Projekt wspó - koweziu.edu.pl Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu...

of 156 /156

Embed Size (px)

Transcript of Projekt wspó - koweziu.edu.pl Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu...

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

Autorzy:mgr in. Elbieta Goliska

mgr in. Alina Rodak

mgr in. Andrzej Rodak

mgr in. Teresa Sagan

Recenzenci:mgr in. Adam Lorens

mgr in. Henryk witek

Opracowanie redakcyjne:mgr in. Teresa Sagan

Korekta merytoryczna:mgr in. Janina Dretkiewicz-Wich

Korekta techniczna:mgr Piotr Bartosiak

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

2

SPIS TRECI

Wprowadzenie 4I. Zaoenia programowo-organizacyjne ksztacenia

w zawodzie 61. Opis pracy w zawodzie 62. Zalecenia dotyczce organizacji procesu dydaktyczno-

-wychowawczego 8II. Plany nauczania 17III. Moduy ksztacenia w zawodzie 19

1. Podstawy elektrotechniki i elektroniki 19Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higieny pracy,ochrony przeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska 24Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdu staego 27Rozpoznawanie zjawisk wystpujcych w polu elektrycznym,magnetycznym i elektromagnetycznym 32Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdujednofazowego 36Stosowanie rodkw ochrony od porae prdemelektrycznym 41Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdu trjfazowego 45Wykonywanie pomiarw rnych wielkoci elektrycznych 49Wykorzystywanie elementw elektronicznychi energoelektronicznych do budowy prostych ukadw 52

2. Mechaniczne techniki wytwarzania 57Posugiwanie si dokumentacj techniczn 59Wykorzystywanie rnych materiaw w elektrotechnice 62Wykonywanie obrbki rcznej 65Wykonywanie pocze elektrycznych i mechanicznych 69Wykonywanie naprawy maszyn, urzdze i instalacjielektrycznych 73

3. System elektroenergetyczny 78Wytwarzanie energii elektrycznej 80Przesyanie energii elektrycznej 84Rozdzielanie energii elektrycznej 88Eksploatowanie odbiornikw energii elektrycznej 92

4. Aparaty i urzdzenia w instalacjach elektrycznych 96Dobieranie przewodw elektrycznych 99Montowanie osprztu w instalacjach elektrycznych 102Montowanie zabezpiecze w instalacjach elektrycznych 106Montowanie rozdzielnic niskiego napicia 110Wykonywanie instalacji elektrycznych i podstawowychpomiarw sprawdzajcych 114

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

3

5. Maszyny elektryczne i ukady napdowe 119Eksploatowanie transformatorw 122Eksploatowanie ukadw napdowych z maszynami prdustaego 126Eksploatowanie ukadw napdowych z maszynami prduprzemiennego 130

6. Instalacje elektryczne 135Montowanie instalacji mieszkaniowych 137Montowanie instalacji w obiektach specjalnego przeznaczenia 141

7. Praktyka zawodowa 146Analizowanie dziaalnoci wybranej firmy 149Obsugiwanie i naprawianie urzdze i maszyn elektrycznych 151Wykonywanie i eksploatowanie instalacji elektrycznych 154

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

4

Wprowadzenie

Celem ksztacenia w szkole zawodowej jest przygotowanieaktywnego, mobilnego i skutecznie dziaajcego pracownika gospodarki.Efektywne funkcjonowanie na rynku pracy wymaga: przygotowaniaoglnego, opanowania podstawowych umiejtnoci zawodowych orazksztacenia ustawicznego.

Absolwent wspczesnej szkoy powinien charakteryzowa siotwartoci, wyobrani, zdolnoci do cigego ksztaceniai doskonalenia oraz umiejtnoci oceny wasnych moliwoci.Wprowadzenie do systemu szkolnego programw moduowych powinnouatwi uksztatowanie takiej sylwetki absolwenta.

