Post on 27-Feb-2019
Systemy rozrodcze
wykład 5/2
panmiksja – krzyżowanie zupełnie losowe● rzadkie w świecie zwierząt● założenie wielu modeli genetyki populacyjnej
Faktyczne systemy rozrodcze
♂♀
● monogamia
nornik preriowyMicrotus ochrogaster
Systemy rozrodcze
wykład 5/3
● promiskuityzm (bez wytwarzania stałych par)
♀
♀
♀♂
♂
♂
szympansy łosoś
Systemy rozrodcze
wykład 5/4
Poligamia● poligynia
♂ ♀ ♀ ♀
haremy(słonie morskie)
sekwencyjna poligamia(słonie)
jednoczesna poligamia(pawiany)
Zapłodnienie poza parą (EPC)
wykład 5/7
potrzos (Emberiza schoeniclus)● system rozrodczy: monogamia socjalna● 55% piskląt EPC
gibon białoręki (Hylobates lar)● system rozrodczy: monogamia socjalna● 12% potomstwa EPC
wróbel skalny (Petronia petronia)● system rozrodczy: poligynia socjalna● 51% piskląt EPS
Badania przekrojowe - brak dobrego wsparcia hipotezy dobrych genów →potrzebna nowa hipoteza
Populacja
wykład 5/8
definicjaGrupa osobników tego samego gatunku, współwystępujących na tym samym obszarze i w tym samym czasie.
współwystępowanie oddziaływanie→
jeden gatunek w tym samym miejscu i czasie krzyżowanie→
Jak wyznaczyć granice populacji?
• kryterium krzyżowania się osobników?
• kryterium związków między osobnikami?
• kryterium przebiegu dynamiki liczebności?
Gatunek
wykład 5/9
Biologiczna koncepcja gatunku
Grupa faktycznie lub potencjalnie krzyżujących się populacji naturalnych, które są reprodukcyjnie izolowane od innych takich grup.
Nie działa w przypadku:● rozmnażania bezpłciowego● hybrydyzacji● niedostatecznej znajomości biologii
Ernst Mayr1904-2004
Gatunek
Możliwe definicje gatunku:● morfologiczny● wyróżniany na podstawie różnic genetycznych● ewolucyjny● filogenetyczny● ekologiczny● fenotypowy● rozpoznający się jako gatunek
prof. Tomasz Umiński
Gatunek to jest to,co za gatunek
uważa kompetentnyspecjalista
Osobnik
wykład 5/12
polikormon – wieloosobnicza struktura roślinna
kormus – wieloosobnicza struktura zwierzęca
weget / ramet – potomny „osobnik” z pomnażania wegetatywnego
genet / sekstem – potomny „osobnik” z jednego nasienia
osobnik genetyczny vs osobnik strukturalny
Osobnik
wykład 5/13
Polikormon gajowca (Galeobdolon luteum)
Kolonia (kormus) rurkopława złożona z osobników pełniących różne funkcje, połączonych pniem ze wspólną jamą gastralną
Charakterystyka populacji
wykład 5/14
cecha podstawowa
cecha bezpośrednio wpływająca na liczebność
cecha wtórna
liczebność(zagęszczenie)
rozrodczość
śmiertelność
migracje
struktura wiekowa
struktura przestrzenna
struktura socjalna
strukturagenetyczna
Zagęszczenie: metody
wykład 5/15
zliczenie wszystkich osobnikówbezpośrednie
(liczenie osobników)
pośrednie(informacje o osobnikach)
bezwzględne(ocena rzeczywistego
zagęszczenia)
względne(ocena względem jakiegoś
punktu odniesienia)
liczba osobników na 1 pułapkę
mapowanie terytoriów na podstawie odgłosów ptaków
porównanie liczby tropów, odchodów
CMR (capture-mark-recapture)
metoda Petersena-Lincolna
Frakcja zwierząt znakowanych w drugim odłowie jest równa ich frakcji w całej populacji.
znakowane w 2 odłowie znakowane w 1 odłowie
wszystkie w 2 odłowie wszystkie w populacji
mieszanie znakowanych i
nie
odłów wyznakowane
16 osob.
ponowny odłów 20 osob.
5 wyznakowanych
=
520 = 16
N → N = 64
CMR (capture-mark-recapture)
wykład 5/17
Założenia● Nie ma zmian liczebności między odłowami● Osobniki znakowane i nieznakowane mieszają się między odłowami● Jednakowa łowność znakowanych i nieznakowanych● Próba jest dostatecznie duża
Źródła błędów w ocenie zagęszczenia populacji:● błąd systematyczny
populacja nie spełnia wszystkich wymogów metody● błąd statystyczny
na podstawie prób wnioskujemy o całej populacji (jaka liczba prób jest wystarczająca?)
CMR (capture-mark-recapture)
wykład 5/18
Szacowanie liczebności w oparciu o statystykę Bayesowską w oparciu o maximum likelihood (ML, największa wiarygodność)
p. ponownego odłowu = p. przeżycia x p. złapania
Rozwiązanie: MARK i inne
Można to rozwijać:
p. ponownego odłowu = p. przeżycia x p. złapania x p. migracji x ….
Inne metody
wykład 5/19
Zwierzęta
różne metody pułapkowe
mapowanie głosów (ptaki), śladów i odchodów (ssaki)
pędzenia
ankiety
Rośliny:
stopień pokrycia ziemi
absorpcja światła (dla chlorofilu)
Zagęszczenie
wykład 5/21
=liczebność osobników przypadających na jednostkę powierzchni lub objętości
Charakterystyka populacji
wykład 5/22
cecha podstawowa
cecha bezpośrednio wpływająca na liczebność
cecha wtórna
liczebność(zagęszczenie)
rozrodczość
śmiertelność
migracje
struktura wiekowa
struktura przestrzenna
struktura socjalna
strukturagenetyczna
Demografia
wykład 5/23
Zwana też strukturą. Nie mylić ze strukturą w sensie genetycznym!
