Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem...

19
Kreatywni na co dzień Scenariusz lekcji wychowawczej Opracowanie: Aleksandra Latocha, na potrzeby programu „Mądre żywienie, zdrowe pokolenie” Kraków, 2013

Transcript of Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem...

Page 1: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

Kreatywni na co dzień Scenariusz lekcji wychowawczej

Opracowanie: Aleksandra Latocha, na potrzeby programu „Mądre żywienie, zdrowe pokolenie” Kraków, 2013

Page 2: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

2

WSTĘP

Szanowni Państwo,

Oddajemy w Państwa ręce scenariusz lekcji wychowawczej na temat kreatywności,

przygotowanej przez psychologa i doświadczonego trenera rozwoju osobistego oraz

dostosowany do Podstawy Programowej kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół

podnadgimnazjalnych. Zajęcia opisane w niniejszym scenariuszy pomyślane są jako

jednorazowe wydarzenie, mogące stanowić wprowadzenie do szerszych rozważań nad

kreatywnością, treningu twórczości lub twórczych działań klasy np. przygotowań do

konkursu, prezentacji na akademii itp. W związku z tym oraz z uwagi na krótki wymiar zajęć

(jedna godzina lekcyjna w wersji podstawowej) zajęcia koncentrują się na przekazaniu

uczniom podstawowych informacji z zakresu kreatywności oraz budzeniu motywacji do

podejmowania aktywności twórczej.

Głównym celem zajęć jest kształtowanie pozytywnych postaw

wobec kreatywności oraz wzmacnianie motywacji do twórczego

myślenia i działania.

Cel ten obejmuje:

1. Wzrost wiedzy uczniów na temat kreatywności oraz warunków niezbędnych do

generowania kreatywnych pomysłów.

2. Wzrost świadomości korzyści wynikających z kreatywnego myślenia i działania.

3. Dostarczenie uczniom okazji do twórczego działania w atmosferze dobrej współpracy

i zabawy.

4. Rozwój umiejętności twórczego myślenia i działania.

5. Wzrost wiary we własne możliwości w zakresie kreatywnego działania.

Przygotowany scenariusz zakłada zastosowanie aktywnych metod pracy i nauki,

w której uczniowie sami, w oparciu o zaproponowane ćwiczenia oraz dyskusję grupową,

zdobywają nową wiedzę i umiejętności. Aktywne metody są jednymi z najskuteczniejszych

form rozwoju umiejętności i kształtowania postaw. Ponadto idealnie pasują do rozważań nad

kreatywnością i twórczym działaniem – czynnością często spontaniczną, nieprzymuszoną,

wynikającą z wewnętrznej motywacji i odporną na ramy narzucane z zewnątrz. Rola

prowadzącego/ nauczyciela stosującego aktywne metody nauczania koncentruje się na

budowaniu dobrej atmosfery współpracy, proponowaniu zadań, monitorowaniu ich przebiegu

oraz moderowaniu dyskusji i podsumowań. Ten ostatni element wymaga, aby prowadzący

jasno określił, jakie treści chce przekazać w toku zajęć, jakie elementy w dyskusji

akcentować, na jakie aspekty kreatywności zwracać szczególną uwagę uczniów.

Page 3: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

3

Istnieje wiele teorii i definicji kreatywności. Niniejszy scenariusz opiera się

egalitarnej koncepcji twórczości, rozumiejącej kreatywność jako właściwość przynależą

każdemu człowiekowi (chociaż nie każdemu w tym samym stopniu), przejawiającą się

w różnych działaniach człowieka i przede wszystkim podatną na rozwój i stymulację. W tym

rozumieniu kreatywność jest zdolnością do produkowania wytworów (idei, pomysłów, dzieł

materialnych) charakteryzujących się nowością, oryginalnością, wartościowością (E. Nęcka

„Psychologia twórczości”, 2002).

Tak rozumianej twórczości (a więc generowania kreatywnych pomysłów i rozwiązań)

sprzyjają zasady kreatywnego działania:

1. ZASADA ILOŚCI I RÓŻNORODNOŚCI – zgodnie z zasadą „ilość przechodzi w jakość”,

teoretycy i badacze twórczości podkreślają, że dochodzeniu do prawdziwie

oryginalnych i ciekawych rozwiązań sprzyja generowanie jak największej ich ilości.

Czasem tylko takie, mechaniczne i wytrwałe produkowanie nowych pomysłów

pozwala na przełamanie barier, utartych schematów, wychodzenie z przyzwyczajeń.

2. ZASADA ODROCZONEGO WARTOŚCIOWANIA – zgodnie z tą zasadą, twórczości

sprzyja odłożenie w czasie oceny generowanych pomysłów. Uwolnienie się od oceny,

pozwolenie sobie na „głupie pytania i głupie pomysły”, szukanie pozytywów

w każdym zaproponowanym rozwiązaniu pozwala na rozwinięcie skrzydeł

kreatywności i oswobodzenie się z lęku przed oceną i krytyką.

3. ZASADA DOBREJ ZABAWY – działanie kreatywne to działanie spontaniczne, pełne

energii, radosne, bliskie zachowaniu się dziecka. W związku tym powstawaniu

kreatywnych rozwiązań sprzyjać będzie budowanie ludycznego klimatu i częste

sięganie po poczucie humoru.

4. ZASADA RACJONALNEJ IRRACJONALNOŚCI – wiele twórczych i przełomowych

rozwiązań na pierwszy rzut oka wydawało się zupełnie absurdalnymi. W związku

z tym, aby pracować naprawdę kreatywnie, warto pozwolić sobie na fantazjowanie,

zrywanie z przyzwyczajeniami, sięganie po najbardziej niezwykłe i magiczne

rozwiązania. Racjonalność włączamy dopiero na ostatnim etapie, czyli wyboru

rozwiązania, które chcemy wdrożyć.

5. ZASADA ZARODKA – ostatnia zasada mówi nam o tym, że jeśli mamy kłopot

z wygenerowaniem dobrego pomysłu, warto zacząć od czegoś najprostszego, nawet

najbanalniejszego, od wymyślenia „czegokolwiek”. To cokolwiek będzie służyło jako

„zarodek” kolejnych pomysłów i w końcu doprowadzi do ciekawego rozwiązania.

Opracowana na podstawie: E. Nęcka, J. Orzechowski,

A. Słabosz, B. Szymura „Trening Twórczości”, 2008

Czerpiąc z wymienionych zasad, podczas twórczej pracy z klasą warto budować klimat

swobody, wolności od oceny i krytyki, zabawy, tolerancji dla niezwykłości i irracjonalności.

Powstawaniu twórczych rozwiązań sprzyjać będzie również zachęcanie uczniów do

wytrwałości i poszukiwania niezwykłości. Zasady te sprawdzą się zarówno podczas realizacji

niniejszego scenariusza, jak i podczas pracy nad prezentacją, przedstawieniem oraz

logotypem i hasłem na konkurs.

