SAKRAMENTY W OG£â€œLE CHRZEST BIERZMOWANIE 2013. 7. 28.¢  1 Tom 27...

download SAKRAMENTY W OG£â€œLE CHRZEST BIERZMOWANIE 2013. 7. 28.¢  1 Tom 27 SAKRAMENTY W OG£â€œLE CHRZEST BIERZMOWANIE

of 252

  • date post

    19-Aug-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of SAKRAMENTY W OG£â€œLE CHRZEST BIERZMOWANIE 2013. 7. 28.¢  1 Tom 27...

  • 1

    Tom 27

    SAKRAMENTY W OGÓLE

    CHRZEST

    BIERZMOWANIE

    ( 3, qu. 60 – 72 )

    Przełożył, objaśnieniami i skorowidzem zaopatrzył:

    o. PIUS BEŁCH O.P.

    $#guid{8EA 08990-0C38-4386-B9E F-E25BABB0522B}#$

  • 2

    ZAWARTOŚĆ TOMU 27

    1. Od tłumacza

    2. Traktat SAKRAMENTY W OGÓLE (3. 60-66)

    3. Traktat CHRZEST (3. 67-71)

    4. Traktat BIERZMOWANIE (3. 72)

    5. Wykaz i objaśnienie skrótów używanych przez tłumacza w odnośnikach,

    objaśnieniach i w skorowidzu

    6. Odnośniki do tekstu

    7. Objaśnienia tłumacza

    8. Skorowidz nazw i rzeczy

  • 3

    OD TŁUMACZA

    W tłumaczeniu posługiwałem się tekstem: Sancti Thomae de Aquino,

    Summa Theologiae, Alba, Editiones paulinae, Roma 1962; według niego też

    brałem odnośniki. Cytaty Ojców i innych autorów tłumaczę według tego, jak są

    podane w tekście, o ile nie było pod ręką polskiego ich tłumaczenia. Cytaty z

    Pisma św. brałem przeważnie z Biblii Tysiąclecia, Pallotinum, Poznań -Warszawa

    1980 (wyd. 3); według niej też brałem sposób cytowania ksiąg Pisma św.

    Posługiwałem się także Pismem św. St. i N. Test., w trzech tomach, Wyd. św.

    Wojciech, Poznań 1973 (Bibl. Pozn.). Gdy chodzi o psalmy, korzystałem niekiedy

    z Księgi Psalmów, w tłumaczeniu Czesława Miłosza, Editions du Dialogue, Paris

    1981. Wiadomo jednak, że Biblia Tyś. czy Biblia Pozn. są przekładem z

    oryginału, a św. Tomasz trzymał się Wulgaty. Trzeba też było mieć na uwadze

    swoisty sposób posługiwania się cytatami przez średniowiecze, no i przez św.

    Tomasza. Nie zawsze więc mogłem iść za powyższymi, ale niekiedy należało

    uciec się do przekładu ks. Wujka z Wulgaty, a niekiedy nawet samemu wprost

    tłumaczyć z tekstu Sumy. Jeśli idzie o Wujka, posługiwałem się: Pismo św. Star. i

    N. Testamentu Jakóba Wujka T.J., Kraków 1935. W odnośnikach duże W oznacza

    tekst z Wujka. Słowa w klamrach są dodatkiem tłumacza. Małe cyfry w tekście

    np. analogicznie' są odsyłaczami do odnośników na stronach 233-260, cyfry w

    nawiasach np. /32/ są odsyłaczami do objaśnień tłumacza na stronach 261-314.

    Ks. Prałatowi, Dziekanowi na Sobótce, Józefowi Bełch, bardzo niniejszym

    dziękuję za przeczytanie tego tomu i poczynienie cennych uwag i poprawek.

