe: przejaśnienia, biała siatka. Identyfikacja wirusów: Liście zabija się w parze

wodnej, wypłukuje chlorofil alkoholem, a następnie barwi się jodem. Po wysuszeniu materiału widać białe plamy z ciemną obwódką - wirusy blokują syntezę skrobi w chloroplastach - biała plama, ciemna obwódka świadczy o zaburzeniach w translokacji skrobi.

Przykłady chorób wirusowych: mozaika tytoniu, pomidora, liściozwój ziemniaka, smugowatość ziemniaka, mozaika żółty rzepy

WirusyWirusy

Liściozwój ziemniaka

Wirus mozaiki

Bakterie

Bakterie (Bacteria, Schizomycetes), jedna z gromad królestwa bezjądrowych obejmująca organizmy jednokomórkowe o różnych kształtach (ziarenkowce, pałeczki, laseczki, przecinkowce i śrubowce), które mogą się łączyć, tworząc dwoinki, łańcuszki luźno powiązanych komórek (paciorkowiec), nieregularne skupienia (gronkowiec) lub regularne prostopadłościany (pakietowiec).

Zamiast jądra komórkowego mają nukleoid. W ich komórkach brak również mitochondriów, których rolę pełnią mezosomy.

Bakterie W niesprzyjających warunkach bakterie tworzą formy

przetrwalnikowe. Rozmnażają się wegetatywnie przez podział (rzadko obserwowane procesy płciowe służą jedynie do tworzenia form mieszańcowych).

Bakterie są w większości cudzożywne (heterotrofy), część zaś samożywna (chemoautotrofy i fotoautotrofy). Są wśród nich zarówno tlenowce, jak i beztlenowce.

Bakterie mają bardzo szeroką tolerancję ekologiczną i mogą występować w ekstremalnych warunkach środowiska (np. w gorących źródłach czy na śniegu). Odgrywają (obok grzybów) ważną rolę w rozkładzie materii organicznej (destruenci). Niektóre pasożytują w organizmach ludzkich, zwierzęcych i roślinnych (bakterie chorobotwórcze).

Bakterie

Do najważniejszych grup ekologiczno-fizjologicznych należą bakterie glebowe (wytwarzające m.in. próchnicę glebową) i bakterie korzeniowe. Ze względu na wykorzystywane źródło energii wyróżnia się m.in. bakterie: siarkowe (uzyskujące energię, potrzebną do asymilacji dwutlenku węgla, podczas utleniania siarki i jej związków), metanowe (rozkładające związki organiczne z wytworzeniem metanu), wodorowe (utleniające wodór cząsteczkowy), żelazowe (utleniające związki żelazawe do żelazowych), purpurowe siarkowe (samożywne, zawierające bakteriochlorofil, które w czasie

fotosyntezy redukują dwutlenek węgla, utleniając siarkowodór) i purpurowe bezsiarkowe (na świetle, przy braku tlenu, samożywne, w czasie fotosyntezy redukujące dwutlenek węgla przez utlenianie znajdujących się w środowisku alkoholi lub wodoru).

Opis: Budowa bakterii: 1) rzęska, 2) otoczka, 3) ściana komórkowa, 4) błona cytoplazmatyczna, 5) mezosom, 6)

nukleoid, 7) ciałka chromatoforowe, 8) substancje zapasowe, 9) cytoplazma, 10) rybosomy. Autor: Dzwonkowski Robert.

BakterieGatunki wywołujące choroby roślin należą do

czterech rodzin Pseudomonadaceae (Pseudomonas -

pałeczka z kilkoma wiciami na jednym biegunie, Xanthomonas - pałeczka z jedną wicią na jednym biegunie),

Objawy chorobowe wywołane przez Pseudomonas syringae

Xanthomonas campestris

Rhizobiaceae (Rhizobium, Agrobacterium, -ruchliwe, wydłużone)

Corynebacteriaceae - nieruchliwe pałeczki

Enterobacteriaceae (Erwinia - pałeczka cała otoczona witkami)

Bakterie Objawy chorobowe: uwiąd, zgnilizna,

hiperplazja, narośla, śluzowacenie Drogi infekcji: mechaniczne uszkodzenia,

uszczykiwanie, przez szparki wodne, miodniki, szparki, przetchlinki, owady gryzące i kłujące

Działanie: rozpuszczają pektyny (rozluźnienie spoistości pomiędzy komórkami), scukrzają skrobię, rozpuszczają tłuszcze, białka, rozkładają związki organiczne do kwasów, zasad z wydzieleniem CO2, H2 , NH3