Page 4: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

4

JAK KORZYSTAĆ ZE SCENARIUSZA?

CZAS NIEZBĘDNY DO REALIZACJI ZAJĘĆ

Podstawowa wersja scenariusza przygotowana została z myślą o jego realizacji w ramach

jednej lekcji wychowawczej (45 min.) ze średniej wielkości klasą. Niemniej jednak, aby

wyczerpać temat i dobrze przygotować uczniów do twórczego działania zachęcamy do

wykorzystania dwóch godzin lekcyjnych na pracę z uczniami (można w tym celu wykorzystać

„zastępstwo”). Dla nauczycieli, którzy wybiorą ten wariant przygotowano dodatkowe

ćwiczenia zawarte w zakładkach „Podnosimy poprzeczkę!”. Z drugiej strony

doświadczenie pokazuje, że istnieją klasy bardzo aktywne, „rozgadane” lub po prostu bardzo

liczne, z którymi każde ćwiczenie zabiera nieco więcej czasu. Dla wychowawców takich

zespołów przygotowano propozycje krótszych ćwiczeń, zawarte w zakładkach

„Oszczędzamy czas!”.

GIMNAZJA I SZKOŁY ŚREDNIE

Scenariusz przygotowano w dwóch wersjach: jeden dla uczniów szkół gimnazjalnych, drugi

dla uczniów szkół średnich. W pierwszej wersji scenariusza zaproponowano nieco prostsze

ćwiczenia wymagające mniejszego zaawansowania w posługiwaniu się abstrakcyjnymi

formami myślenia. Niemniej jednak zapewne istnieją klasy gimnazjalne, „obyte” z treningiem

twórczości i aktywnymi metodami pracy, którym swobodnie można zaproponować wybrane

ćwiczenia ze scenariusza „dla licealistów”. Z drugiej strony początkującym uczniom szkół

ponadgimnazjalnych, którzy nie mają dużego doświadczenia w ćwiczeniu własnego umysłu

i kreatywności, łatwiej będzie rozpocząć tę przygodę od ćwiczeń zawartych w pierwszych

scenariuszu. Oba scenariusze mają ten sam układ: każdy zawiera trzy bloki (wprowadzenie,

dyskusję o kreatywności i podsumowanie o warunkach twórczego działania); struktura

ćwiczeń i sposób wprowadzania instrukcji jest bardzo podobny. Dzięki temu wychowawca,

najlepiej znający własną klasę, może skomponować swój własny scenariusz, wybierając

odpowiednie ćwiczenia z obu wersji scenariusza.

ROLA WYCHOWAWCY

Tak jak zaznaczono we wstępie, rola prowadzącego w zajęciach opartych na aktywnych

metodach pracy skupia się na budowaniu odpowiedniej atmosfery, proponowaniu

i monitorowaniu ćwiczeń oraz moderowaniu dyskusji. Niemniej jednak, dla powodzenia zajęć

niezwykle istotne znaczenie mają również modelowanie odpowiednich zachowań oraz

wspieranie i motywowanie uczniów do działania. W ramach modelowania zachowań

warto, aby nauczyciel wziął udział w ćwiczeniach wprowadzających, pokazując na własnych

przykładzie twórcze rozwiązania, zaangażowanie i spontaniczność. Aby wspierać

i motywować uczniów, warto nagradzać uwagą i pochwałą pomysły uczniów, nie tylko te

najlepsze i najbardziej oryginalne, ale też te będące efektem przełamania impasu czy

pokonania osobistych barier przez nieśmiałych uczniów.

Page 5: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

5

„KREATYWNI NA CO DZIEŃ” scenariusz lekcji

dla uczniów szkół gimnazjalnych

PRZYGOTOWANIE

Przed rozpoczęciem zajęć przygotowujemy salę i materiały. Twórczej pracy sprzyjać będzie

ustawienie krzeseł w kole lub podkowie, w taki sposób, aby uczniów nie ograniczały ławki

(możemy ustawić je pod ścianami) i aby wszyscy mogli się widzieć i swobodnie ze sobą

rozmawiać. Przygotowanie wcześniej odpowiednich materiałów usprawni przebieg zajęć

i zaoszczędzić cenny czas. Warto przygotować:

1. DUŻE KARTKI PAPIERU – najlepiej sprawdzą się kartki z bloków do flipchartów.

W zależności od wielkości klasy potrzebować będziemy 10 – 14 kartek.

2. FLAMASTRY – co najmniej 1 na osobę, ale na wszelki wypadek warto mieć zapas.

Jeżeli skompletowanie mazaków będzie stanowić problem, możemy liczyć na to, że

uczniowie będą mieli własne przybory do pisania.

3. TAŚMĘ MALARSKĄ LUB MASĘ MOCUJĄCĄ – wykorzystamy ją do przymocowania do

ścian zapisanych arkuszy papieru, by uczniowie mogli widzieć efekt swojej pracy.

4. ARKUSZE Z ZASADAMI PRACY (por. pkt. I.3.)

5. ZESTAW PRZEDMIOTÓW CODZIENNEGO UŻYTKU – 8-10 prostych przedmiotów,

które możemy zabrać z kuchni, garażu bądź skompletować w pokoju nauczycielskim

lub klasie. Ważne, żeby przedmioty były bardzo zwykłe i spakowane do pudełka/

woreczka, za pomocą którego przeprowadzimy losowanie.

6. ZESTAW SYMBOLI – karty z symbolami lub zestaw zabawek-symboli. Zestawy kart

można kupić w wielu sklepach z zabawkami i materiałami edukacyjnymi. Zamiast nich

można wykorzystać również karty z popularnej gry Dixit lub przygotować własny

zestaw, wykorzystując np. zdjęcia, widokówki, wycinki z gazet (muszą być one

różnorodne i pobudzać wyobraźnię). Zamiast kart można wykorzystać zestaw małych

zabawek i gadżetów, które mogą pobudzać wyobraźnię (małe samochodziki, pamiątki

z wakacji, niewielkie maskotki, małe przedmioty codziennego użytku, również

szkolne). Ważne, żeby symboli było więcej niż uczniów biorących udział w zajęciach,

tak by mieli oni możliwość wyboru.

Page 6: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

6

PRZEBIEG ZAJĘĆ

I. WPROWADZENIE

Celem tej części zajęć jest wprowadzenie uczniów do tematu lekcji oraz do niecodziennych,

kreatywnych form myślenia i działania. Ćwiczenie „Jak się masz?” oraz wprowadzenie zasad

pomoże w zbudowaniu swobodnej, ludycznej atmosfery, niezbędnej do kreatywnego

działania.