  • 4

    OGÓLNIE O SAKRAMENTACH

    z. 60-65

    ZAGADNIENIE 60

    CO TO JEST SAKRAMENT

    Omówiliśmy .to, co dotyczy tajemnic Słowa Wcielonego. Z kolei należy

    zastanowić się nad sakramentami Kościoła, które mają skuteczność z samego

    Słowa Wcielonego. Najpierw będzie mowa ogólnie o sakramentach, a potem o

    każdym sakramencie z osobna. Ogólne rozważanie sakramentów wymaga

    poruszenia pięciu tematów: 1. Co to jest sakrament; 2. Konieczność sakramentów;

    3. Ich skutki; 4. Ich przyczyna; 5. Ich liczba.

    Co do pierwszego nasuwa się osiem pytań: 1. Czy sakrament należy do

    rodzaju znaku? 2. Czy każdy znak rzeczy świętej jest sakramentem? 3. Czy

    sakrament jest znakiem jednej, czy też wielu rzeczy? 4. Czy znak sakramentalny

    jest rzeczą postrzegalną 5. Czy do sakramentu wymagana jest określona rzecz

    postrzegalną? 6. Czy do sakramentu wymagane jest podanie znaczenia za pomocą

    słów? 7. Czy są wymagane określone słowa? 8. Czy do tych słów można coś

    dodać lub coś z nich ująć?

    Artykuł 1

    CZY SAKRAMENT NALEŻY DO RODZAJU ZNAKU?

    Zdaje się, że sakrament nie należy do rodzaju znaku, bo:

    1. Sakrament (łacińskie sacramentum) wydaje się pochodzić od sacrare —

    uświęcanie; podobnie jak lek od leczenia. Lecz to raczej ma cechy przyczyny niż

    znaku. A więc sakrament raczej należy do rodzaju przyczyny niż znaku.

    2. Sakrament bodajże oznacza coś ukrytego i tajemniczego. W tym też znaczeniu

    Pismo św. używa tego wyrazu: „Ukrywać tajemnice królewskie jest rzeczą

    piękną”1 oraz „Mam wyjawić [wszystkim], na czym polega tajemnica planu

    [zbawienia], ukryta od wieków w Bogu”2. Lecz to, co jest tajemnicze i ukryte, jest

    chyba sprzeczne z pojęciem znaku. Zdaniem bowiem Augustyna: „Znak jest to

    [słowo lub rzecz], co poza widokiem, jaki zmysłom przedstawia, prowadzi do

    poznania czegoś innego i [ukrytego]”3. Wydaje się więc, że sakrament nie należy

    do rodzaju znaku.

    3. Niekiedy przysięga nosi miano sakramentu. W tym właśnie znaczeniu używa

    tego wyrazu prawo kościelne: „Nie można zmuszać do składania przysięgi dzieci,

    które nie mają używania rozumu. A kto raz krzywoprzysięgał, nie może potem

  • 5

    występować jako świadek, ani też nie powinno się go wzywać do sakramentu”4,

    tj. do składania przysięgi. Lecz przysięga nie ma istotnych cech znaku. Chyba

    więc sakrament nie należy do rodzaju znaku.

    Wbrew temu Augustyn tak pisze: „Ofiara widzialna jest sakramentem — tj.

    znakiem świętym — ofiary niewidzialnej”5.

    Odpowiedź: Wszystko, co, choć w rozmaity sposób, jest przyporządkowane

    czemuś jednemu, może być nazywane od tego jednego. I tak od zdrowia, które ma

    swą siedzibę w żywym organizmie, zdrowym zwie się nie tylko ów żywy

    organizm będący podmiotem zdrowia, lecz także lekarstwo jako sprawiające je,

    dieta jako podtrzymująca je oraz mocz jako jego świadectwo. Stosownie do tego

    coś może zwać się sakramentem [tj. święte] albo dlatego, że ma w sobie jakąś

    ukrytą świętość: i w tym znaczeniu sakrament znaczy tyle co święta tajemnica;

    albo dlatego, że ma jakąś łączność z tą świętością: czy to będąc jej przyczyną, czy

    też jej znakiem, czy mając z nią jakikolwiek bądź inny związek. I gdy obecnie

    mówimy o sakramentach, to mamy szczególnie na myśli sakrament jako

    wyrażający związek znaku [z rzeczą świętą]. I tak pojęty należy do rodzaju znaku.

