RERKI R, L – Zabawy z głoskami

11

description

RERKI R, L – Zabawy z głoskami - Beata Dawczak, Izabela Spychał, ilustr. Krzysztof Spychał

Transcript of RERKI R, L – Zabawy z głoskami

Page 1: RERKI R, L – Zabawy z głoskami
Page 2: RERKI R, L – Zabawy z głoskami
Page 3: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

Od AutorekKsià˝ka logopedyczna „Rerki” jest przezna-czona dla dzieci, które majà wad´ wymowy: reranie. Głównym celem autorek jest zwi´kszenie motywacji dzieci do çwiczeƒ logopedycz-nych poprzez samodzielne działania: rysun-ki, wycinanki, zaznaczanie iloÊci powtórzeƒ. Słowa, zdania, wierszyki oraz ilustracje zo-stały dobrane tak, aby bawiç i zaskakiwaç dziecko. Pod kierunkiem logopedy, na-uczyciela, rodzica dziecko mo˝e samo-dzielnie wykonywaç zadania zamieszczone w ksià˝ce. Oceniç wymow´, jak równie˝ wywołaç głosk´ powinien logopeda. On równie˝ sprawdza post´py dziecka. Zadania uło˝one sà według zasad terapii logopedycznej: çwiczenie wywołanej głoski nast´puje w sylabach, grupach spółgłosko-wych, wyrazach i zdaniach, na koƒcu zaÊ w mowie spontanicznej dziecka. Nale˝y wi´c zachowaç właÊciwà kolejnoÊç çwiczeƒ i nie przechodziç do nast´pnego etapu, je˝eli poprzedni nie został utrwalony. Aby efekty były trwałe, konieczne jest wyko-nywanie çwiczeƒ codziennie przynajmniej przez 10 minut! SystematycznoÊç jest wa˝na i skuteczna.

Jak rozwija si´ mowa?Ju˝ podczas ˝ycia płodowego dziecko rejestru-je dêwi´ki z otoczenia, najlepiej zaÊ rozpozna-je głos matki.W pierwszym miesiàcu ˝ycia noworodek krzykiem, płaczem sygnalizuje swoje potrze-by.Drugi i trzeci miesiàc to okres głu˝enia. Dziecko wydaje dêwi´ki typu: ga, aga, gha głównie w chwilach dobrego samopoczucia. Kontynuuje trening narzàdów artykulacyj-nych.Szósty miesiàc ˝ycia to okres gaworzenia, czyli powtarzania ciàgów sylabowych typu: ba-ba, ma-ma, ta-ta. Niemowl´ coraz lepiej rozumie mow´, reaguje na swoje imi´ oraz ton głosu.Pod koniec pierwszego roku ˝ycia wyma-wia kilka prostych słów, wykonuje polecenia zwiàzane z konkretnà sytuacjà.Drugi rok ˝ycia to okres burzliwego rozwo-ju mowy. Charakterystyczna jest „lawina” nowych słów. Pod koniec tego okresu dziecko buduje krótkie, proste zdania.W okresie przedszkolnym maluch rozwija mo˝liwoÊci j´zykowe poprzez wzbogacanie zasobu słów, poznawanie i stosowanie form gramatycznych, prowadzenie dialogów.Dziecko:– trzyletnie wykorzystuje w swojej mowie

głoski: p, b, m, w, f, t, d, ch, ƒ, k, g, l oraz Ê, ê, ç, dê;

– czteroletnie oprócz wy˝ej wymienionych wymawia głoski syczàce: s, z, c, dz;

– pi´cioletnie dodatkowo jeszcze wymawia głoski sz, ˝, cz, d˝ oraz głosk´ r;

– szeÊcioletnie buduje swobodne wypowiedzi prawidłowe pod wzgl´dem gramatycznym, u˝ywajàc właÊciwie wymawianych głosek.

1Harmonia_rerki-0403.indd 1 05.03.12 22:38

Page 4: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

2

Nale˝y zwróciç uwag´ na to, ˝e ka˝de dziecko rozwija si´ indywidualnie. Niektóre dzieci wczeÊniej zaczynajà posługiwaç si´ prawidłowà mowà we wszystkich jej aspek-tach, inne troch´ póêniej. Rodzice, pami´tajcie jednak, je˝eli macie wàtpliwoÊci, to powinniÊcie pójÊç do specja-listy.