1. PRZYWITANIE: Witamy uczniów, przedstawiamy temat i cel zajęć:

„Witajcie, dzisiejszą lekcję poświęcimy kreatywności, czyli tej cudownej

właściwości człowieka, która sprawia, że każdy z nas może wymyślać rzeczy

nowe, niecodzienne i niezwykłe. Właściwości, dzięki której powstają idee

i wynalazki zmieniające nasze życie i bieg historii. Zastanowimy się czym jest

kreatywność, czemu może służyć i co możemy zrobić, by być bardziej

kreatywnym.”

Warto w tym miejscu podkreślić, że lekcja poświęcona kreatywności jest przygotowaniem do

twórczego działania, w którym klasa weźmie udział w najbliższej przyszłości (np. w konkursie

na hasło i logo programu „Mądre żywienie, zdrowe pokolenie”, promującego zdrowy tryb

życia). Element ten jest niezwykle istotny, z uwagi na wielką rolę jaką w procesach

twórczego działania odgrywa motywacja. Jasny i ważny cel pomoże uczniom zaangażować

się w ćwiczenia proponowane podczas lekcji.

2. „JAK SIĘ MASZ?”: Podajemy instrukcję:

„Zanim zaczniemy się zastanawiać czym jest kreatywność, chciałabym/ chciałbym

was zapytać, jak się dzisiaj macie. Ponieważ nasza lekcja poświęcona jest

kreatywności, chciałabym/ chciałbym, żebyście odpowiedzieli na to pytanie

w niecodzienny, twórczy sposób. Teraz, każdy z Was dokończy zdanie „Dzisiaj

czuję się….” lub „Dzisiaj czuję się jak….” używając słowa, zaczynającego się na

tą samą literę, na którą zaczyna się wasze imię. Np. Ola może powiedzieć „Dzisiaj

czuję się optymistycznie”, a Rafał „Dzisiaj czuję się jak robotnik, bo jestem

bardzo zmęczony". Zacznijmy ode mnie.”

Page 7: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

7

Zaczynamy ćwiczenie modelując twórcze działanie i zaangażowanie. Potem ćwiczenie

wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów będzie miał

problem z wymyśleniem odpowiedzi, możemy poprosić klasę o podpowiedź – w ten sposób

budować będziemy atmosferę wsparcia i współpracy. Ważne jest jednak, aby uczeń, który

potrzebował pomocy, sam zdecydował, którą z podpowiedzi wybierze i uzna za swoją. W ten

sposób unikniemy sytuacji, w której któryś z uczniów zostanie przedstawiony w obraźliwy lub

nieprzyjemny sposób.

OSZCZĘDZAMY CZAS!

Jeśli Twoja klasa jest liczna i należy do tych „rozgadanych”, a Ty obawiasz się, że nie

zrealizujecie całego programu, zrezygnuj z ćwiczenia „Jak się masz?”. Zamiast niej

możesz przeprowadzić, krótką zabawę ruchową, np. bardzo popularne „Wszyscy, który

tak jak ja…”. Zabawa polega na tym, że uczniowie siadają w kręgu, nauczyciel odstawia

na bok swoje krzesło, staje na środku i mówi instrukcję: Osoba stojąca na środku,

dokańcza zdanie „Zmieniają miejsca wszyscy, którzy tak jak ja… np. lubią coś, mają coś,

gdzieś byli… itp.” Gdy osoba wypowie to zdanie, wszyscy, którzy spełniają tą właściwość

zmieniają miejsca. Ta osoba, która nie zdąży (jest o jedno krzesło mniej!”, staje na

środku i ponownie kończy zdanie. Ważną zasadą w grze jest to, że możemy się

przesiadać o co najmniej 2 krzesła. Nie możemy przesiadać się na krzesło obok. Zabawa

daje dużo radości tworząc dobry, ludyczny nastrój, a przy bardzo pobudza i aktywizuje do

działania. Jeśli Twoja klasa jest przyzwyczajona do aktywnych form pracy

i zmotywowana do działania, możesz w ogóle zrezygnować z tego punku.

3. ZASADY: Przedstawiamy zasady, które będą obowiązywały podczas lekcji. Zasady

warto wcześniej zapisać na kolorowych kartkach i w trakcie przedstawiania przykleić je

do tablicy, by były widoczne dla wszystkich uczniów przez cały czas trwania zajęć.:

„Ponieważ nasza dzisiejsza lekcja dotoczy niezwykłego tematu, chciałabym/ chciałbym,

aby obowiązywały podczas niej niezwykłe zasady. Są one niezbędne, abyśmy wszyscy

mogli kreatynie działać. Po pierwsze chciałabym/ chciałbym się z Wami umówić na to, że

podczas dzisiejszych ćwiczeń KAŻDY MA PRAWO ZGŁOSIĆ SWÓJ POMYSŁ. Obawy

i skrępowanie są jednymi z największych przeszkód w twórczym działaniu, dlatego dzisiaj

umówmy się na to, że nie ma głupich pomysłów i każdy z nas zostanie wysłuchany. Po

drugie, przy kreatywnym działaniu bardzo ważne jest to, że NIE OCENIAMY I NIE

KRYTYKUJEMY SWOICH POMYSŁÓW. W twórczości nie ma dobrych i złych

odpowiedzi, liczy się tylko oryginalność i wyjątkowość. Im bardziej coś jest oryginalne,

tym lepiej. Po trzecie WSPÓŁPRACUJEMY ZE SOBĄ I JESTEŚMY OTWARCI NA

POMYSŁY INNYCH. Najbardziej kreatywne pomysły powstają wtedy, gdy grupa

współpracuje ze sobą, a pomysł zaproponowany przez jedną osobę zostaje podchwycony

i rozwinięty przed drugą. I na koniec WYTRWALE SZUKAMY NIEZWYKŁOŚCI. Koleją

wielką barierą dla twórczości jest szybkie poddawanie się i pozostawanie przy banalnych

rozwiązaniach. Badania jednak pokazują, że jeśli chcemy znaleźć oryginalne rozwiązanie,

musimy poświęcić na trochę czasu by „wystrzelać” się z oczywistych i prostych pomysłów.

Dopiero po przełamaniu pierwszego impasu, przychodzą nam do głowy naprawdę

twórcze pomysły.”

Page 8: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

8

Po przedstawieniu zasad możemy się upewnić, czy zostały one dobrze zrozumiane. Jeśli klasa

ma swój własny kontrakt możemy go w tym miejscu przywołać i podkreślić, że przyjęte przez

klasę zasady dobrej współpracy również będą bardzo sprzyjać twórczemu działaniu.