Bakterie Toksyny uniemożliwiają rozwój i

doprowadzają do zabicia komórek Przeżywają w resztkach roślinnych Przykłady chorób bakteryjnych: bakteryjne

więdnięcie fasoli, zgorzel bakteryjna kwiatów drzew owocowych, czarna nóżka i miękka zgnilizna bulw ziemniaka

Grzyby ObligatoryjneErysiphe, Uromyces, Puccinia, Synchytrium Nie wydzielają toksyn, potrzebują żywej tkanki rośliny

gospodarza, nie potrafią tworzyć estrów fosforanowych z fosforu nieorganicznego, wykorzystują gotowe estry żywiciela

FakultatywnePhytophtora, Verticilium, Fusarium, AlternariaOkolicznościowe saprofity, wydzielają wiele toksyn

Grzyby Grzyby niedoskonałe (Fungi imperfecti), ogromna grupa (ok.

30 tys. gatunków) grzybów, które zatraciły w toku ewolucji zdolność do rozmnażania płciowego i rozmnażają się wyłącznie wegetatywnie, dzięki czemu powstałe potomstwo posiada dokładnie takie same cechy fizjologiczne jak osobnik rodzicielski.

Fakt ten ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania się gatunku, gdyż grzyby niedoskonałe są przeważnie wąsko wyspecjalizowanymi pasożytami, lub rzadziej, saprofitami (roztocza) żyjącymi na ściśle określonych podłożach. Do grupy tej należą również grzyby drapieżne.

Toksyny

1. Specyficzne (host-selective HSTs), produkowane głównie przez grzyby z rodzajów Alternaria i Cochliobolus

2. Niespecyficzne (non-host-selective), produkowane przez szereg różnych rodzajów grzybów

Toksyny T-toksyna wydzielana przez Cochliobolus heterostrophus

uszkadza morfologicznie i biochemicznie mitochondria HC-toksyna wydzielana przez C. carbonum hamuje

deacylację histonów, inhibuje wzrost korzeni kukurydzy wiktoryna produkowana przez C. victoriae łączy się z

białkami odpowiadającymi za procesy respiracji lub z innymi enzymami

fuzikokcyna wytwarzana przez Fusicoccum amygdali powoduje hiperpolaryzację membran cytoplazmatycznych poprzez stymulację H+-ATPazy (zaburza transport jonów, substratów, wzrost komórek, przenoszenie sygnałów i transkrypcję genów odpornościowych)

Grzyby Drogi infekcji: aparaty szparkowe

(Erysiphe), pęknięcia w rizodermie, przetchlinki (Verticillium, Fusarium), rozpuszczanie hydrolityczne ściany komórkowej, ligniny, korka

Objawy chorobowe: nekrozy, więdnięcia, zgnilizny, zasychania

Nicienie bezkręgowce z gromady zaliczanej do typu robaków

obłych, czyli obleńców (Nemathelminthes), zamieszkujące zarówno środowiska wodne, jak i glebę, liczne gatunki pędzą pasożytniczy tryb życia jako endopasożyty zwierząt i roślin.

Kształt ciała silnie wydłużony. W zależności od gatunku osiągają od 0,2 mm do 1 mm długości. Ciało nicieni tworzy wór skórno-mięśniowy, wewnątrz którego znajduje się tzw. pierwotna jama ciała wypełniona płynem.

Przewód pokarmowy rozpoczyna się otworem gębowym prowadzącym do gardzieli, łączącej się z jelitem, którego komórki zawierają glikogen, odżywczą substancję zapasową. Przewód pokarmowy zakończony jest tzw. jelitem tylnym.

Nicienie Posiadają gruczoły wydzielające lepką substancję,

umożliwiającą im uczepienie się w danym miejscu. Nicienie są z reguły rozdzielnopłciowe, u licznych gatunków występuje dymorfizm płciowy. Są przeważnie jajorodne, w rozwoju wyróżnia się kilka stadiów. Znanych jest 10 tys. gatunków.

Przedstawicielami nicieni są m.in. owsik ludzki (Enterobius vermicularis), pasożytujący w jelicie człowieka, mątwik buraczany (Heterodera schachtii), filarie (Filariidae), nerkowiec (Dioctophyma renale).

Heterodera schachtii

Dioctophyma renale

Mątwiki

Mątwiki, obleńce zaliczane do rodziny Heteroderidae, zaliczanej do gromady nicieni. Najczęściej spotykanymi przedstawicielami mątwików są:

- mątwik buraczany (Heterodera schachtii) będący groźnym szkodnikiem upraw buraka cukrowego, powodującym znaczne straty plonów. Larwy wykluwają się z jaj wiosną i wnikają do młodych korzeni buraków. Po przeobrażeniu samice pozostają w korzeniach, a samce przedostają się do gleby, oczekując na kolejny cykl rozrodczy.

