Reformy systemu emerytalnego - analiza GRAPE

download Reformy systemu emerytalnego - analiza GRAPE

of 43

  • date post

    17-Jan-2015
  • Category

    Documents

  • view

    573
  • download

    1

Embed Size (px)

description

 

Transcript of Reformy systemu emerytalnego - analiza GRAPE

  • 1. Group for Research in Applied Economics Makroekonomiczne skutki reform systemu emerytalnego dr Jan Hagemejer, UW dr Krzysztof Makarski, SGH dr hab. Joanna Tyrowicz, UW (z pomoc A. Borowskiej, K. Goraus i M. Bieleckiego) Grant NCN nr UMO-2011/01/D/HS4/04039 Opinie wyraone w tym materiale odzwierciedlaj stanowisko autorw i nie powinny by utosamiane z instytucjami, z ktrymi s zwizani.
  • 2. Plan prezentacji Logika modeli OLG Makroekonomiczne skutki reformy z 1999? Mechanizmy w modelu Model vs. rzeczywisto, czyli krytyczna ocena wynikw Skutki proponowanych zmian w systemie Dobrowolno Suwak Zmiana portfela OFE Przeniesienie aktyww Jakie s skutki rozwizania wybranego w 2013? Wnioski (w tym: ograniczenia modelu) 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 2/34
  • 3. Logika modeli OLG 8.0% 6.0% 4.0% 2.0% 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% -8.0% 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 2040 2060 2080 2100 2120 2140 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 3/34
  • 4. Makroekonomiczne skutki demografii Co oznacza perspektywa dugofalowa? 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 4/34
  • 5. Makroekonomiczne skutki demografii Co oznacza perspektywa dugofalowa? 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 5/34
  • 6. Jak dziaaj modele OLG? Obywatel = konsument uczciwie optymalizuje prac i konsumpcj na cae swoje ycie zna redni dugo ycia + przebieg zmiennych makro Rzd pobiera podatki, wydaje stay odsetek PKB finansuje (z podatkw) deficyt ZUS System emerytalny stary: PAYG DB => staa niezmienna stopa zastpienia nowy: PAYG DC (ZUS) + FF DC (OFE) => zmienna stopa zastpienia egzogeniczny (rosncy) wiek emerytalny Model rwnowagi oglnej rozwizanie: taka stopa procentowa, e popyt firm = poda obywateli z tego wynika: konsumpcja, podatki, rwnowaga rzdu + dobrobyt 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 6/34
  • 7. Jak rozumie dobrobyt? Dotd Joanna konsumowaa 30 wyj na basen i 4 tygodnie urlopu w roku. To by efekt jej optymalizacji (preferencje), przy zadanych cenach Rzd postanowi umili jej ycie, modyfikujc stawki podatkw tak, e przy nowych cenach Joanna wybiera 15 wyj na basen i 10 tygodniu urlopu. Lepiej Joannie? Basen Urlop Uyteczno Przed 30 4 lnB+lnU = 4.7875 utyli Po 15 10 lnB+lnU = 5.0106 utyli Lepiej, ale o ile? Ile to jest 0.2231 utyli? 0.2231 utyli = ln[30*(1+11.8%)] + ln[4*(1+11.8%)] = ln[15]+ ln[10] Ekwiwalent konsumpcji: ta zmiana jest rwnowana wzrostowi konsumpcji o 11.8% 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 7/34
  • 8. Czy reforma z 1999 r. bya spoecznie korzystna? TAK (w wietle naszego analiz dobrobytu w modelu) 1. Wzrost kapitau = > wzrost PKB (w porwnaniu do status quo) na skutek oszczdnoci w II filarze na skutek oszczdnoci prywatnych ( z powodu duego spadku emerytur) 2. Wyszy dobrobyt na skutek niszego wzrostu podatkw 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 8/34
  • 9. Mechanizmy w modelu Gospodarka skalibrowana do danych za 1999 => zgodne: stopa inwestycji przy zadanej deprecjacji i standardowych preferencjach => rynkowa stopa procentowa poda pracy i cieka produktywnoci w cyklu ycia stopa zastpienia w PAYG DB oraz dziura w ZUS stopy podatkw: PIT, VAT i od odsetek od przychodw kapitaowych 1. Liczymy status quo demografia + wiek emerytalny + cieka wzrostu gospodarczego (AWG) 2. Liczymy wiat po reformie j.w. + inny system emerytalny Porwnujemy uyteczno w status quo i po reformie dla kadej kohorty i staramy si zrekompensowa straty z nadwyek 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 9/34