II. CZYM JEST KREATYWNOŚĆ?

Celem tej części zajęć jest omówienie definicji oraz „zastosowań” kreatywności. Cel ten

zostanie spełniony, jeśli uczniowie będą mieli szansę poczuć, że każdy z nich ma szansę być

kreatywnym, a twórcze myślenie i działanie ma zastosowanie w wielu codziennych

sytuacjach. Jednocześnie w tej części stymulujemy twórcze myślenie uczniów, proponując

dwie techniki, tradycyjnie wykorzystywane w treningach twórczości oraz sesjach twórczego

rozwiązywania problemów (gwiazdy/ łańcuchy skojarzeń oraz niezwykłe zastosowania).

1. CZYM JEST KREATYWNOŚĆ? – dzielimy klasę na małe podgrupy (5 - 6 osobowe),

każdej podgrupie dajemy dużą kartkę papieru z bloku do flipchartów oraz garść

mazaków, poczym podajemy instrukcję:

„Na środku kartki, dużymi literami zapiszcie słowo KREATYWNOŚĆ (czekamy na

wykonanie tej części zadania). Teraz, macie 4 minuty na to, żeby wypisać jak

najwięcej skojarzeń z tym słowem. Każde skojarzenie zapiszcie, łącząc je linią

z naszym głównym hasłem, tworząc w ten sposób „Gwiazdę skojarzeń”.

Pamiętajcie, że w kreatywności nie ma złych i dobrych odpowiedzi, liczy się

oryginalność i niezwykłość. Zobaczymy, której grupie uda się wypisać najwięcej

skojarzeń. Czas start!”

Po upływie czasu prosimy uczniów o policzenie skojarzeń, które udało im się zapisać.

Nagradzamy pochwałą grupę, która wypisała ich najwięcej, poczym odczytujemy wszystkie

skojarzenia. Aby odczytanie przebiegło dynamicznie, a uczniowie słuchali się nawzajem,

dobrze jest czytać skojarzenia pojedynczo: pierwsza grupa odczytuje jedno skojarzenie,

potem kolejna i następna. Gdy wszystkie grupy przeczytają po jednym skojarzeniu, wracamy

do pierwszej grupy i zaczynamy „drugie kółko”. Jednocześnie prosimy uczniów, żeby nie

czytali skojarzeń, które już się pojawiły. Jeśli któreś z zaproponowanych przez uczniów haseł

jest bardzo odległe, prosimy o krótkie wyjaśnienie. W ten sposób odczytujemy wszystkie

z zapisanych skojarzeń. Ćwiczenie podsumowujemy krótką dyskusją o tym, czym jest

kreatywność oraz podaniem definicji kreatywności. W definicji warto podkreślić egalitarne

i utylitarne aspekty kreatywności.

Page 9: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

9

PODNOSIMY POPRZECZKĘ!

Jeśli masz więcej czasu lub Twoi uczniowie przyzwyczajeni się do aktywnych form pracy,

burzy mózgów i gwiazd skojarzeń, możesz urozmaicić zajęcia wprowadzając łańcuchy

skojarzeń (jako uzupełnienie lub zamiast gwiazdy).

Zacznij od przekazania uczniom informacji, że w twórczych sesjach

rozwiązywania problemów, stosuje się również „Łańcuchy skojarzeń”, jako

ćwiczenie pozwalające wygenerować bardzo odległe, ale wiele wnoszące

skojarzenia.

Przekaż uczniom zasady tworzenia łańcuchów (możecie razem zrobić pierwszy

łańcuch): łańcuchy tworzymy kojarząc słowa kolejno, dodając nowe skojarzenie

do poprzednio zapisanego np. Kreatywność – Pomysł – Odkrycie – Ameryka –

McDonald – Jedzenie – Posiłek – Rodzina – Wycieczka… itd.

Podnieście poprzeczkę i spróbujcie stworzyć jak najwięcej jak najkrótszych

łańcuchów skojarzeń, wychodząc od dowolnego słowa, a dochodząc do

kreatywności, np.:

Szkoła – Nauka – Eksperyment - Odkrycie – Kreatywność

Szkoła – Uczeń – Plecak – Wycieczka – Odkrycie – Kreatywność

Szkoła – Tablica – Chemia – Wybuch – Eureka – Kreatywność

Lub:

Śniadanie – Jajko – Narodziny – Nowość - Kreatywność

Śniadanie – Pudełko – Ciekawość – Kreatywność

Śniadanie – Poranek – Nowość – Oryginalność – Kreatywność

Gdy skończycie zabawę, przyjrzyjcie się swoim łańcuchom i pojawiającym się

w nich skojarzeniom. Na tej podstawie zbudujcie definicję kreatywności.

2. „NIEZWYKŁE ZASTOSOWANIA” – Ćwiczenie rozpoczynamy od krótkiego

wprowadzenia:

„Jak powiedzieliśmy wcześniej, kreatywność to umiejętność wymyślania

niezwykłych pomysłów, niekonwencjonalnego myślenia, zadawania

niecodziennych, przewrotnych pytań. Kreatywność to również umiejętność

wymyślania niecodziennych zastosowań zwykłych przedmiotów lub urządzeń.

Chciałbym/ chciałbym, abyście teraz spróbowali powymyślać takie niecodzienne

zastosowania. Aby to zrobić, znowu podzielimy się na grupy, tym razem inne, po

to aby zmienić punkt widzenia, zmienić składy. W ten sposób zadbamy

o różnorodność, niezwykle ważną w każdym twórczym działaniu”

Ponownie dzielimy klasę na małe grupy. Możemy skorzystać z tradycyjnej metody odliczania.

Możemy również urozmaicić podział, proponując uczniom „literowanie” jakiegoś słowa,

związanego z twórczością (słowo musi mieć tyle liter, ile chcemy mieć grup, np. TWÓR,

GRUPA, POMYSŁ). Uczniowie literują słowo, w taki sposób, że każdy z nich, kolejno,

Page 10: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

10

wymienia tylko jedną literkę danego słowa. Gdy cała klasa „odliczy” w ten sposób, mówimy

uczniom, żeby teraz znalazły się wszystkie literki T, wszystkie W, wszystkie Ó i wszystkie R.

W ten sposób powstaną 4 grupy (przy słowie TWÓR).