Mątwiki

- mątwik ziemniaczany (Heterodera rostochiensis), którego larwy i samce uszkadzają korzenie pomidorów i bulwy ziemniaków w stopniu powodującym straty sięgające w skrajnych przypadkach 80-90% plonu.

Mątwiki Larwy wchodzą do korzeni w strefie wierzchołkowej,

przemieszczają się w kierunku walca osiowego, a następnie migrują wzdłuż osi korzenia. Ich aparat gębowy zaopatrzony jest w sztylet, którym niszczą komórki. Blisko walca osiowego nakłuwają delikatnie kilka komórek inicjując powstawanie tzw. syncytium. Jest to komórka intensywnie powiększająca się, o dużej ilości organelli: mitochondriów, plastydów i diktiosomów. Centralna wakuola rozpada się na wiele mniejszych. Wzdłuż syncytium następują zmiany morfologiczne i funkcyjne komórek sąsiadujących. Syncytia służą do pobierania pokarmu przez larwy.

Syncytium

Guzaki

Larwy guzaków wchodzą do korzenia w strefie elongacyjnej i migrują do wierzchołka korzenia. Następnie wykonują zwrot o 180 stopni i wędrują do nasady korzenia. Ich aparat gębowy jest wyposażony w sztylet, ale mniejszy niż u mątwików. W strefie różnicowania komórek przechodzą w osiadły tryb

życia. Inicjują powstawanie komórek olbrzymich. Komórka olbrzymia powstaje z 2-12 komórek, łączących się plasmodesmami, charakteryzującymi się wielojądrowością (wiele podziałów bez cytokinezy). Otaczają nicienia, który pobiera z nich pokarm.

Uszkodzenia spowodowane przez guzaki

Przykłady oddziaływania nicieni na ekspresję genów roślinnych

Nicienie aktywują gen Nem2 kodujący katalazę. Katalaza rozkłada nadtlenek wodoru, uznawany za substancję sygnalną, kontrolującą reakcje odpornościowe rośliny. Zwiększona ilość katalazy w zainfekowanych komórkach korzenia osłabia system obronny rośliny.

W korzeniach pomidora aktywują gen Lemmi9, który w komórkach olbrzymich zapobiegają wysychaniu cytoplazmy

U Arabidopsis powodują zmniejszoną akumulację ekstensyny w ścianie komórkowej, pozostawiając ją cienką (łatwiejsze pobieranie składników pokarmowych z syncytium).

Zastosowanie biotechnologii we wprowadzaniu odporności na nicienie

Namatocydy - najbardziej toksyczne pestycydy Zmianowanie Naturalni wrogowie - grzyby Nemathophora gynophila

czy Verticillium chlamydosporium Za rośliny odporne uważa się te, które uniemożliwiają

namnażanie populacji tj. w których rozwijają się tylko samce i sporadycznie kilka samic.

Znane geny odporności na nicienie powodują reakcję nadwrażliwości tzn, obumierania zanfekowanych komórek. Np. gen z Lycopersicum peruvianum, obecnie sklonowany i powszechnie dostępny

Verticillium chlamydosporium

Zastosowanie biotechnologii we wprowadzaniu odporności na nicienie

Przerwanie rozwoju nicieni Zapobieganie opuszczeniu osłonki jajowej

przez larwy Ograniczenie możliwości rozpoznania przez

receptory nicieni rośliny-gospodarza Wykrycie białek toksycznych dla nicieni np.

egzotoksyna produkowana przez Bacillus thuringensis lub inhibitor proteinazy

Zastosowanie biotechnologii we wprowadzaniu odporności na nicienie

Wprowadzanie wydzielin larw do komórek - wytwarzają się przeciwciała, immunoglobuliny, które wiążą się z centrami aktywnymi enzymów, przeciw którym zostały wyprodukowane

Wprowadzanie toksyn niszczących syncytia - odcięcie larwy od źródła pożywienia (proteinazy, glukanazy, lipazy, nukleazy, przeciwciała) - konieczność, aby wprowadzony gen kodujący dany związek działał tylko w komórkach zainfekowanych

Grzybowi Zabójcy: Biologiczna Kontrola

Nie możemy przetrwać bez roślin, które są źródłem naszego pokarmu i ubrań. Bliskość poszczególnych upraw umożliwia szybkie rozprzestrzenianie się chorób i owadów-szkod-ników. Pestycydy zabijają szkodniki, umożliwia-jąc uprawom przetrwanie. Dla zwalczania szkod-ników często stosowane są pestycydy chemiczne, ale biologiczna kontrola jest tańsza i nie wprowa-dza żadnych sztucznych związków chemicznych do systemów ekologicznych.