    Na 1. Ponieważ sztuka leczenia uchodzi za przyczynę sprawczą zdrowia, dlatego

    wszystko, co jest jej przyporządkowane, od niej bierze nazwę [lecznictwo,

    lecznica, leczenie, lekarz, lek itd.], i to bierze ją od tego jednego, które w tejże

    sztuce jest pierwszą przyczyną sprawiającą. Z tego też powodu lekarstwo [skoro

    jest przyporządkowane sztuce leczenia] wyraża jakąś przyczynowość. Natomiast

    świętości, od której sakrament bierze nazwę, nie uważa się za przyczynę sprawczą

    ale raczej za przyczynę formalną ii celową. Nie musi więc sakrament wyrażać

    zawsze przyczynowości.

    Na 2. Rozumowanie zarzutu bierze pod uwagę sakrament w znaczeniu: święta

    tajemnica. Przy czym nie tylko tajemnica Boga lecz także króla [tajemnice

    państwowe] zwie się świętą i sakramentem. U starożytnych bowiem uchodziło za

    święte lub nietykalne to wszystko, czego nie wolno było naruszyć6, jako to mury

    miasta7 i osoby piastujące wysokie stanowiska. I dlatego te tajemnice: Boże czy

    ludzkie, których nie wolno naruszać i zdradzać niepowołanym, zwą się świętymi

    lub sakramentami.

    Na 3. Również i przysięga ma jakiś związek z rzeczą świętą, jako że jest jakimś

    twierdzeniem popartym wezwaniem rzeczy świętej na świadka8. I w tym też

    znaczeniu zwie się sakramentem. Nie w tym jednak znaczeniu my obecnie

    mówimy o sakramentach. Jednakże nazwy ‘sakrament’ używa się w obu

    wypadkach nie różnoznacznie lecz analogicznie9, tj. zależnie od różnego związku

    z czymś jednym, a tym 'jest rzecz święta.

  • 6

    Artykuł 2

    CZY KAŻDY ZNAK RZECZY ŚWIĘTEJ JEST SAKRAMENTEM? /1 C/

    Zdaje się, że nie każdy znak rzeczy świętej jest sakramentem, bo:

    1. Wszystkie postrzegalne stworzenia są znakami rzeczy świętych, stosownie do

    słów: „Niewidzialne przymioty Boga... stają się widzialne dla umysłu przez Jego

    dzieła”1. A jednak nie o wszystkich rzeczach postrzegalnych można mówić, że są

    sakramentami. Nie każdy przeto znak rzeczy świętej jest sakramentem.

    2. Wszystko, co działo się w starym prawie, przedstawiało Świętego nad świętymi

    — Chrystusa. Pisze to św. Paweł: „Wszystko to przydarzyło się im [w starym

    prawie] jako zapowiedź rzeczy przyszłych”2 oraz: „Są to tylko cienie spraw

    przyszłych, a rzeczywistość należy do Chrystusa”3. Nie wszystkie jednak czyny

    Ojców Starego Testamentu i także nie wszystkie obrzędy prawa są sa-kramentami,

    a tylko niektóre wyróżnione, o czym była mowa w Drugiej Części4. Jak z tego

    widać, nie każdy znak rzeczy świętej jest sakramentem.

    3. Również i w Nowym Testamencie czyni się niejedno jako znak jakiejś rzeczy

    świętej, co jednak nie nazywa się sakramentem, jako to: pokropienie wodą

    poświęconą, konsekracja ołtarza itp. Nie każdy przeto znak rzeczy świętej jest

    sakramentem.

    Wbrew temu: określenie rzeczy jest zamienne z rzeczą określaną. Otóż niektórzy

    /2/ określają sakrament jajko „zn