Gdy klasa jest już podzielona na grupy, przedstawiciel każdej z nich losuje jeden przedmiot

z pudełka/ worka, w którym zgromadziliśmy przedmioty codziennego użytku. Poza

przedmiotem każda grupa dostaje jedną dużą kartkę z bloku flipchartowego oraz garść

mazaków. Gdy grupy mają już wszystkie niezbędne materiały, podajemy instrukcję:

„Macie w rękach zwykły przedmiot codziennego użytku. Chciałabym/ chciałbym,

abyście teraz zastanowili się, do czego można go wykorzystać. Wypiszcie

wszystkie możliwe zastosowania, jakie przyjdą Wam do głowy, szukając tych

najbardziej oryginalnych. Wykonując ćwiczenie pamiętajcie o naszej zasadzie

WYTRWALE SZUKAMY NIEZWYKŁOŚCI. Aby odnaleźć najbardziej niezwykłe

zastosowania, warto wypisać ich jak najwięcej i nie poddawać się, kiedy będzie

się Wam wydawać, że nie macie już żadnych pomysłów. Na wykonanie ćwiczenia

macie 5 minut.” (Jeśli mamy więcej czasu, warto dać grupom 7 minut)

Po upływie czasu prosimy grupę, aby wybrały najbardziej oryginalne zastosowania jakie

przyszły im do głowy (może to być 5, 7, 10 najbardziej niezwykłych zastosowań,

w zależności od pomysłowości uczniów; liczbą warto dobrać w ten sposób, aby uczniowie

mogli przeczytać wszystkie najbardziej oryginalne zastosowania, a jednocześnie nie tracić

czasu na czytanie zastosowań banalnych). Czytamy najbardziej oryginalne zastosowania

wszystkich przedmiotów. W ramach podsumowania warto zapytać uczniów jakimi kryteriami

posługiwali się wybierając najbardziej oryginalne pomysły. W ten sposób, możemy uzupełnić

definicję kreatywności o opis twórczego pomysłu. Następnie przechodzimy do dyskusji

o zastosowaniach kreatywnego myślenia i działania. Dyskusję możemy rozpocząć

w następujący sposób „Wymieniliście wiele cudownych i niezwykłych zastosowań

codziennych przedmiotów. A jak Waszym zdaniem możemy zastosować kreatywne myślenie

i działanie w naszym codziennym życiu? Kiedy Waszym zdaniem warto być kreatywnym

i sięgać po oryginalne, niezwykłe metody działania?” W dyskusji warto akcentować znaczenie

kreatywności w codziennym życiu uczniów i zachęcać ich do niekonwencjonalnego działania

w ważnych dla nich sytuacjach.

III. PODSUMOWANIE

Podsumowując rozważania o kreatywności watro zwrócić uwagę, na warunki, jakie są

niezbędne do kreatywnego myślenia i działania. W tym celu zaproponujemy uczniom własną,

twórczą i kreatywną pracę nad „Przepisem na kreatywne rozwiązanie”.

Page 11: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

11

1. CO JEST POTRZEBNE DO KREATYWNEGO MYŚLENIA I DZIAŁANIA? – Ćwiczenie

rozpoczynamy od ułożenia na podłodze pomiędzy uczniami kart lub przedmiotów

symboli. Następnie podajemy instrukcję:

„Powiedzieliśmy sobie dzisiaj, że każdy z nas ma szansę być kreatywnym.

Mówiliście też o wielu codziennych sytuacjach, w których warto być kreatywnym

i szukać kreatywnych rozwiązań. Jednak kreatywne pomysły rzadko pojawiają się

same z siebie. Pomyślcie sobie teraz co jest potrzebne, żebyśmy mogli być

kreatywni, żeby możliwe było stworzenie kreatywnego pomysłu lub kreatywne

rozwiązanie jakiegoś problemu. Przed sobą macie zestaw różnych symboli,

wybierzcie spośród nich te, które Waszym zdaniem najlepiej symbolizują to, co

jest nam potrzebne do twórczego działania.”

2. „PRZEPIS NA KREATYWNY POMYSŁ” - Gdy uczniowie wybiorą swoje symbole,

dzielimy klasę na małe grupy i proponujemy kolejną część ćwiczenia:

„Teraz, z wybranych symboli, stwórzcie swój własny, kreatywny „Przepis na

kreatywny pomysł”. Pomyślcie o tym, co trzeba mieć i co trzeba zrobić, żeby na

taki pomysł wpaść. Przygotujcie prezentację swojego przepisu. Zaprezentujcie go

w taki sposób, w jaki sposób prezentuje się przepisy w programach kulinarnych.

Na przygotowanie macie 5 minut.”

Gdy grupy skończą pracę, przechodzimy do prezentacji, w której każda z grup przedstawia

swój „Przepis na kreatyny pomysł”. Po zakończeniu prezentacji przechodzimy do dyskusji,

w której omawiamy to, co jest niezbędne do twórczego działania i myślenia. Warto

w podsumowaniu akcentować takie aspekty kreatywnego działania jak otwartość,

wytrwałość, wiarę we własne siły, przełamywanie utartych schematów i nawyków oraz dobrą

zabawę i przyjemność działania.

OSZCZĘDZAMY CZAS!

By zaoszczędzić czas, możesz zrezygnować z symboli i od razu przejść do

przygotowywania przepisu. Niemniej jednak zabawa z symbolami bardzo pobudza

wyobraźnię i może bardzo pozytywnie wpłynąć na jakość wytworzonych przepisów.

3. PODSUMOWANIE – zajęcia kończymy, życząc uczniom dobrej zabawy i ciekawych,

kreatywnych pomysłów w nadchodzących działaniach. Jeśli czas nam pozwoli możemy

zrobić tradycyjną „rundkę” zamykającą, pytając każdego ucznia, która część zajęć była

dla niego najciekawsza lub który z pomysłów dnia dzisiejszego podobał mu się

Page 12: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

12

najbardziej. W ten sposób docenimy najbardziej twórcze i zabawne pomysły oraz ich

autorów, co może wzmocnić motywację uczniów do dalszych, twórczych poszukiwań.

PODNOSIMY POPRZECZKĘ!

Jeśli uznasz, że będzie to dla uczniów ciekawsze, możesz zaproponować im stworzenie

krótkiej reklamy twórczości, zastanawiając się jednocześnie nad tym, jakie największe

korzyści przynosi nam bycie kreatywnym.

Page 13: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

13

„KREATYWNI NA CO DZIEŃ” scenariusz lekcji

dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych

PRZYGOTOWANIE

Przed rozpoczęciem zajęć przygotowujemy salę i materiały. Twórczej pracy sprzyjać będzie

ustawienie krzeseł w kole lub podkowie, w taki sposób, aby uczniów nie ograniczały ławki

(możemy ustawić je pod ścianami) i aby wszyscy mogli się widzieć i swobodnie ze sobą

rozmawiać. Przygotowanie wcześniej odpowiednich materiałów usprawni przebieg zajęć

i zaoszczędzi cenny czas. Warto przygotować:

1. DUŻE KARTKI PAPIERU – najlepiej sprawdzą się kartki z bloków do flipchartów.

W zależności od wielkości klasy, potrzebować będziemy 10 – 14 kartek.

2. FLAMASTRY – co najmniej 1 na osobę, ale na wszelki wypadek warto mieć zapas.

Jeżeli skompletowanie mazaków będzie stanowić problem, możemy liczyć na to, że

uczniowie będą mieli własne przybory do pisania.