Cechy demograficzne populacji:● struktura wiekowa● przeżywalność● rozrodczość
Inne cechy struktury populacji:● przestrzenna● socjalna
Demografia
wykład 5/24
Tabele przeżywania (śledzenie losów), tabele poziome● śmiertelność w różnych grupach wiekowych / rozwojowych
jajo, larwa, poczwarka, dorosłynasiono, siewka, niedojrzałe, dorosłe
● dla osobników (trudniejsze) lub dla kohort (łatwiejsze)kohorta – grupa urodzona w jednym okresie
Tabele statyczne (1 pomiar), tabele pionowe● liczba osobników w danym wieku można odtworzyć wcześniejszy stan →
populacji
Wymyślone przez Raymona Pearla w 1921 roku na potrzeby towarzystw ubezpieczeniowych
Tabela przeżywania pozioma
wykład 5/25
postać graficzna
rok t+1
rok t
klasa wiekowa (x)
przedział wiekowy
l’x
lx
dx
qx
Lx
Tx
ex
1 0-1 500 100 20 0.20 90 180 1.80
2 1-2 400 80 40 0.50 60 90 1.13
3 2-3 200 40 30 0.75 25 30 0.75
4 3-4 50 10 10 1.00 5 5 0.50
5 4-5 0 0 0 - 0 0 -
l’x – liczba osobników dożywających do początku klasy wieku x (dane z terenu)
lx – względna przeżywalność (l0 = 100)
dx – liczba osobników umierających w klasie x
qx - śmiertelność (p-stwo śmierci w klasie wieku x)
Lx – przybliżona liczba osobników dożywających do połowy klasy wiekowej x
Tx – kolumna pomocnicza, zsumowana od dołu kolumna Lx
ex – przewidywane dalsze życie
Kohorty
wykład 5/26
kohorta – przydatna dla populacji o pokoleniach zachodzących na siebie
maj czerwiec lipiec sierpień wrzesień
Tabela przeżywania statyczna (pionowa)
wykład 5/27
klasa wieku (lata)
liczebność w klasie wieku
zgony
0-1 183 400 1 345
1-4 710 784 234
5-9 984 999 175
10-14 994 837 193
…
Piramida demograficzna
wykład 5/28
Rodzaje piramid● ekspansywna (szybki wzrost)● konstruktywna (powolny wzrost)● stabilna (zahamowanie wzrostu)
Krzywe przeżywania
wykład 5/31
Krzywa przeżywania może być różna dla tego samego gatunku w różnych warunkach.
% p
rzeż
ywaj
ącyc
h
marzec kwiecień maj wiosnówka pospolita
Zagęszczeniaa) 1-2 x 103 os/m2
b) 5-10 x 103 os/m2
c) 15-20 x 103 os/m2
d) 35-50 x 103 os/m2
e) 50 x 103 os/m2
Pojęcia demograficzne
Rozrodczość (pojęcie ekologiczne) – liczba potomstwa produkowanego w określonym czasie
Płodność (pojęcie fizjologiczne) – zdolność osobnika do wydawania na świat potomstwa
Śmiertelność – liczba osobników umierająca w określonym czasie
Pojęcia demograficzne
rozrodczość
dł. życia
potencjalna (fizjologiczna)
realizowana (ekologiczna)
potencjalna (fizjologiczna)
realizowana (ekologiczna)
noworodek co 10-11 miesięcy
noworodek 1.3 razy w życiu kobiety
około 100-120 lat
Monako 89 latPolska 77 latHaiti 63 lataCzad 49 lat
Rozrodczość
wykład 5/34
Może zmieniać się w czasie – różnice między grupami wiekowymi
liczb
a na
sion
na
osob
nika
wiek (mies)
500
250
wierzchlina (Poa annua)
mulak(Odocoileus hemionus )
liczb
a ur
odze
ń na
oso
bnik
a
Śmiertelność
wykład 5/35
Śmiertelność i rozrodczość zależne od zagęszczenia to wynik konkurencji wewnątrzgatunkowej
Tribolium
1 śmiertelność niezależna od zagęszczenia2 śmiertelność zależna od zagęszczenia (niepełna kompensacja)3 śmiertelność zależna od zagęszczenia (nadkompensacja)
śmie
rtel
ność
liczb
a pr
zeży
waj
ącyc
h
Proporcja płci w populacjipierwotna proporcja płci – w momencie zapłodnienia
wtórna – w momencie narodzin
trzeciorzędowa – po narodzinach
Proporcja płci 1:1 jest ESS (Fisher). Wyjątki?
więcej kobietwięcej kobietwięcej mężczyznwięcej mężczyzn
Proporcja płci w populacji
wykład 5/37
sekwencyjny hermafrodytyzm
Papugoryby (Scaridae), wargaczowate (Labridae), garbikowate (Pomacentridae)
● Selektywna śmiertelność jednej płci Wolbachia zabija samce stawonogów haremowe ssaki migracje zależne od płci
● złożony cykl rozrodczy, haplo/diploidalność
Daphnia, pszczoły
Proporcja płci w populacji
wykład 5/38
● specyficzny behawior rozrodczy
polyandria i opieka sprawowana przez samce u niektórych siewek nadmiar →samców
● płeć determinowana niegenetycznie temp. inkubacji u gadów możliwość wpływania przez samicę (pawie)
Alligator mississippiensis27.7 - 30 °C samice→32.2 - 33.8 °C samce→