LOGIKA Semiotyka - robert at .Oznaka – ma charakter konwencjonalny; prezentuje coś będąc...

download LOGIKA Semiotyka - robert at .Oznaka – ma charakter konwencjonalny; prezentuje coś będąc częścią

of 42

  • date post

    27-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    212
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of LOGIKA Semiotyka - robert at .Oznaka – ma charakter konwencjonalny; prezentuje coś będąc...

LOGIKASemiotyka

Robert Trypuz

Katedra Logiki KUL

8 padziernika 2013

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 1 / 42

Plan wykadu

1 Semiotyka jako nauka

2 Znak

3 Jzyk (w semiotyce)

4 Semiotyczne funkcje wyrae

5 Kategorie skadniowe

6 Rozkad wyrae na kategorie skadniowe

7 wiczenia

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 2 / 42

Semiotyka jako nauka Definicja semiotyki

Semiotyka

Semiotyka ,

jest logiczn teori jzyka (tj. jej przedmiotem jest kady jzyk),

jest nauk badajc jzyk w aspekcie jego poprawnoci i sprawnoci*w poznaniu i przekazywaniu (komunikowaniu) informacji.

(*) Sprawny znaczy tu tyle co ekonomiczny i skuteczny.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 3 / 42

Semiotyka jako nauka Dziay semiotyki

Dziay semiotyki

Syntaktyka (gr. syntaktikos skadajcy, zestawiajcy) , teoriaskadania znakw jzykowych.

Semantyka (gr. semanticos oznaczajcy) , dotyczy zwizku midzywyraeniami jzyka a rzeczywistoci.

Pragmatyka (gr. pragma dziaanie) , uwzgldnia si tutaj relacjepomidzy znakiem a jego uytkownikiem .

Relacje zachodzce:

midzy danym wyraeniem jzyka a odpowiednio innym jegowyraeniem, nazywa si relacjami (stosunkami) syntaktycznymi,

midzy danym wyraeniem jzyka a rzeczywistoci, nazywa sirelacjami (stosunkami) semantycznymi

midzy danym wyraeniem jzyka a uytkownikiem jzyka, nazywa sirelacjami (stosunkami) pragmatycznymi.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 4 / 42

Semiotyka jako nauka Dziay semiotyki

Trjkt semiotyczny Charlesa Sandersa Peircea

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 5 / 42

Semiotyka jako nauka Dziay semiotyki

Syntaktyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 6 / 42

Semiotyka jako nauka Dziay semiotyki

Semantyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 7 / 42

Semiotyka jako nauka Dziay semiotyki

Pragmatyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 8 / 42

Znak

Znak

Definicja

Znak ,przedmiot (zjawisko, ukad rzeczy) podpadajcy pod zmysy, ktry odnosiuytkownika znaku do przedmiotu innego ni on sam.

Znak jest zawsze znakiem czego dla kogo.

Przedmiot (zjawisko, ukad rzeczy) P1 jest znakiem przedmiotu P2dla osoby O, gdy znane osobie O reguy pozwalaj jej wiza zespostrzeeniem przedmiotu P1 okrelon myl o przedmiocie P2.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 9 / 42

Znak

Podzia znakw ze wzgldu na sposb odniesienia doprzedmiotu

1 Znaki instrumentalne musz by uprzednio rozpoznane jako znaki, anastpnie kieruj uwag na to, do czego si odnosz.

Symptom lub objaw (np. wysypka)Syndrom , zbir symptomw, ktre cznie stanowi oznak jakiegozjawiska.

Oznaka ma charakter konwencjonalny; prezentuje co bdc czcidanego zjawiska (np. wskaniki informujce o stopniu miary danegozjawiska uzyskane z przyrzdw pomiarowych).ladSygnaHaso

2 Znaki formalne prezentuj przedmiot wprost, s przezroczystesemantycznie oraz wielopostaciowe.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 10 / 42

Jzyk (w semiotyce)

Jzyk (w semiotyce

Definicja

Jzyk , jest to system znakw jednoznacznie zdeterminowany za pomocregu (skadniowych i znaczeniowych) ich uywania, sucy doporozumiewania si (w grupie spoecznej).

Jzyk zbir znakw + zbir regu (skadniowych i znaczeniowych)

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 11 / 42

Jzyk (w semiotyce)

Metafora znaku i jzyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 12 / 42

Jzyk (w semiotyce) Jzyk vs. metajzyk

Jzyk vs. metajzyk

Definicja

Metajzyk , (gr. meta po) jzyk, ktrego uywamy do mwienia ojzyku.

Zdanie Kot wskoczy na pot stwierdza, e w rzeczywistocizachodzi stan rzeczy taki, e kot wskoczy na pot.

Przedmiotem zdania Zdanie Kot wskoczy na pot jest prawdziwenie jest rzeczywisto, ale wasno zdania Kot wskoczy na pot.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 13 / 42

Jzyk (w semiotyce) Funkcje jzyka

Funkcje jzyka

Funkcje jzyka1 funkcja deskryptywna2 funkcje instrumentalne

ekspresywnaimpresywna (agitatywna, sugestywna, dyrektywna, imperatywna)

3 argumentatywna4 performatywna

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 14 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje semantyczne

Semantyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 15 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje semantyczne

Funkcje semantyczne

Rodzaje funkcji semantycznychOznaczanie wskazywanie przedmiotu nazwy poprzez jej znaczenie.