3. TAŚMĘ MALARSKĄ LUB MASĘ MOCUJĄCĄ – wykorzystamy ją do przymocowania do

ścian zapisanych arkuszy papieru, by uczniowie mogli widzieć efekt swojej pracy.

4. ARKUSZE Z ZASADAMI PRACY (por. pkt. I.3.)

5. KARTKI Z PYTANIAMI O NIEZWYKŁE KONSEKWENCJE – opis pytań znajdziesz

w opisie ćwiczenia IV.2. Ważne, aby każde z pytań znajdowało się na osobnej

karteczce, tak by uczniowie mogli je rozlosować.

6. ZESTAW PRZEDMIOTÓW - małych zabawek i gadżetów, które mogą pobudzać

wyobraźnię, oraz niewielkich przedmiotów codziennego użytku. Przedmioty te posłużą

jako materiały do wykonania ostatniego zadania. Ważne, aby przedmioty znajdowały

się w pudełeczku lub worku umożliwiającym losowanie.

7. TAŚMA KLEJĄCA/ SZNUREK – do ostatniego zadania

Page 14: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

14

PRZEBIEG ZAJĘĆ

I. WPROWADZENIE

Celem tej części zajęć jest wprowadzenie uczniów do tematu lekcji oraz do niecodziennych,

kreatywnych form myślenia i działania. Ćwiczenie „Dzisiaj jestem jak…?” oraz wprowadzenie

zasad pomoże w zbudowaniu swobodnej, ludycznej atmosfery, niezbędnej do kreatywnego

działania.

1. PRZYWITANIE: Witamy uczniów, przedstawiamy temat i cel zajęć:

„Witajcie, dzisiejszą lekcję poświęcimy kreatywności, czyli tej cudownej

właściwości człowieka, która sprawia, że każdy z nas może wymyślać rzeczy

nowe, niecodzienne i niezwykłe. Właściwości, dzięki której powstają idee

i wynalazki zmieniające nasze życie i bieg historii. Zastanowimy się, czym jest

kreatywność, czemu może służyć i co możemy zrobić, by być bardziej

kreatywnymi.”

Warto w tym miejscu podkreślić, że lekcja poświęcona kreatywności jest przygotowaniem do

twórczego działania, w którym klasa weźmie udział w najbliższej przyszłości (np. w konkursie

na hasło i logo programu „Mądre żywienie, zdrowe pokolenie”, promującego zdrowy tryb

życia). Element ten jest niezwykle istotny z uwagi na wielką rolę, jaką w procesach

twórczego działania odgrywa motywacja. Jasny i ważny cel pomoże uczniom zaangażować

się w ćwiczenia proponowane podczas lekcji.

2. „DZISIAJ JESTEM JAK…” Podajemy instrukcję:

„Zanim zaczniemy się zastanawiać czym jest kreatywność, chciałabym/ chciałbym

was zapytać, jak się dzisiaj macie. Ponieważ nasza lekcja poświęcona jest

kreatywności, chciałabym/ chciałbym, żebyście odpowiedzieli na to pytanie

w niecodzienny, twórczy sposób, wykorzystując analogię. Teraz, każdy z Was

dokończy zdanie „Dzisiaj jestem jak….” używając analogii odwołującej się do

świata zwierząt. Np.” Dzisiaj jestem jak suseł, bo bardzo chce mi się spać.” lub

„Dzisiaj jestem jak kangur, bo mam tyle energii, że aż chce mi się skakać”.

Zacznijmy ode mnie.”

Page 15: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

15

Zaczynamy ćwiczenie, modelując twórcze działanie i zaangażowanie. Potem ćwiczenie

wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów będzie miał

problem z wymyśleniem odpowiedzi, możemy poprosić klasę o podpowiedź – w ten sposób

budować będziemy atmosferę wsparcia i współpracy. Ważne jest jednak, aby uczeń, który

potrzebował pomocy, sam zdecydował, którą z podpowiedzi wybierze i uzna za swoją. W ten

sposób unikniemy sytuacji, w której któryś z uczniów zostanie przedstawiony w obraźliwy,

lub nieprzyjemny sposób.

OSZCZĘDZAMY CZAS!

Jeśli Twoja klasa jest liczna i należy do tych „rozgadanych”, a Ty obawiasz się, że nie

zrealizujecie całego programu, zrezygnuj z ćwiczenia „Dzisiaj jestem jak…”. Zamiast niego

możesz przeprowadzić krótką zabawę ruchową, np. bardzo popularne „Przekaż

przedmiot”. Zabawa polega na tym, że każdy z uczniów wyobraża sobie, że ma

w rękach dowolny przedmiot codziennego użytku. Zadaniem całej klasy jest dokonanie

jak największej ilości wymian tych przedmiotów w czasie 1 minuty. Wymiana polega na

tym, że jeden uczeń daje drugiemu swój wyimaginowany przedmiot, zabierając od niego

jego rzecz. Nie można wymieniać się dwa razy pod rząd z tą samą osobą. Po zakończeniu

ćwiczenia sprawdzamy, kto ma jaki przedmiot, które z nich się pogubiły, a które

w magiczny sposób „rozmnożyły”. Zabawa daje dużo radości tworząc dobry, ludyczny

nastrój, a przy tym pobudza koncentrację i aktywizuje do działania. Jeśli Twoja klasa jest

przyzwyczajona do aktywnych form pracy i zmotywowana do działania, możesz w ogóle

zrezygnować z tego punku.

3. ZASADY: Przedstawiamy zasady, które będą obowiązywały podczas lekcji. Zasady

warto wcześniej zapisać na kolorowych kartkach i w trakcie przedstawiania, przykleić je

do tablicy, by były widoczne dla wszystkich uczniów przez cały czas trwania zajęć.:

„Ponieważ nasza dzisiejsza lekcja dotoczy niezwykłego tematu, chciałabym/ chciałbym, aby

obowiązywały podczas niej niezwykłe zasady. Są one niezbędne, abyśmy wszyscy mogli kreatynie

działać. Po pierwsze chciałabym/ chciałbym się z Wami umówić na to, że podczas dzisiejszych

ćwiczeń KAŻDY MA PRAWO ZGŁOSIĆ SWÓJ POMYSŁ. Obawy i skrępowanie są jednymi

z największych przeszkód w twórczym działaniu, dlatego dzisiaj umówmy się na to, że nie ma

głupich pomysłów i każdy z nas zostanie wysłuchany. Po drugie, przy kreatywnym działaniu bardzo

ważne jest to, że NIE OCENIAMY I NIE KRYTYKUJEMY SWOICH POMYSŁÓW. W twórczości

nie ma dobrych i złych odpowiedzi, liczy się tylko oryginalność i wyjątkowość. Im bardziej coś jest

oryginalne tym lepiej. Po trzecie WSPÓŁPRACUJEMY ZE SOBĄ I JESTEŚMY OTWARCI NA

POMYSŁY INNYCH. Najbardziej kreatywne pomysły powstają wtedy, gdy grupa współpracuje ze

sobą, a pomysł zaproponowany przez jedną osobę zostaje podchwycony i rozwinięty przed drugą.