Ksztacenie wedug moduowego programu nauczania charakteryzujesi tym, e: cele ksztacenia i materia nauczania wynikaj z przyszych zada

zawodowych, przygotowanie ucznia do wykonywania zawodu odbywa si gwnie

poprzez realizacj zada zblionych do tych, ktre s wykonywanena stanowisku pracy,

nie ma w nim podziau na zajcia teoretyczne i praktyczne, wystpuje w nim prymat umiejtnoci praktycznych nad wiedz

teoretyczn, jednostki moduowe integruj treci ksztacenia z rnych dyscyplin

wiedzy, w szerokim zakresie wykorzystuje si zasad transferu wiedzy

i umiejtnoci, proces uczenia si dominuje nad procesem nauczania, programy nauczania s elastyczne, poszczeglne jednostki mona

wymienia, modyfikowa, uzupenia oraz dostosowywa do poziomuwymaganych umiejtnoci, potrzeb gospodarki oraz lokalnego rynkupracy,

umiejtnoci opanowane w ramach poszczeglnych moduw dajmoliwo wykonywania okrelonego zakresu pracy.Realizacja moduowego programu nauczania zapewnia opanowanie

przez uczniw umiejtnoci okrelonych w podstawie programowejksztacenia w zawodzie oraz przygotowuje do ksztacenia ustawicznego.

Moduowy program nauczania skada si z zestawu moduwksztacenia w zawodzie i odpowiadajcych im jednostek moduowych,umoliwiajcych zdobywanie wiadomoci oraz ksztatowanieumiejtnoci i postaw waciwych dla zawodu.

Jednostka moduowa stanowi element moduu ksztaceniaw zawodzie obejmujcy logiczny i moliwy do wykonania wycinek pracy,o wyranie okrelonym pocztku i zakoczeniu, ktry nie podlega

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

5

dalszym podziaom, a jego rezultatem jest produkt, usuga lub istotnadecyzja.

W strukturze moduowego programu nauczania wyrniono: zaoenia programowo-organizacyjne ksztacenia w zawodzie, plany nauczania, programy moduw i jednostek moduowych.

Modu ksztacenia w zawodzie zawiera: cele ksztacenia, wykazjednostek moduowych, schemat ukadu jednostek moduowych,literatur.

Jednostka moduowa zawiera: szczegowe cele ksztacenia, materianauczania, wiczenia, rodki dydaktyczne, wskazania metodycznedo realizacji programu jednostki, propozycje metod sprawdzania i ocenyosigni edukacyjnych ucznia.

Dydaktyczna mapa programu nauczania, zamieszczonaw zaoeniach programowo-organizacyjnych, przedstawia schematpowiza midzy moduami i jednostkami moduowymi oraz okrelakolejno ich realizacji. Ma ona uatwi dyrekcji szk i nauczycielomorganizowanie procesu ksztacenia.

W programie zosta przyjty system kodowania moduw i jednostekmoduowych zawierajcy nastpujce elementy: symbol cyfrowy zawodu, zgodnie z obowizujc klasyfikacj

zawodw szkolnictwa zawodowego, symbol literowy, oznaczajcy grup moduw:

O dla moduw oglnozawodowych,Z dla moduw zawodowych,S dla moduu specjalizacyjnego,

cyfr arabsk dla kolejnego moduu w grupie i dla kolejnejwyodrbnionej w module jednostki moduowej.

Przykadowy zapis kodowania moduu:724[01].O1724[01] symbol cyfrowy dla zawodu: elektryk.O1 pierwszy modu oglnozawodowy: Podstawy elektrotechniki

i elektroniki.

Przykadowy zapis kodowania jednostki moduowej:724[01].O1.01724[01] symbol cyfrowy dla zawodu: elektryk.O1 pierwszy modu oglnozawodowy: Podstawy elektrotechniki

i elektroniki.01 pierwsza jednostka moduowa wyodrbniona w module O1:

Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higieny pracy, ochronyprzeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

6

I. Zaoenia programowo-organizacyjne ksztaceniaw zawodzie

1. Opis pracy w zawodzieAbsolwent szkoy ksztaccej w zawodzie elektryk moe podejmowa

prac w: przedsibiorstwach wytwarzajcych, przetwarzajcych i przesya-

jcych energi elektryczn (elektrowniach i zakadachenergetycznych),

przedsibiorstwach wykorzystujcych energi elektryczn (przemyshutniczy, wydobywczy, transport kolejowy i wodny, gospodarkakomunalna),

przedsibiorstwach produkujcych maszyny i urzdzeniaelektroenergetyczne,

przedsibiorstwach naprawy maszyn elektrycznych, urzdzeelektroenergetycznych oraz sprztu elektrycznego powszechnegouytku (w tym w zakadach rzemielniczych),

przedsibiorstwach budowlanych (przy wykonywaniu instalacjielektrycznych).Absolwent szkoy moe prowadzi dziaalno gospodarcz.