Jakie sà wady wymowy?Seplenienie mi´dzyz´bowe to wada wymowy polegajàca na wsuwaniu j´zyka mi´dzy z´by przy wymowie g∏osek: s, z, c, dz, Ê, ê, ç, dê, sz, ˝, cz, d˝. Seplenienie boczne mo˝na zauwa˝yç, gdy podczas mówienia g∏osek: s, z, c, dz, Ê, ê, ç, dê, sz, ˝, cz, d˝ strumieƒ powietrza uchodzi bokiem, a j´zyk u∏o˝ony jest niesymetrycznie. Seplenienie proste wyst´puje, gdy g∏oski: s, z, c, dz, Ê, ê, ç, dê, sz, ˝, cz, d˝ sà przez siebie zast´powane. O reraniu mówimy, gdy dziecko nie wy-mawia g∏oski r i jest ona zast´powana przez l lub j.

Niekiedy r wymawiane jest nieprawid∏owo: wargowo, tylnoj´zykowo, gard∏owo (tzw. francuskie r). Kappacyzm to wada wymowy przejawiajàca si´ w zamienianiu g∏osek k na t oraz g na d. Zdarza si´, ˝e podczas mówienia g∏oski dêwi´czne zast´powane sà przez ich bezdêwi´czne odpowiedniki. Mówimy wtedy o mowie bezdêwi´cznej. Nosowanie to wymawianie g∏osek ustnych „przez nos” oraz trudnoÊci w wymowie g∏osek nosowych.

Jak mo˝emy wspieraç rozwój mowy dziecka?Pierwszym wa˝nym çwiczeniem, które w na-turalny sposób usprawnia j´zyk, wargi, pod-niebienie i ˝uchw´, jest karmienie piersià. Picie z kubka, jedzenie ∏y˝eczkà oraz sa-modzielne ˝ucie i gryzienie pokar-mów dalej doskonalà te funkcje. Oprócz tego przyczyniajà si´ do wykszta∏cenia prawid∏owego zgryzu i nawyku po∏ykania. Wa˝ne jest zatem wczesne zrezygnowanie z butelek i smoczków. Cz´ste oczyszczanie nosa z wydzieliny u∏atwi dziecku, tak wa˝ne przy mówieniu, oddychanie przez nos, a nie przez usta. JeÊli infekcje z katarem pojawiajà si´ cz´sto, warto znaleêç ich przyczyn´, konsultujàc si´ z le-karzem laryngologiem lub alergologiem.Wra˝liwoÊç s∏uchowà nale˝y rozwijaç po-przez Êpiewanie piosenek, s∏uchanie spokoj-nej muzyki, zabawy z dêwi´kami. Wzbogacania s∏ownictwa oraz doskonale-nia umiej´tnoÊci budowania zdaƒ dziecko uczy si´ podczas rozmowy, s∏uchania ba-jek, wierszyków, wyliczanek. Rozmowa jest najwa˝niejsza, buduje bowiem wi´ê emocjonalnà mi´dzy rodzicami a dziec-kiem i rozwija kontakt.

˚yczymy wszystkim dzieciom sukcesów i osiàgni´cia celu: PI¢KNEJ WYMOWY.

Autorzy

Harmonia_rerki-0403.indd 2 05.03.12 22:38

Page 5: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

Rakieta startuje: U∏ó˝ j´zyk na dole w buzi tak jak przy wymowie g∏oski „A”. Rakieta le˝y i przygotowuje si´ do startu. Teraz startujemy: otwieramy buzi´ i unosimy j´zyk wysoko za górne z´by. Rakieta stara si´ utrzymaç jak najd∏u˝ej w górze.

Rakieta krà˝y: Otwórz buzi´ i dotykaj czubkiem j´zyka do nieba w buzi (podniebienia). Policz, ile gwiazdek jest na niebie. Jednà spadajàcà gwiazdk´ (np. rodzynk´) mo˝esz przez moment przytrzymaç czubkiem j´zyka.

Rakieta leci: J´zyk unosi si´ raz w gór´, a raz w dó∏. Trenujemy tak kilka razy przy otwartych ustach. Mo˝emy zaÊpiewaç kosmicznà piosenk´: la, la, la, la, rysujàc w trakcie wymawiania tras´ rakiety.