Przedmiot wskazywany przez nazw to jej desygnat.Zakresem nazwy nazywamy zbir jej desygnatw.

Konotacja (wspoznaczanie) wskazywanie treci (zbioru cechcharakterystycznych) desygnatu.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 16 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje semantyczne

Z klasyki artu semantycznego

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 17 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje syntaktyczne

Syntaktyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 18 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje syntaktyczne

Funkcje syntaktyczne

3 rodzaje funkcji syntaktycznych:

zastpowanie jednego wyraenia przez drugie (np. skrty)

reprezentowanie funkcja symboli zmiennych (np. za x monapodstawia liczby naturalne)

przekadanie gdy jedno wyraenie redukuj do drugiego

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 19 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje pragmatyczne

Pragmatyka

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 20 / 42

Semiotyczne funkcje wyrae Funkcje pragmatyczne

Funkcje pragmatyczne

Funkcje pragmatyczne

wyraanie (prezentacja przey)

Znaczenie (sens) , sposb rozumienia wyraenia przepisany przezreguy danego jzyka.

stwierdzanie, uznawanie, komunikowanie, rozumienie

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 21 / 42

Kategorie skadniowe

Kategorie skadniowe

3 sposoby wyrniania kategorii skadniowych

pragmatyczny (odwoujemy si do funkcji informowania)

kategorie samoinformujce zdaniakategorie wspinformujce wyraenia poniej zda

semantyczny

Kategorematy peni funkcje semantyczne samodzielnie (np. nazwy).Synkategorematy peni funkcje semantyczne niesamodzielnie (np.spjniki).

syntaktyczny

zdanianazwyfunktory (np. spjniki)operatory (np. kwantyfikatory)

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 22 / 42

Kategorie skadniowe Zdania

Zdanie

Definicja

Zdanie , wyraenie posiadajce warto logiczn.

Definicja

Warto logiczna , prawda i fasz.

Definicja

Zasada dwuwartociowoci gosi, e kade zdanie ma tylko jedn z dwchwartoci logicznych: prawd, fasz. (Czasami do zakresu wartocilogicznej zalicza si rwnie wartoci rne od prawdy i faszu np.nieokrelono)

Podstawowy podzia zda:zdanie teoretyczne (opisowe)zdania praktyczne (normy, rozkazy, oceny)

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 23 / 42

Kategorie skadniowe Zdania

Klasyczna definicja prawdy

Definicja

Sd w sensie logicznym , znaczenie (sens) zdania.

Klasyczna definicja prawdy

Zdanie jest prawdziwe wtw jeeli jego znaczenie jest (intencjonalnie)identyczny z przedmiotem tego zdania, tj. stanem rzeczy, do ktregozdanie si odnosi.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 24 / 42

Kategorie skadniowe Nazwy

3 sposoby charakteryzowania nazwy

W aspekcie semantycznym nazwa peni funkcj oznaczania wdanym jzyku, tzn. wskazywania przedmiotu poprzez znaczenie.

W aspekcie syntaktycznym nazwa jest wyraeniem, ktre moe bypodmiotem bd orzecznikiem w zdaniu typu A jest B.

W aspekcie pragmatycznym nazwa jest wyraeniem, ktre znaczy, awic wyraa pojcie (daje intelektualna przedstawienie czego).

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 25 / 42

Kategorie skadniowe Nazwy

Znaczenie, zakres, desygnat, tre

Przedmioty, na ktre wskazuje nazwa to jej desygnaty (ac. designo wskazuj).

Znaczenie (sens) , wsplny dla wszystkich uytkownikw jzykasposb rozumienia wyraenia przepisany przez reguy tego jzyka.

Pojcie , intelektualne przedstawienie czego; a take sposbrozumienia nazwy.

Zakres nazwy lub denotacj (od ac. denoto oznaczam) , zbir jejdesygnatw (przy danym znaczeniu)

Tre nazwy , zbir cech, ktre cznie przysuguj kademudesygnatowi danej nazwy.

Uwaga! Dwie rne nazwy o tym samym zakresie mog mie rntre (np. Superman i Clark Joseph Kent, obecna stolica Polski inajwiksze miasto nad Wis).Zwikszenie treci prowadzi do zmniejszenia zakresu i odwrotnie.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 26 / 42

Kategorie skadniowe Nazwy

Zbir w sensie kolektywnym i dystrybutywnym (I)

Zbir w sensie dystrybutywnym jest bytem abstrakcyjnym,wyrnionym ze wzgldu na jak cech, np.:

zbir studentw sali (zbir takich bytw, ktre posiadaj cech byciastudentem)

Zbiory o tych samych elementach s identyczne.

Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 padziernika 2013 27 / 42

Kategorie skadniowe Nazwy

Zb