Zadania zawodoweDo typowych zada zawodowych elektryka nale: wykonywanie montau instalacji elektrycznych zgodnie

z dokumentacj techniczn, instalowanie i uruchamianie maszyn i urzdze elektrycznych oraz

regulowanie parametrw ich pracy, wykonywanie przegldw technicznych, konserwacji oraz drobnych

napraw instalacji, maszyn i urzdze elektrycznych, wykonywanie przegldw technicznych, konserwacji oraz drobnych

napraw linii napowietrznych i kablowych, przeprowadzanie konserwacji oraz naprawy ukadw automatyki, wykonywanie pomiarw, prb po montau i naprawie instalacji,

maszyn i urzdze elektrycznych oraz dokonywanie oceny ich stanutechnicznego.

Umiejtnoci zawodoweW wyniku ksztacenia w zawodzie absolwent szkoy powinien umie:

interpretowa podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechnikii elektroniki,

rozpoznawa podzespoy instalacji, urzdze i sieci elektrycznych napodstawie wygldu zewntrznego oraz oznacze,

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

7

dobiera i obrabia materiay stosowane w maszynach i urzdzeniachelektrycznych,

posugiwa si dokumentacj techniczn instalacji, maszyn i urzdzeelektrycznych,

dobiera narzdzia i przyrzdy do wykonywanych prac, wykonywa poczenia elementw elektrycznych, elektronicznych

i mechanicznych, mierzy podstawowe wielkoci elektryczne i nieelektryczne, montowa na podstawie schematw ideowych i montaowych ukady

elektryczne, wykonywa i konserwowa instalacje elektryczne, instalowa i uruchamia maszyny i urzdzenia elektryczne, obsugiwa maszyny i urzdzenia elektryczne zgodnie z instrukcj, wykonywa prace konserwacyjno-naprawcze maszyn i urzdze

elektrycznych, wykonywa prace montaowe i eksploatacyjne w ukadach

automatyki, zabezpiecze, sygnalizacji i pomiarw, wykonywa prace montaowe i eksploatacyjne linii napowietrznych

i kablowych, dokonywa przegldw technicznych instalacji, maszyn i urzdze

elektrycznych, eksploatowa urzdzenia ochrony odgromowej i przeciwprzepiciowej

w obiektach budowlanych i sieciach elektroenergetycznych, dobiera i eksploatowa rodki ochrony przeciwporaeniowej, stosowa normy, przepisy i instrukcje z zakresu montau

i eksploatacji urzdze elektrycznych, przestrzega przepisw bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska, organizowa stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy, komunikowa si z uczestnikami procesu pracy, stosowa przepisy kodeksu pracy dotyczce praw i obowizkw

pracownika i pracodawcy, stosowa przepisy prawa w zakresie wykonywanych zada

zawodowych, korzysta z rnych rde informacji, planowa dziaalno gospodarcz.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

8

2. Zalecenia dotyczce organizacji procesu dydaktyczno-wychowawczegoPodstawowym celem ksztacenia w zawodzie elektryk jest

przygotowanie absolwenta szkoy zawodowej do wykonywania praczwizanych z montaem, instalacj, napraw i konserwacj maszyni urzdze elektroenergetycznych oraz eksploatacj siecielektroenergetycznych.

Proces ksztacenia wedug moduowego programu nauczania dlazawodu elektryk moe by realizowany w trzyletniej zasadniczej szkolezawodowej dla modziey i dorosych (w formie stacjonarnej i zaocznej)oraz w jednorocznej szkole policealnej dla modziey i dorosych(w formie stacjonarnej i zaocznej).

Program nauczania obejmuje ksztacenie oglnozawodowe,zawodowe i specjalizacyjne. Ksztacenie oglnozawodowe zapewniapreorientacj w zawodzie. Ksztacenie zawodowe ma na celuprzygotowanie absolwenta szkoy do realizacji zada na typowych dlazawodu stanowiskach pracy i stanowi podbudow do uzyskaniaspecjalizacji zawodowej. Ksztacenie specjalizacyjne ma na celudostosowanie kwalifikacji absolwenta do potrzeb lokalnego rynku pracy.

Oglne i szczegowe cele ksztacenia wynikaj z podstawyprogramowej ksztacenia w zawodzie.

