UNIX - Strona główna borkows/uploads/Dydaktyka/  · Użycie konsoli w systemie linux •

download UNIX - Strona główna borkows/uploads/Dydaktyka/  · Użycie konsoli w systemie linux •

of 46

  • date post

    28-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of UNIX - Strona główna borkows/uploads/Dydaktyka/  · Użycie konsoli w systemie linux •

RODOWISKOUNIX

dr in. Dariusz Borkowski

Podstawy informatyki

Przebieg II czci przedmiotu- 5 zaj = 4 laboratoria + 1 kolokwium.- aktywno na zajciach jest oceniana

D. Borkowski, bud. B1, p. 204, tel: 28-41email: borkows@agh.edu.pl,

Systemy UNIX i podobne

Podstawy informatyki

Interfejsy uytkownika

Podstawy informatyki

Konsola tekstowa Powoki: SH,BASH,CSH,KSH i inne

rodowisko graficzne X11 + GNOME, KDE, XFCE i inne Wasne rodowisko graficzne: Mac OS X,

systemy mobilne

www.opensuse.org

UNIX z GUI i konsola tekstowa

Podstawy informatyki

Ekran linuksaOpenSUSE 11.2z oknami KDE4

Zakadki woknie konsoli

Menustart

Okno konsoli (terminala)

Zdalna konsola tekstowa (puTTY)

Podstawy informatyki

Pomoc systemowa

Podstawy informatyki

Dokumentacj systemu mona przeglda za pomoc programw man oraz info. Man (skrt od manual) jest dostpny w niemal wszystkich odmianach i klonach UNIXa. Uywa si go nastpujco:man polecenie wywietla dokumentacj danego polecenia (np. man man)man sekcja polecenie wywietla dokumentacj polecenia z wybranej sekcjiDo nawigacji po wywietlonej dokumentacji su skrty:

Klawisze strzaek gra/d poruszanie si po tekcie Spacja / ctrl+B strona w gr / d ? oraz / - wyszukiwanie do przodu i do tyu n/N nastpne / poprzednie znalezione sowo q wyjcie

Dokumentacja man jest podzielona na 8 sekcji:1. polecenia systemowe2. odwoania do funkcji systemowych3. funkcje biblioteczne C4. pliki specjalne i sterowniki (BSD, Linux) lub formaty plikw (SysV)5. formaty plikw (BSD, Linux) lub rne (SysV)6. gry i wygaszacze ekranu7. rne (BSD, Linux) lub pliki specjalne i sterowniki (SysV)8. polecenia administracyjne i usugi

polecenie --help wywietla tzw. szybk pomoc obejmujc zazwyczaj list opcji

Uytkownicy i grupyKady uytkownik posiada:

Nazw uytkownika (login) Haso Przypisanie do co najmniej jednej grupy (primary group) Katalog domowy (opcjonalnie)

Grupy uytkownikw s uywane przy zarzdzaniu uprawnieniami. Np. grupy w OpenSUSE: users - zwyczajni uytkownicy video dostp do kodekw systemowych public uytkownicy o obnionych uprawnieniach (np. anonimowy dostp FTP)

Zwyky uytkownik moe: Zmieni swoje haso Modyfikowa zawarto swojego katalogu domowego Uruchamia zainstalowane programy

Zwyky uytkownik nie moe: Instalowa / odinstalowywa programw Pisa do katalogu innego ni domowy i tymczasowy (/tmp)

Podstawy informatyki

root - superuytkownikUytkownik root jest jedynym domylnym uytkownikiem systemu. Moe on:

Zmodyfikowa lub usun dowolny plik lub katalog Instalowa i odinstalowywa oprogramowanie Dowolnie korzysta z zasobw sprztowych Dodawa, usuwa i modyfikowa uprawnienia i hasa innych uytkownikw

Oznacza to, e root moe przypadkiem (lub celowo) nieodwracalnie zniszczy system, np. kasujc pliki systemowe.

