SEKTOR FINANSÓW PUBLICZNYCH jednostki sektora finansów publicznych 1. Uczelnie publiczne, Polska...

download SEKTOR FINANSÓW PUBLICZNYCH jednostki sektora finansów publicznych 1. Uczelnie publiczne, Polska Akademia

of 13

  • date post

    28-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    212
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of SEKTOR FINANSÓW PUBLICZNYCH jednostki sektora finansów publicznych 1. Uczelnie publiczne, Polska...

SEKTOR FINANSW PUBLICZNYCH

dr Teresa Augustyniak-Grna 1

Pojcie sektora finansw publicznych

1. Sektor finansw publicznych (sfp) - to zbir jednostek zaliczonych do tego sektora na podstawie przepisw

prawa. Jest elementem sektora publicznego, do ktrego zalicza si take jednostki dziaajce na zasadach

komercyjnych (realizujce cele ekonomiczne), bdce wasnoci Skarbu Pastwa lub jednostek samorzdu

terytorialnego, bd zalene od tych podmiotw (przedsibiorstwa pastwowe, spki Skarbu Pastwa, spki

z przewag kapitau publicznego, banki pastwowe).

2. Cechy jednostek sfp:

- wykonuj zadania publiczne na zasadach niekomercyjnych; realizuj cele publiczne i spoeczne, - s finansowane ze rodkw publicznych oraz wykorzystuj majtek publiczny, - prowadz gospodark finansow wedug zasad okrelonych przez prawo.

3) Jednostki sektora finansw publicznych s enumeratywnie wyliczone (art. 9 ufp). S to: 1. organy wadzy publicznej, 2. jednostki samorzdu terytorialnego i ich zwizki, zwizki metropolitalne, 3. jednostki budetowe, 4. samorzdowe zakady budetowe, 5. agencje wykonawcze, 6. instytucje gospodarki budetowej, 7. pastwowe fundusze celowe, 8. Zakad Ubezpiecze Spoecznych i zarzdzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego

Ubezpieczenia Spoecznego i fundusze zarzdzane przez jej Prezesa, 9. Narodowy Fundusz Zdrowia, 10. samodzielne publiczne zakady opieki zdrowotnej, 11. uczelnie publiczne, 12. Polska Akademia Nauk i jej instytuty, 13. pastwowe i samorzdowe instytucje kultury oraz pastwowe instytucje filmowe, 14. inne pastwowe lub samorzdowe osoby prawne wykonujce zadania publiczne, z wyczeniem

przedsibiorstw, instytutw badawczych, bankw i spek prawa handlowego.

dr Teresa Augustyniak-Grna 2

Zakres i organizacja sektora finansw publicznych

1. Zakres sektora finansw publicznych okrelony w ufp z 2009 nie odpowiada w peni standardom UE okrelonym

w rozporzdzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 549/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie

europejskiego systemu rachunkw narodowych i regionalnych w Unii Europejskiej (ESA 2010).

Sektor finansw publicznych nie obejmuje Krajowego Funduszu Drogowego i Funduszu Kolejowego,

przedsibiorstw publicznych pokrywajcych mniej ni 50% kosztw produkcji przychodami ze sprzeday.

2. W naukach ekonomicznych sektor finansw publicznych czsto dzieli si na 3 podsektory: rzdowy,

samorzdowy, ubezpiecze spoecznych.

Brak jest zgody co do katalogu jednostek zaliczanych do poszczeglnych podsektorw.

3. Jednostki sektora finansw publicznych mog by tworzone tylko w formach organizacyjnych okrelonych przez ufp

(art. 8 ust. 1).

4. Ufp okrela zasady gospodarki finansowej nastpujcych form organizacyjnych: jednostek budetowych,

samorzdowych zakadw budetowych, instytucji gospodarki budetowej, agencji wykonawczych, pastwowych

funduszy celowych.