Treci programowe zawarte s w moduach oglnozawodowch,zawodowych i specjalizacyjnych. Moduy w swojej strukturze zawierajjednostki moduowe, obejmujce moliwy do wykonania wycinek pracy,ktrego rezultatem moe by produkt, usuga lub istotna decyzja.Realizacja szczegowych celw ksztacenia jednostek moduowychpowinna zapewni opanowanie umiejtnoci pozwalajcych nawykonywanie okrelonego zakresu pracy. Czynnikiem sprzyjajcymksztatowaniu umiejtnoci zawodowych powinno by wykonywaniewicze zaproponowanych w poszczeglnych jednostkach moduowych.

Program moduu 724[01].O1 Podstawy elektrotechniki i elektronikiskada si z omiu jednostek moduowych obejmujcychoglnozawodowe treci ksztacenia z zakresu bezpieczestwa i higienypracy, ochrony przeciwpoarowej, ochrony rodowiska, ochrony odporae prdem elektrycznym obwodw elektrycznych, elementwi ukadw elektronicznych i energoelektronicznych.

Program moduu 724[01].O2 Mechaniczne techniki wytwarzaniaskada si z piciu jednostek moduowych i zawiera oglnozawodowetreci ksztacenia dotyczce dokumentacji technicznej, materiawstosowanych w elektrotechnice, obrbki rcznej, poczemechanicznych i elektrycznych oraz naprawy maszyn, urzdzei instalacji elektrycznych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

9

Program moduu 724[01].Z1 System elektroenergetyczny skadasi z czterech jednostek moduowych i obejmuje zawodowe treciksztacenia z zakresu wytwarzania, przesyania i rozdzielania energiielektrycznej oraz eksploatacji odbiornikw energii elektrycznej.

Program moduu 724[01].Z2 Aparaty i urzdzenia w instalacjachelektrycznych skada si z piciu jednostek moduowych i obejmujezawodowe treci ksztacenia z zakresu dobierania przewodw, osprztuinstalacyjnego, montowania zabezpiecze w instalacjach elektrycznych,montowania rozdzielnic niskiego napicia, wykonywania instalacjielektrycznych i pomiarw sprawdzajcych.

Program moduu 724[01].Z3 Maszyny elektryczne i ukadynapdowe skada si z trzech jednostek moduowych i obejmujezawodowe treci ksztacenia z zakresu eksploatacji transformatorw,maszyn prdu staego i przemiennego.

Program moduu specjalizacyjnego 724[01].S1 Instalacjeelektryczne skada si z dwch jednostek moduowych i obejmujespecjalizacyjne treci ksztacenia dotyczce montau instalacjimieszkaniowych oraz montau instalacji w obiektach specjalnegoprzeznaczenia.

Ksztacenie specjalizacyjne powinno by dostosowane do potrzebrynku pracy. Szkoa moe realizowa zamieszczony w programienauczania modu specjalizacyjny lub w zalenoci od potrzeb lokalnegoi regionalnego rynku pracy oraz wasnych moliwoci moe opracowaprogram innej specjalizacji.

Wykaz moduw i wystpujcych w nich jednostek moduowychprzedstawiono w tabeli.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

10

Wykaz moduw i jednostek moduowych

Symboljednostki

moduowejWykaz moduw i jednostek moduowych

Orientacyjnaliczba godzinna realizacj

Modu 724[01].O1Podstawy elektrotechniki i elektroniki 396

724[01].O1.01 Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higieny pracy,ochrony przeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska 20

724[01].O1.02 Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdustaego 45

724[01].O1.03 Rozpoznawanie zjawisk wystpujcych w poluelektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym 39

724[01].O1.04 Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdujednofazowego 64

724[01].O1.05 Stosowanie rodkw ochrony od porae prdemelektrycznym 68

724[01].O1.06 Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdutrjfazowego 35

724[01].O1.07 Wykonywanie pomiarw rnych wielkocielektrycznych 35

724[01].O1.08 Wykorzystywanie elementw elektronicznychi energoelektronicznych do budowy prostych ukadw 90

Modu 724[01].O2Mechaniczne techniki wytwarzania 360

724[01].O2.01 Posugiwanie si dokumentacj techniczn 35

724[01].O2.02 Wykorzystywanie rnych materiaww elektrotechnice 40

724[01].O2.03 Wykonywanie obrbki rcznej 99724[01].O2.04 Wykonywanie pocze elektrycznych i mechanicznych 81