Z tego powodu nigdy nie naley pracowa na koncie superuytkownika duej ni jest to absolutnie konieczne (np. do zainstalowania programu lub naprawy systemu).Poza normalnym trybem logowania, mona skorzysta z polece systemowych: su pozwala zastpi dowolnego uytkownika innym (bez opcji jest to root) sudo polecenie pozwala wykona pojedyncze polecenie z uprawnieniami rootaOczywicie uytkownik musi zna haso roota i mie uprawnienia do wykonania tych polece (zwykle oznacza to przynaleno do specjalnej grupy, np. wheel, admin lub sudoers)

Podstawy informatyki

Struktura folderw (katalogw)

Podstawy informatyki

Windows C:\ Partycja rozruchowa systemu

Program Files\ Programy Windows\ System

System\ System32\ Inne...

Users\ Katalogi uytkownikw User1\

Desktop\ My Documents\

Administrator\ Temp\ Katalog tymczasowy

D:\ Druga partycja (lub dysk zewn.) E:\ Trzecia partycja (lub dysk zewn.)

UNIX (Linux)/ katalog gwny

bin/ programy systemusbin/ programy administracyjneboot/ jdro i bootloaderlib/ bibliotekietc/ pliki konfiguracyjnehome/ katalogi uytkownikw

user1/root/ katalog uytkownika rootmnt/ dyski zewntrznemedia/ dyski zewntrzne (auto)

cdrom/pendrive/

var/ kolejki, logi itp.tmp/ katalog tymczasowyopt/ oprogramowanie dodatk.dev/ pliki urzdzeproc/ obraz stanu jdra syst.sys/ stan plug and playusr/ programy uytkownikw

bin/ programy pliki uruchamialnedoc/ dokumentacja programwshare/ wiekszo programw w syst. Linuxlocal/ programy z instalatorami np. Matlab

file:///C:/file:///D:/file:///E:/

cieki wzgldne i bezwzgldne

Podstawy informatyki

Windows

C:\temp

D:\filmy\studio

Moje dokumenty

pliki\auto

program

UNIX (Linux)

/tmp

/usr/share/bin

documents

pliki/auto

./program

BEZWZGLDNE

WZGLDNE

URUCHOM PROGRAM Z AKTUALNEGO KATALOGU

file:///C:/temp

Pliki i ich atrybuty

Podstawy informatyki

Nazwa pliku lub katalogu w systemie UNIX ma do 255 dowolnych znakw za wyjtkiem / (znak slash). Nie da si nazwa pliku . ani .., gdy s to nazwy biecego i nadrzdnego katalogu (cd .. przechodzi do folderu wyej). W odrnieniu od Windows, UNIX rozrnia mae i due litery w nazwach plikw!Plik i folder (katalog) w systemie UNIX posiada nastpujce atrybuty:

nazw waciciela (uytkownika) grup dat ostatniej modyfikacji uprawnienia i bity modyfikujce

Istniej trzy poziomy uprawnie: r prawo do odczytu pliku lub wywietlenia zawartoci katalogu w prawo do zapisu/skasowania/modyfikacji pliku lub katalogu x prawo do uruchomienia pliku lub wejcia do katalogu

Poziomy te definiowane s oddzielnie dla: waciciela (u), grupy (g) i pozostaych (o). Sprawdzi uprawnienia do pliku mona stosujc polecenie ls -l, i tak np. wynik w postaciala -rw-r--r-- oznacza, e ala jest plikiem, ktry moe by modyfikowany

(w) i czytany (r) przez waciciela oraz tylko czytany (r) przez pozostaych uytkownikw,

home drwxr-x--- oznacza, e home jest katalogiem (litera d), do ktrego moe wej (x) i wywietli zawarto (r) waciciel i czonkowie grupy, ale jest on cakowicie niedostpny dla innych.