Grzybowi Zabójcy: Biologiczna Kontrola

Biologiczna kontrola polega na użyciu jednego organizmu w celu ograniczenia rozwoju lub wyelimi-nowania drugiego. Sztucznie wywołana epidemia choroby szybko rozprzestrzenia się, zagrażając tylko szkodnikom. Przykładowo, kontrola biologiczna zasto-sowana w przypadku wystąpienia choroby roślin, szyb-ko eliminuje szkodnika, podczas gdy u rośliny nie ob-serwuje się żadnych skutków ubocznych. Po osiągnięciu celu wprowadzony organizm zostaje w sposób natural-ny wyeliminowany.

Grzybowi Zabójcy: Biologiczna Kontrola

Organizmy używane do kontroli biologicznej są zazwy-czaj szkodnikami. Grzyby pasożytnicze stanowią tu bardzo cenną broń. Zazwyczaj zarodniki grzyba rozpy-lane są na terenach gdzie występują owady-szkodniki. Atak owada przez grzybnię składa się z trzech etapów: infekcja ciała owada, wzrost a następnie produkcja zarodników w stadium dojrzałości grzyba. Zdjęcie na tej stronie pokazuje wyrastające z ciała martwej mrówki podkładki Cordyceps australis, w obrębie której wykształcają się zarodniki.

Codryceps australis wyrastający z ciała mrówki

Grzybowi Zabójcy: Biologiczna Kontrola W 1834 włoski naukowiec Bassi odkrył, że przyczyną

zniszczenia hodowli jedwabników były owado-morkowce (grzyby pasożytnicze). Wiele lat później zarodniki tego samego gatunku grzyba, zaczęto stoso-wać jako mikoinsektycydy w kontroli biologicznej ston-ki ziemniaczanej. Zarodniki przynajmniej dwunastu innych gatunków grzybów są używane do kontroli owa-dów, roztoczy i innych szkodników. Grzyby używane są także do zwalczania innych grzybów, które są szkodliwe dla roślin. Mikoherbicyd Devine® zawiera zarodniki grzyba, które zabijają chwasty. Można się spodziewać, że spektrum gatunków przydatnych w kontroli

biologicznej zostanie wkrótce poszerzone.

Nicienie owadobójcze

Hermafrodyty H. megidis w poczwarce stonki 

 Ph. rufipes

Steinernema feltiae - larwa infekcyjna

Bakteria Xenorhabdus bovieni w jelicie larwy infekcyjnej S. feltiae

Na terenie województwa dolnośląskiego stan upraw zbóż ozimych ocenia się jako dobry do bardzo dobrego. Aktualnie w nizinnej części województwa prowadzony jest zbiór jęczmienia ozimego. Plonuje on nieco gorzej aniżeli w roku ubiegłym, średnio 45 dt/ha (przy rozpiętości 30-60 dt/ha). Na terenie RODR Zgorzelec w około 50% upraw tego zboża stwierdzono porażenie, żółtą karłowatością jęczmienia, straty w plonie wynoszą 65-95%; średni plon ziarna z tych plantacji nie przekroczył 13 dt/ha! Na skutek wysokich temperatur szybciej dojrzewają plantacje pszenicy. Kondycja zdrowotna zbóż jest na ogół dobra. Lokalnie występują choroby: łamliwość i zgorzel podstawy źdźbła, mączniak prawdziwy, septorioza liści i kłosów, rdza brunatna pszenicy, głownia pyłkowa jęczmienia, pasiastość jęczmienia, siatkowa plamistość jęczmienia, rynchosporioza liściowa, rdza żółta na jęczmieniu, rdza karłowa na jęczmieniu jarym oraz szkodniki: skrzypionka, mszyca zbożowa (odnotowuje się zwiększenie populacji tych szkodników w porównaniu do lat ubiegłych), mszyca czeremchowo-zbożowa, pryszczarek zbożowiec, niezmiarka paskowana. Na plantacjach niewłaściwie lub nie chronionych przed chwastami występuje: miotła zbożowa, przytulia czepna, fiołek polny, chaber bławatek, przetaczniki, gwiazdnica, komosa. Na terenach górskich początek żniw (żyta, jęczmienia) przewidywany jest po 20 lipca.

Raport dotyczący stanu fitosanitarnego upraw roślin zbożowych i rzepaku

Aktualnie prowadzony jest zbiór rzepaku. Plony wynoszą od 19 dt/ha (pow. lubiński) do 27-28 dt/ha (pow. ząbkowicki), i są na ogół niższe od spodziewanych. Na większości areału upraw zaobserwowano małe porażenie suchą zgnilizną kapustnych, średnie - zgnilizną twardzikową oraz lokalnie duże porażenie chowaczami, słodyszkiem rzepakowym i pryszczarkiem kapustnikiem.