3

Rakietà do nieba!Twój j´zyk zamieni si´ na chwil´ w rakiet´, która spróbuje

polecieç w kosmos.

Harmonia_rerki-0403.indd 3 05.03.12 22:38

Page 6: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

4

W rytmach lula lulaTak wyglàda buzia przy wymowie g∏oski l:

czubek j´zyka unieÊ do dziàse∏ za górnymi z´bami.

Weê drewniane klocki i baw si´ w komponowanie rytmów. Ka˝dy klocek to jedno uderzenie j´zyka o dziàs∏a, czyli dêwi´k l.

Twoje rytmy to prawdziwa muzyka.

Li li li li la Ukołysz na r´kach swojà ulubionà maskotk´ i zaÊpiewaj jej kołysank´. Âpiewaj „li li li li li” tak długo, a˝ utulisz maskotk´ do snu.

Harmonia_rerki-0403.indd 4 05.03.12 22:38

Page 7: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

4

W rytmach lula lulaTak wyglàda buzia przy wymowie g∏oski l:

czubek j´zyka unieÊ do dziàse∏ za górnymi z´bami.

Weê drewniane klocki i baw si´ w komponowanie rytmów. Ka˝dy klocek to jedno uderzenie j´zyka o dziàs∏a, czyli dêwi´k l.

Twoje rytmy to prawdziwa muzyka.

Li li li li la Ukołysz na r´kach swojà ulubionà maskotk´ i zaÊpiewaj jej kołysank´. Âpiewaj „li li li li li” tak długo, a˝ utulisz maskotk´ do snu.

Harmonia_rerki-0403.indd 4 05.03.12 22:38

ala

olo

ele

ulu

yly

alol

elul

yl

la

lole

lu

ly

Lalki Matyldy Powtarzaj sylaby zapisane na sukienkach lal Matyldy.

JeÊli uda ci si´ dobrze powtórzyç sylab´, dorysuj groszki, paski i kreski na sukienkach lalek.

5Harmonia_rerki-0403.indd 5 05.03.12 22:38

Page 8: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

lama lizak

lampion liÊç

lewkonia lipiec

legenda liczba

loch listonosz

lotnik lipa

luneta lichy

lufa limit

Alaska Kalina

antylopa malina

palec waliza

kalka oliwki

6

Powtarzaj wyrazy...…zapisane w tabelce. JeÊli prawid∏owo wymówisz słowa,

narysuj w tabelce s∏oneczko, serduszko, autko lub inny obrazek.

Inne s∏owa do powtarzania: tabelka, meble, gil, apel, obywatel, lak, latawiec, Leokadia, lew, lody, leƒ, legwan, Helena, wesele,

kolacja, cal, dal, fotel, gol, kowal, seledynowy p´dzel, lekcja baletu, làdowisko na lotnisku, stalowy samolot, lizus, mielizna, lilia, lista,

liczman, lina, limuzyna, kulik, kowalik, klik, plik, Êmiali, spadli, uk∏adali, mieli, weseli, kupili, mali, falisty

Harmonia_rerki-0403.indd 6 05.03.12 22:38

Page 9: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

lama lizak

lampion liÊç

lewkonia lipiec

legenda liczba

loch listonosz

lotnik lipa

luneta lichy

lufa limit

Alaska Kalina

antylopa malina

palec waliza

kalka oliwki

6

Powtarzaj wyrazy...…zapisane w tabelce. JeÊli prawid∏owo wymówisz słowa,

narysuj w tabelce s∏oneczko, serduszko, autko lub inny obrazek.

Inne s∏owa do powtarzania: tabelka, meble, gil, apel, obywatel, lak, latawiec, Leokadia, lew, lody, leƒ, legwan, Helena, wesele,

kolacja, cal, dal, fotel, gol, kowal, seledynowy p´dzel, lekcja baletu, làdowisko na lotnisku, stalowy samolot, lizus, mielizna, lilia, lista,

liczman, lina, limuzyna, kulik, kowalik, klik, plik, Êmiali, spadli, uk∏adali, mieli, weseli, kupili, mali, falisty

Harmonia_rerki-0403.indd 6 05.03.12 22:38

lody Ali lodyUli

lody Oli

lody Eli

JeÊli lubisz lato, powtarzaj wyra˝enie, klaszczàc w r´ce.