Dowizania, pliki ukryte

Podstawy informatyki

Dowizania (linki) s nazwami przypisanymi do plikw. Istniej dwa rodzaje dowiza: twarde (hard links) i symboliczne (symbolic links). Dowizanie twarde moe by utworzone tylko na tym samym dysku co plik, i jest po prostu nazw pliku. Plik posiada co najmniej jedno dowizanie twarde; w razie potrzeby mona utworzy ich wicej. Suy do tego polecenie ln. Utworzenie dowizania twardego zwiksza licznik dowiza danego pliku; jego usunicie (poleceniem rm) zmniejsza ten licznik. Gdy licznik dowiza dojdzie do 0 i aden program nie korzysta z pliku, system zwalnia miejsce na dysku.Dowizanie symboliczne wskazuje na plik lub katalog, odwoujc si do jego nazwy wraz z pen ciek dostpu. W odrnieniu od dowizania twardego, moe ono znajdowa si na innym dysku i moe pokazywa na katalog. Z punktu widzenia programu operujcego na pliku dowizanie symboliczne nie rni si od pliku na ktry pokazuje. Rnice tkwi w operacjach na plikach: utworzenie dowizania symbolicznego nie zwiksza licznika dowiza pliku, a polecenie rm kasuje tylko dowizanie (bez adnej ingerencji w plik). Dowizanie symboliczne przeniesione w inne miejsce nadal wskazuje na plik na ktry zostao ustawione, ale przeniesienie pliku powoduje zagubienie dowizania. Dowizanie symboliczne tworzy si poleceniem ln -s: np. ln -s plik dowiazaniePlik ukryty to plik, ktrego nazwa zaczyna si od znaku . Oznacza to, e plik ten domylnie nie jest wywietlany przez polecenie ls, menedery plikw i okna dialogowe wyboru pliku. Do wywietlenia pliku ukrytego uywamy polecenia ls -a

Skadnia polece na przykadzie ls

Podstawy informatyki

polecenie [opcje] [argumenty] [przekierowanie] [strumie lub proces] [...] opcje jak nazwa wskazuje s opcjonalne, rne opcje mona czy ze sob argumentw moe by 0, 1, lub kilka opcjonalne przekierowania moliwe s do/z plikw oraz do innych polece Przykad: ls [opcje] [katalog] wywietla (listuje) zawarto katalogu

ls bez opcji i bez argumentu listuje zawarto aktualnego kataloguls -a opcja -a listuje wszystkie pliki w aktualnym katalogu (take ukryte)ls -l opcja -l listuje aktualny katalog ze szczegamils ~ bez opcji, argument ~ (tylda) listuje katalog domowy uytkownika ls ala argument ala, listuje zawarto podkatalogu alals /bin argument /bin, listuje zawarto katalogu /binls > lista.txt przekierowuje wynik polecenia do pliku lista.txt (zamiast na stdout)ls | more przekierowuje wynik polecenia do procesu more

Zoone przykady czenia opcji, argumentw i przekierowa:ls -la docs opcje -la listuje ze szczegami wszystkie pliki z katalogu docsls -l /bin | grep net > o.txt listuje ze szczegami katalog /bin i wynik przekierowuje do procesu grep wyszukujcego linie zawierajce cig net, a nastpnie znalezione linie kierowuje do pliku o.txt (zamiast na stdout)cat aa bb | grep xxx | more polecenie cat bierze dane z plikw aa i bb (zamiast ze stdin), czy je a wynik przekierowuje do grep, ktry nastpnie szuka w wyniku cigw znakw xxx i znalezione linie przekierowuje do polecenia more

Podstawowe polecenia uytkownika

Podstawy informatyki

who wywietla kto jest zalogowany w systemie whoami wywietla nazw uytkownika, ktrym jeste pwd wywietla w jakim folderze (katalogu) aktualnie si znajdujesz hostname wywietla nazw komputera, na ktrym pracujesz passwd suy do zmiany hasa. NIE WYWIETLA PISANYCH ZNAKW!

passwd zmienia twoje haso. Jeli haso nie byo puste prosi najpierw o podanie twojego aktualnego hasa , a nastpnie o drukrotne podanie twojego nowego hasa.

passwd adam zmienia haso uytkownika adam. Aby zmieni jego haso trzeba by rootem lub zna jego aktualne haso!