Pozostae formy organizacyjne, w tym pastwowe i samorzdowe osoby prawne, dziaaj na podstawie odrbnych

ustaw, a przepisy ufp stosuje si do nich odpowiednio (art. 10 ust. 2).

dr Teresa Augustyniak-Grna 3

Jednostki budetowe podstawowa forma organizacyjna sektora

1. Nie maj osobowoci prawnej. W obrocie prawnym dziaaj jako jednostki organizacyjne Skarbu Pastwa lub

jednostek samorzdu terytorialnego, ktre s osobami prawnymi.

2. W tej formie organizacyjnej dziaaj jednostki wiadczce usugi publiczne na og nieodpatnie. Status jednostki

budetowej maj przykadowo urzdy obsugujce organy wadzy publicznej (kancelarie, ministerstwa, urzdy gminne, starostwa, urzdy marszakowskie), szkoy publiczne, sdy, stacje sanitarno-epidemiologiczne, niektre podmioty lecznicze.

3. S budetowane (powizane z budetem) tzw. metod brutto. Pokrywaj swoje wydatki bezporednio z waciwego budetu, a pobrane dochody odprowadzaj na rachunek dochodw, odpowiednio, budetu pastwa albo budetu samorzdowego (art. 11 ust. 1 ufp).

Wyjtek jednostki owiatowe gromadz na wyodrbnionym rachunku bankowym dochody z dziaalnoci pozapodstawowej, opat egzaminacyjnych, odpatnoci za wyywienie i zakwaterowanie uczniw w bursach i internatach oraz niektre inne i przeznaczaj je na sfinansowanie wydatkw biecych i majtkowych, cele wskazane przez darczyc, remont lub odtworzenie mienia. Nie mona ich przeznaczy na wynagrodzenia osobowe (art. 11a i 223 ufp).

4. Podstaw gospodarki finansowej jednostek budetowych s ich plany finansowe. Zmiana tych planw wymaga

niejednokrotnie zmiany budetu, z ktrym jednostka jest powizana lub wykorzystania rezerw budetowych. Ich gospodarka finansowa jest usztywniona i brak w niej naturalnych bodcw ekonomicznych skaniajcych do efektywnego gospodarowania.

5. Jednostki budetowe tworz, cz i likwiduj: a) pastwowe ministrowie, kierownicy urzdw centralnych, wojewodowie, b) samorzdowe organy stanowice jednostek samorzdu terytorialnego (art. 12 ufp).

dr Teresa Augustyniak-Grna 4

Samorzdowe zakady budetowe i instytucje gospodarki budetowej

1. Samorzdowe zakady budetowe nie posiadaj osobowoci prawnej, a instytucje gospodarki budetowej (funkcjonujce tylko na szczeblu pastwa) s osobami prawnymi.

2. Podstaw gospodarki finansowej zakadw i instytucji s ich plany finansowe (odpowiednio zatwierdzane przez

kierownikw zakadw i ustalane ustawami budetowymi), ktre mog by zmieniane przez te jednostki w cigu roku

pod pewnymi warunkami (art. 15 ust. 8 i art. 24 ust. 5). Ich gospodarka finansowa jest istotnie uelastyczniona.

3. Zakady odpatnie wykonuj zadania i pokrywaj koszty dziaalnoci z przychodw wasnych. S

budetowane (powizane z budetem) tzw. metod netto. Nadwyk rodkw obrotowych wpacaj do budetu (art.

15 ust. 1, 3, 5 i 7 ufp). Mog otrzyma dotacje z budetu, lecz w zasadzie do wysokoci 50% kosztw ich dziaalnoci.

Status zakadu moe by nadany tylko w okrelonym przez prawo zakresie dziaania (np. jednostkom gospodarki

mieszkaniowej i gospodarowania lokalami, jednostkom transportu zbiorowego, targowiskom). S nieliczne.

4. Samorzdowe zakady budetowe s tworzone, czone, przeksztacane w inn form organizacyjn, likwidowane

przez organ stanowicy jednostki samorzdu terytorialnego (art. 16 ufp).