I na koniec WYTRWALE SZUKAMY NIEZWYKŁOŚCI. Koleją wielką barierą dla twórczości jest

szybkie poddawanie się i pozostawanie przy banalnych rozwiązaniach. Badania jednak pokazują, że

jeśli chcemy znaleźć oryginalne rozwiązanie, musimy poświęcić na trochę czasu by „wystrzelać” się

z oczywistych i prostych pomysłów. Dopiero po przełamaniu pierwszego impasu, przychodzą nam

do głowy naprawdę twórcze pomysły.”

Page 16: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

16

Po przedstawieniu zasad możemy się upewnić, czy zostały one dobrze zrozumiane. Jeśli klasa

ma swój własny kontrakt, możemy go w tym miejscu przywołać i podkreślić, że przyjęte

przez klasę zasady dobrej współpracy również będą bardzo sprzyjać twórczemu działaniu.

IV. CZYM JEST KREATYWNOŚĆ?

Celem tej części zajęć jest omówienie definicji oraz „zastosowań” kreatywności. Cel ten

zostanie spełniony, jeśli uczniowie będą mieli szansę poczuć, że każdy z nich ma szansę być

kreatywnym, a twórcze myślenie i działanie ma zastosowanie w wielu codziennych

sytuacjach. Jednocześnie w tej części stymulujemy twórcze myślenie uczniów, proponując

dwie techniki, tradycyjnie wykorzystywane w treningach twórczości oraz sesjach twórczego

rozwiązywania problemów (analogie oraz poszukiwanie konsekwencji).

1. CZYM JEST KREATYWNOŚĆ? – dzielimy klasę na małe podgrupy (5 - 6 osobowe),

każdej podgrupie dajemy dużą kartkę papieru z bloku do flipchartów oraz garść

mazaków, poczym podajemy instrukcję:

„Zajęcia rozpoczęliśmy dzisiaj od podawania swojego nastroju za pomocą analogii. Teraz

proszę Was, abyście w ten sam sposób, zastanowili się, czym jest kreatywność. Na

środku kartki, dużymi literami zapiszcie słowo KREATYWNOŚĆ (czekamy na wykonanie tej

części zadania). Teraz, macie 4 minuty na to, żeby wypisać jak najwięcej analogii tego

zjawiska. Nie musicie się ograniczać do świata zwierząt. Korzystajcie z dowolnych analogii

i starajcie się szukać jak najbardziej oryginalnych i odległych skojarzeń. Np. Kreatywność

jest jak wysypka, czasem przychodzi znienacka. Zobaczymy, której grupie uda się

wypisać najwięcej analogii. Czas start!” (Czasem wartościowe może być rozpoczęcie

ćwiczenia od podania definicji i zasad tworzenia analogii. Może być to szczególnie istotne

wówczas, gdy w pierwszym ćwiczeniu uczniowie stosowali płytkie analogie lub wręcz

proste skojarzenia.)

Po upływie czasu prosimy uczniów o policzenie analogii które udało im się zapisać.

Nagradzamy pochwałą grupę, która wypisała ich najwięcej, poczym odczytujemy wszystkie

pomysły. Aby odczytanie przebiegło dynamicznie, a uczniowie słuchali się nawzajem, dobrze

jest czytać analogie pojedynczo: pierwsza grupa odczytuje jeden pomysł, potem kolejna

i następna. Gdy wszystkie grupy przeczytają po jednym pomyśle, wracamy do pierwszej

grupy i zaczynamy „drugie kółko”. W ten sposób odczytujemy wszystkie z zapisanych

analogii. Ćwiczenie podsumowujemy krótką dyskusją o tym, czym jest kreatywność oraz

podaniem definicji kreatywności. W definicji warto podkreślić egalitarne i utylitarne aspekty

kreatywności.

Page 17: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

17

PODNOSIMY POPRZECZKĘ!

Jeśli masz więcej czasu, a Twoi uczniowie płynnie posługują się analogią, możesz

urozmaicić zajęcia zadając uczniom dodatkowe zadanie.

Po odczytaniu analogii zaproponowanych przez uczniów, poproś klasę aby podała

Ci 10 dowolnych słów - mogą to być przedmioty codziennego użytku, zjawiska

przyrodnicze, elementy świata przyrody, idee, wartości. Zapisując słowa zadbaj

o to, by były one jak najbardziej różnorodne. Następnie zaproponuj uczniom, aby

sprawdzili, czy można zbudować analogię do kreatywności, wykorzystując

zaproponowane słowa, np. klasa podaje słowa: ławka, burza, miłość itp. Dalej

szukamy analogi: kreatywność jest jak ławka, bo czasem jest bardzo pożyteczna.

Kreatywność jest jak burza, bo czasem pojawia się znienacka i robi wiele

zamieszania. Kreatywność jest jak miłość, bo rodzi uniesienie, ale potrafi też być

zdradliwa. Ćwiczenie będzie bogatsze, gdy wykonacie je w małych podgrupach.

Gdy skończycie zabawę przyjrzyjcie się swoim analogiom i pojawiającym się

w nich treściom. Na tej podstawie zbudujcie definicję kreatywności.

2. „CO BY BYŁO GDYBY?” – Ćwiczenie rozpoczynamy od krótkiego wprowadzenia:

„Jak powiedzieliśmy wcześniej, kreatywność to umiejętność wymyślania

niezwykłych pomysłów, niekonwencjonalnego myślenia, zadawania

niecodziennych, przewrotnych pytań i szukania na nie odpowiedzi. Teraz

zaproponuję Wam ćwiczenie, w którym poszukamy niezwykłych odpowiedzi na

niezwykłe pytanie. Aby to zrobić, znowu podzielimy się na grupy, tym razem

inne, po to aby zmienić punkt widzenia, zmienić składy. W ten sposób zadbamy

o różnorodność, niezwykle ważną w każdym twórczym działaniu”

Ponownie dzielimy klasę na małe grupy. Możemy skorzystać z tradycyjnej metody odliczania.

Możemy również urozmaicić podział, proponując uczniom „literowanie” jakiegoś słowa,

związanego z twórczością (słowo musi mieć tyle liter, ile chcemy mieć grup, np. TWÓR,

GRUPA, POMYSŁ). Uczniowie literują słowo, w taki sposób, że każdy z nich, kolejno,

wymienia tylko jedną literkę danego słowa. Gdy cała klasa „odliczy” w ten sposób, mówimy

uczniom, żeby teraz znalazły się wszystkie literki T, wszystkie W, wszystkie Ó i wszystkie R.