Lubi´ lato, lubi´ lato...Zdania do powtarzania:Leniwy leƒ leniuchuje na fotelu.Adela lamentuje przy cebuli.Lila powiesi∏a lampion na palcu.Latawiec polecia∏ w sinà dal.Bolek oglàda planet´ Pluton przez lunet´.Lolku! Otul Tol´ szalem.

7

PiosenkaWymyÊl melodi´ do wierszyka

i zaÊpiewaj piosenk´.

La la la law dali na hali

la la laOlek wàsy goli

la la la lup´ trzyma w d∏oni

la la la za motylem goni

la la la la

Powtarzaj wyra˝enia. W trakcie powtarzania dorysuj kulki na lodach dziewczynek.

Harmonia_rerki-0403.indd 7 05.03.12 22:38

Page 10: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

8

Kolana lisaPos∏uchaj opowiadania, a potem odpowiedz pe∏nymi zdaniami na pytania.

W letni dzieƒ leciwy lis

leniuchowa∏ pod lipà.

– Oj, oj! Jak bolà mnie kolana! – lamentowa∏ lis.

Z zielonych liÊci lipy wychyli∏ si´ zdziwiony gil.

– Lisie mi∏y! Potrzebujesz lekarza!

Gil polecia∏ w dal przywo∏aç leÊnego

lekarza. Przylecia∏a z gilem zaspana sowa i zbada∏a kolana lisa. Potem wyj´∏a z walizki liczne f iolki, butelki i puszki.

– Masz tu lisie leki na twoje bolàce kolana. To limonkowe lody do codziennego lizania. Ju˝ za kilka dni poczujesz si´ lepiej.

– Dzi´kuj´, sowo! Dzi´kuj´, gilu! – odrzek∏ czule lis i zaczà∏ lizaç lody z limonki.1. Co oznacza s∏owo „leciwy”?

2. Co bola∏o lisa?3. Kto pomóg∏ lisowi?4. Jakie leki poleci∏a lisowi sowa?

Harmonia_rerki-0403.indd 8 05.03.12 22:38

Page 11: RERKI R, L – Zabawy z głoskami

8

Kolana lisaPos∏uchaj opowiadania, a potem odpowiedz pe∏nymi zdaniami na pytania.

W letni dzieƒ leciwy lis

leniuchowa∏ pod lipà.

– Oj, oj! Jak bolà mnie kolana! – lamentowa∏ lis.

Z zielonych liÊci lipy wychyli∏ si´ zdziwiony gil.

– Lisie mi∏y! Potrzebujesz lekarza!

Gil polecia∏ w dal przywo∏aç leÊnego

lekarza. Przylecia∏a z gilem zaspana sowa i zbada∏a kolana lisa. Potem wyj´∏a z walizki liczne f iolki, butelki i puszki.

– Masz tu lisie leki na twoje bolàce kolana. To limonkowe lody do codziennego lizania. Ju˝ za kilka dni poczujesz si´ lepiej.

– Dzi´kuj´, sowo! Dzi´kuj´, gilu! – odrzek∏ czule lis i zaczà∏ lizaç lody z limonki.1. Co oznacza s∏owo „leciwy”?

2. Co bola∏o lisa?3. Kto pomóg∏ lisowi?4. Jakie leki poleci∏a lisowi sowa?

Harmonia_rerki-0403.indd 8 05.03.12 22:38

Powtarzaj g∏oski zapisane na chmurce, s∏oƒcu, kaktusie i je˝u.åwiczenia wykonuj z j´zykiem uniesionym wysoko i przy otwartych ustach. W trakcie powtarzania dorysuj krople deszczu, promieniei kolce.

Włó˝ czubek j´zyka mi´dzy z´by i delikatnie go przygryzaj. W ten sposób wykonujesz mu masa˝.

Po∏ó˝ ma∏y pasek papieru na czubku j´zyka i powtarzaj „T” lub „D” tak d∏ugo i tak mocno, a˝ pasek odpadnie.

PodnieÊ mocno j´zyk i napnij go jak strun´. Delikatnie masuj palcem powierzchni´ pod j´zykiem.

1.

2.

3.

9

Strojenie j´zykaTwój j´zyk jest strunà od gitary, na której

uczysz si´ wygrywaç pi´kne melodie.Aby ci si´ to uda∏o, musisz go nastroiç.

Harmonia_rerki-0403.indd 9 05.03.12 22:38