724[01].O2.05 Wykonywanie naprawy maszyn, urzdze i instalacjielektrycznych 105

Modu 724[01].Z1System elektroenergetyczny 252

724[01].Z1.01 Wytwarzanie energii elektrycznej 24724[01].Z1.02 Przesyanie energii elektrycznej 63724[01].Z1.03 Rozdzielanie energii elektrycznej 63724[01].Z1.04 Eksploatowanie odbiornikw energii elektrycznej 102

Modu 724[01].Z2Aparaty i urzdzenia w instalacjach elektrycznych 432

724[01].Z2.01 Dobieranie przewodw elektrycznych 45724[01].Z2.02 Montowanie osprztu w instalacjach elektrycznych 111

724[01].Z2.03 Montowanie zabezpiecze w instalacjachelektrycznych 69

724[01].Z2.04 Montowanie rozdzielnic niskiego napicia 72

724[01].Z2.05 Wykonywanie instalacji elektrycznych i podstawowychpomiarw sprawdzajcych 135

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

11

Modu 724[01].Z3Maszyny elektryczne i ukady napdowe 216

724[01].Z3.01 Eksploatowanie transformatorw 57

724[01].Z3.02 Eksploatowanie ukadw napdowych z maszynamiprdu staego 60

724[01].Z3.03 Eksploatowanie ukadw napdowych z maszynamiprdu przemiennego 99

Modu 724[01].S1Instalacje elektryczne 180

724[01].S1.01 Montowanie instalacji mieszkaniowych 111

724[01].S1.02 Montowanie instalacji w obiektach specjalnegoprzeznaczenia 69

Razem 1836

Orientacyjna liczba godzin na realizacj, podana w tabeli wykazujednostek moduowych, moe ulega zmianie w zalenoci odstosowanych przez nauczyciela metod nauczania i rodkwdydaktycznych.

Na podstawie wykazu moduw i jednostek moduowychsporzdzono dydaktyczn map programu nauczania dla zawodu.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

12

Dydaktyczna mapa programu

724[01].O1.04

724[01].O1.06

724[01].O1

724[01].O1.01

724[01].O1.03

724[01].O1.02

724[01].O1.07

724[01].O1.05

724[01].O2

724[01].O2.01

724[01].O2.02

724[01].O2.03 724[01].O2.04

724[01].O2.05

724[01].O1.08

724[01].Z1

724[01].Z1.01

724[01].Z1.02

724[01].Z1.03

724[01].Z1.04

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

13

724[01].Z2.04

724[01].Z2

724[01].Z2.03

724[01].Z2.02

724[01].Z2.05

724[01].Z2.01

724[01].Z3

724[01].Z3.01 724[01].Z3.03724[01].Z3.02

724[01].S1

724[01].S1.01 724[01].S1.02

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

14

Dydaktyczna mapa moduowego programu nauczania stanowischemat powiza midzy moduami oraz jednostkami moduowymii okrela kolejno ich realizacji. Szkoa powinna z niej korzysta przyplanowaniu zaj dydaktycznych. Ewentualna zmiana kolejnocirealizacji programu moduw lub jednostek moduowych powinna bypoprzedzona szczegow analiz dydaktycznej mapy programunauczania oraz treci jednostek moduowych, przy zachowaniu korelacjitreci ksztacenia.

W zintegrowanym procesie ksztacenia moduowego nie ma podziauna zajcia teoretyczne i praktyczne. Programy nauczania jednostekmoduowych w poszczeglnych moduach naley realizowa w rnychformach organizacyjnych, dostosowanych do treci i metod ksztacenia.

Stosowane metody i formy organizacyjne pracy uczniw powinnyzapewni osignicie zaoonych w programie nauczania celwksztacenia. Wymaga to takiej organizacji ksztacenia, w ktrej procesuczenia si bdzie dominowa nad procesem nauczania, dlatego teszczegln uwag naley zwrci na dobrze zorganizowan,samodzieln, kierowan przez nauczyciela prac uczniw.