  • 10. Mechanizmy w modelu 8.0% 6.0% FF caociowy efekt dobrobytowy 4.0% 2.0% 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% -8.0% 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 2040 2060 2080 2100 2120 2140 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 10/34
  • 11. Mechanizmy w modelu 8.0% 6.0% FF DB->DC caociowy efekt dobrobytowy 4.0% 2.0% 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% -8.0% 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 2040 2060 2080 2100 2120 2140 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 11/34
  • 12. Mechanizmy w modelu 8.0% 6.0% FF DB->DC caociowy efekt dobrobytowy 4.0% 2.0% 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% -8.0% 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 2040 2060 2080 2100 2120 2140 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 12/34
  • 13. Dug jest korzystnym sposobem finansowania 1.0% 0.5% 0.0% -0.5% -1.0% -1.5% (do limitu 70% PKB) dug publiczny (do limitu 65% PKB) -2.0% -2.5% 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 2040 2060 2080 2100 2120 2140 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 13/34
  • 14. Dug jest korzystnym sposobem finansowania 1.0% 0.5% 0.0% -0.5% -1.0% -1.5% (do limitu 70% PKB) dug publiczny (do limitu 65% PKB) podatek VAT -2.0% -2.5% 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 2040 2060 2080 2100 2120 2140 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 14/34
  • 15. Skutki reformy z 1999 r. wobec status quo Sposb finansowania reformy rzutuje na ciek dostosowania kapitau 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 15/34
  • 16. Skutki reformy z 1999 r. wobec status quo Sposb finansowania reformy rzutuje na ciek dostosowania kapitau 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 16/34
  • 17. Skutki reformy z 1999 r. wobec status quo Podatki i tak wzrosn, a dug ronie szybciej ni bez OFE ale czny wzrost podatkw/dugu jest znacznie niszy 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 17/34
  • 18. Skutki reformy z 1999 r. wobec status quo System zdefiniowanej skadki (DC) paci znacznie nisze emerytury ni zdefiniowanego wiadczenia (DB) 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 18/34
  • 19. Skutki reformy z 1999 r. wobec status quo Zmiana sposobu naliczania generuje nadwyk w ZUS (i OFE) 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 19/34
  • 20. Skutki reform z 1999 r - podsumowanie 1. Wzrost kapitau => wzrost PKB (o ok. 3%) 2. Nisza stopa zastpienia i emerytury (o ok. 40%) 3. Po okresowym pogorszeniu deficytu ZUS, poprawa kasowo: nadwyka w ZUS 4. Stabilno fiskalna przy nieznacznie wyszych podatkach 18/11/2013 np. udzia VAT w konsumpcji: z 11% na ok. 12% (zamiast 16%!) KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 20/34
  • 21. Skutki reformy z 1999 r model a realia Model Realia (efekty makro) Konsumenci wiedz, e emerytury spadn, wic oszczdzaj ex ante. Oszczdnoci prywatne wzrosn mniej => efekt na kapita i PKB mniejszy i gwnie przez OFE Nie zmieniaj si wydatki rzdowe, wic podatki podaj za deficytem ZUS System emerytalny jest powszechny (nie ma innych rde deficytu ZUS) S inne rda deficytu ZUS + koszty obsugi tego dodatkowego dugu Konsumenci jednakowi w kohorcie + aktuarialna sprawiedliwo Emerytury minimalne i wdowie => prawdopodobiestwo nadwyki w ZUS? W dugim okresie przyrost naturalny si stabilizuje (stopa dzietnoci wzrosa) ? 18/11/2013 KPRM Hagemejer-Makarski-Tyrowicz 21/34
  • 22. Czy proponowane i wprowadzone obecnie zmiany