W ten sposób powstaną 4 grupy (przy słowie TWÓR).

Gdy klasa jest już podzielona na grupy, każda z nich dostaje jedną dużą kartkę z bloku

flipchartowego oraz garść mazaków. Później prosimy, aby przedstawiciel każdej z grupy,

wylosował jedno niezwykle pytanie, z przygotowanego zestawu. Przykładowe pytania to: Co

by było, gdyby przestało obowiązywać prawo ciążenia? Co by było, gdyby długopisy ożyły?

Co by było, gdyby krajem rządziły dzieci? Co by było, gdyby zakazano handlu odzieżą? Co by

było, gdyby śnieg był fioletowy? Co by było, gdyby ptaki przestały latać? Co by było, gdyby

psy zaczęły latać? Następnie podajemy instrukcję:

Page 18: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

18

„Wylosowaliście właśnie dość niezwykłe pytanie, opisujące dość niezwykłe zjawisko.

Teraz zastanówcie się, jakie mogą być konsekwencje takiej zmiany. Zapiszcie wszystkie

pomysły, jakie tylko przyjdą wam do głowy. Wykonując ćwiczenie pamiętajcie o naszej

zasadzie WYTRWALE SZUKAMY NIEZWYKŁOŚCI. Aby odnaleźć najbardziej niezwykłe

i oryginalne konsekwencje, warto wypisać ich jak najwięcej i nie poddawać się, kiedy

będzie się Wam wydawać, że nie macie już żadnych pomysłów. Na wykonanie ćwiczenia

macie 5 minut.” (Jeśli mamy więcej czasu, warto dać grupom 7 minut)

Po upływie czasu, prosimy grupę aby wybrały najbardziej oryginalne konsekwencje jakie

przyszły im do głowy (może to być 5, 7, 10 najbardziej niezwykłych pomysłów, w zależności

od pomysłowości uczniów; liczbę warto dobrać w ten sposób, aby uczniowie mogli przeczytać

wszystkie najbardziej oryginalne konsekwencje, a jednocześnie nie tracić czasu na czytanie

banalnych pomysłów). Czytamy najbardziej oryginalne odpowiedzi na każde z pytań.

W ramach podsumowania warto zapytać uczniów, jakimi kryteriami posługiwali się

wybierając najbardziej oryginalne pomysły. W ten sposób możemy uzupełnić definicję

kreatywności o opis twórczego pomysłu. Następnie przechodzimy do dyskusji

o zastosowaniach kreatywnego myślenia i działania. Dyskusję możemy rozpocząć

w następujący sposób: „Wymieniliście wiele niesamowitych konsekwencji, niezwykłych

zdarzeń. A co by było, gdyby zakazać kreatywnego myślenia i działania? Co by się Waszym

zdanie wtedy stało?” W dalszej części ćwiczenia warto zapytać wprost o zastosowanie

kreatywności w życiu codziennym. W dyskusji warto akcentować znaczenie kreatywności

w codziennym życiu uczniów i zachęcać ich do niekonwencjonalnego działania w ważnych dla

nich sytuacjach.

3. PODSUMOWANIE

Podsumowując rozważania o kreatywności watro zwrócić uwagę na warunki, jakie są

niezbędne do kreatywnego myślenia i działania. W tym celu zaproponujemy uczniom własną,

twórczą i kreatywną pracę nad „Maszyną do kreatywnych pomysłów”.

1. MASZYNA DO KREATYWNYCH POMYSŁÓW – ćwiczenie rozpoczynamy od

wylosowania przez uczniów przedmiotów z przygotowanego zestawu. Mogą to być

przedmioty znalezione w kuchni, garażu, pokoju nauczycielskim, klasie szkolnej.

Następnie dzielimy klasę na małe podgrupy i podajemy instrukcję:

„Powiedzieliśmy sobie dzisiaj, że każdy z nas ma szansę być kreatywnym.

Mówiliście też o wielu codziennych sytuacjach, w których warto być kreatywnym

i szukać kreatywnych rozwiązań. Jednak kreatywne pomysły rzadko pojawiają się

Page 19: Kreatywni na co dzień - zespolszkol35.plzespolszkol35.pl/gim/download/scenariusz1.pdf · Potem ćwiczenie wykonują kolejno wszyscy uczniowie. Jeżeli podczas zabawy któryś z uczniów

„Kreatywni na co dzień” – scenariusz lekcji wychowawczej

19

same z siebie. Pomyślcie sobie teraz, co jest potrzebne, żebyśmy mogli być

kreatywni, żeby możliwe było stworzenie kreatywnego pomysłu lub kreatywne

rozwiązanie jakiegoś problemu.

„Wylosowaliście przed chwilę różne przedmioty. Teraz, w podgrupach, zbudujcie

z nich maszynę do tworzenia kreatywnych rozwiązań. Przygotujcie też

prezentacje swojej maszyny, dzięki której poznamy jej największe zalety np. taką

jaką często widzimy w telezakupach. Na wykonanie zadania macie 7 minut.”

Grupom możemy dać do pomocy taśmę klejącą lub sznurek, by możliwe było łączenie

przedmiotów. Gdy grupy skończą pracę, przechodzimy do prezentacji, w której każda z grup

przedstawia swoją maszynę. Po zakończeniu prezentacji przechodzimy do dyskusji, w której

podsumowujemy zadanie, rozmawiając o tym, co jest niezbędne do twórczego działania

i myślenia. Warto w podsumowaniu akcentować takie aspekty kreatywnego działania jak

otwartość, wytrwałość, wiarę we własne siły, przełamywanie utartych schematów i nawyków

oraz dobrą zabawę i przyjemność działania.

PODNOSIMY POPRZECZKĘ!

Jeśli pracujesz z kreatywnymi uczniami, przyzwyczajonymi do aktywnych form pracy,

możesz zaproponować im stworzenie maszyny z „samych siebie”. Zadaniem uczniów jest

wówczas stworzenie ze swoich ciał ruchomego pomnika – maszyny, która generować

będzie twórcze pomysły. Ćwiczenie to jest krótsze i ciekawsze, ale wymaga większej

otwartości i dłuższej dyskusji, ponieważ o warunkach twórczego działania mówi w bardzo

metaforyczny sposób.

2. PODSUMOWANIE – zajęcia kończymy, życząc uczniom dobrej zabawy i ciekawych,

kreatywnych pomysłów w nadchodzących działaniach. Jeśli czas nam pozwoli, możemy

zrobić tradycyjną „rundkę” zamykającą, pytając każdego ucznia, która część zajęć była

dla niego najciekawsza lub który z pomysłów dnia dzisiejszego podobał mu się

najbardziej. W ten sposób docenimy najbardziej twórcze i zabawne pomysły oraz ich

autorów, co może wzmocnić motywację uczniów do dalszych, twórczych poszukiwań.