5. Instytucje gospodarki budetowej odpatnie wykonuj zadania, pokrywajc koszty dziaalnoci oraz

zobowizania z uzyskiwanych przychodw zasada samofinansowania (art.23 ust. 1). Dotacje z budetu mog

otrzyma, jeli odrbne ustawy tak stanowi (art. 24 ust. 1). Ustalaj wynik finansowy. Zysk instytucji jest

przeznaczony na cele okrelone przez ministra lub Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrw (art. 23 ust. 4 pkt 4).

Status instytucji maj np.: Zachodnia Instytucja Gospodarki Budetowej Piast i inne instytucje regionalne, Centrum

Obsugi Kancelarii Prezydenta RP, Centralny Orodek Sportu. Jest ich obecnie 14.

6. Instytucje gospodarki budetowej s tworzone i likwidowane przez ministrw, Szefa Kancelarii Prezesa RM, za

zgod Rady Ministrw oraz organy lub kierownikw pozarzdowych czci budetowych (np. Kancelarii Prezydenta).

dr Teresa Augustyniak-Grna 5

Pastwowe fundusze celowe i agencje wykonawcze

1. Plany finansowe funduszy oraz agencji ustalaj ustawy budetowe.

2. Pastwowe fundusze celowe stanowi wyodrbnione rachunki bankowe, ktrymi dysponuj ministrowie albo inne organy wskazane w ustawach tworzcych fundusze (art. 29 ust. 4 ufp). Nie posiadaj osobowoci prawnej. S to np. Fundusz Ubezpiecze Spoecznych, Fundusz Pracy, Fundusz Rehabilitacji Osb Niepenosprawnych, Fundusz Emerytalno-Rentowy. Jest ich obecnie 27.

3. Przychody funduszy pochodz ze rodkw publicznych, a koszty s ponoszone na realizacj wyodrbnionych zada publicznych do wysokoci biecych przychodw, w tym dotacji z budetu pastwa oraz pozostaoci rodkw funduszy z okresw poprzednich (art. 29 ust. 2 i 8 ufp).

4. Podstaw gospodarki finansowej funduszy s plany finansowe, ktrych przychody i koszty mog by zwikszane przez dysponentw funduszy po uzyskaniu opinii sejmowej komisji ds. budetu i zgody MF, o ile nie zwikszy to dotacji z budetu pastwa (art. 29 ust. 9, 10 i 12 ufp).

5. Agencje wykonawcze s pastwowymi osobami prawnymi tworzonymi na podstawie odrbnych ustaw w celu realizacji zada pastwa (art. 18 ufp). Zasady ich dziaania okrelaj owe ustawy. Status ten maj agencje pastwowe, np. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Agencja Mienia Wojskowego, Narodowe Centrum Nauki. Jest ich obecnie 9.

6. Podstaw gospodarki finansowej agencji s roczne plany finansowe, w ktrych wydatki nie powinny by w zasadzie wysze ni planowane dochody. Mog otrzyma dotacje z budetu pastwa w zakresie okrelonym w ustawie. Zmiany przychodw i kosztw mog by dokonane w cigu roku budetowego po uzyskaniu opinii sejmowej komisji ds. budetu i zgody ministra nadzorujcego agencj. Nie mog one w zasadzie zwiksza zobowiza agencji ani pogarsza jej planowanego wyniku finansowego (art. 21 ust. 5 i 6 ufp).

dr Teresa Augustyniak-Grna 6

Inne jednostki sektora finansw publicznych

1. Uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i jej instytuty, samodzielne publiczne zakady opieki zdrowotnej,

pastwowe i samorzdowe instytucje kultury, pastwowe instytucje filmowe dziaaj na podstawie rnych

przedmiotowo ustaw.

2. Przychody osigaj z odpatnego lub czciowo odpatnego wykonywania ich zada (przychody wasne), dotacji

budetowych oraz innych rde. Wykorzystuj je na zadania publiczne, dla realizacji ktrych zostay utworzone.

Prowadz gospodark finansow na podstawie planw ustalanych przez uprawnio