Zaleca si, aby ksztacenie moduowe byo realizowane metodamiaktywizujcymi, w szczeglnoci: metod przypadkw, inscenizacji,dyskusji dydaktycznej oraz metodami praktycznymi, jak: pokazz objanieniem, przewodni tekst, wiczenia praktyczne a take metodprojektw. Dominujc metod nauczania powinny by wiczeniapraktyczne (obliczeniowe, pomiarowe i montaowe).

W trakcie realizacji programu nauczania naley pooy duy naciskna samoksztacenie uczniw oraz na korzystanie z rnych rdeinformacji, jak podrczniki, poradniki, normy, katalogi, instrukcjei pozatekstowe rda informacji. Treci ksztacenia powinny byaktualne i uwzgldnia wspczesne technologie, materiay, narzdziai przyrzdy pomiarowe.

Prowadzenie zaj metodami aktywizujcymi i praktycznymi wymagaprzygotowania materiaw, jak: instrukcje bezpieczestwa i higienypracy, instrukcje stanowiskowe, instrukcje do wykonywania wicze,teksty przewodnie, zestawy plansz i arkuszy do wykorzystania podczaswicze.

Stosowanie metody przewodniego tekstu i wicze praktycznychwymaga odpowiedniego wyposaenia pracowni w sprzt i urzdzeniatechniczne, umoliwiajce organizacj pracy w grupach 24 osobowych.

Wskazane jest wykorzystywanie filmw dydaktycznychi komputerowych programw, organizowanie wycieczek dydaktycznychw celu zapoznania si z organizacj stanowisk pracy, warunkamimagazynowania materiaw, sprztu oraz zabezpieczenia pod wzgldembezpieczestwa i higieny pracy. Miejscem organizacji wycieczek mog

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

15

by zakady produkujce maszyny i urzdzenia elektroenergetyczne,zakady naprawy maszyn elektrycznych, urzdze elektro-energetycznych i sprztu elektrycznego powszechnego uytku,elektrownie i zakady energetyczne oraz zakady wykonujce instalacjeelektryczne w obiektach budowlanych.

Nauczyciel kierujcy procesem dydaktycznym powinien udzielauczniom pomocy w rozwizywaniu problemw zwizanych z realizacjzada, sterowa tempem ich pracy, z uwzgldnieniem predyspozycjioraz dowiadcze uczniw. Powinien rwnie rozwija zainteresowaniezawodem, wskazywa moliwoci dalszego ksztacenia oraz zdobywanianowych umiejtnoci i kwalifikacji zawodowych oraz ksztatowapodane postawy uczniw, jak: rzetelno i odpowiedzialno za prac,dbao o jej jako, o porzdek na stanowisku pracy i racjonalnewykorzystanie materiaw, maszyn i urzdze oraz poszanowanie dlapracy innych osb.

Wanym elementem organizacji procesu dydaktycznego jest systemsprawdzania i oceny osigni edukacyjnych ucznia.

Wskazane jest prowadzenie bada diagnostycznych, ksztatujcychi sumatywnych.

Badania diagnostyczne maj na celu dokonanie oceny zakresu orazpoziomu wiadomoci i umiejtnoci uczniw w pocztkowej fazieksztacenia.

Badania ksztatujce prowadzone podczas realizacji programu majdostarcza biecych informacji o efektywnoci nauczania-uczenia si.

Badania sumatywne powinny by prowadzone po zakoczeniurealizacji programu jednostki moduowej.

Ocenianie osigni uczniw powinno by realizowane za pomocsprawdzianw ustnych, pisemnych, praktycznych, obserwacji czynnociucznia oraz pomiaru dydaktycznego.

Sprawdzanie i ocenianie osigni szkolnych wymaga od nauczycielaokrelenia kryteriw i norm oceny, opracowania testw osigniszkolnych, arkuszy obserwacji i arkuszy oceny postpw.

Nauczyciele wdraajcy moduowy program nauczania powinniposiada przygotowanie w zakresie metodologii ksztaceniamoduowego, aktywizujcych metod nauczania oraz pomiarudydaktycznego.

Zaleca si, aby zajcia dydaktyczne odbyway si w grupie liczcejmaksymalnie do 15 osb, z podziaem na zespoy 24 osobowe,wykonujce wiczenia na wydzielonych stanowiskach.

Zajcia z zakresu ksztacenia oglnozawodowego naley umieszczaw szkolnym planie zaj w blokach 2- lub 3-godzinnych, a z zakresuksztacenia zawodowego w blokach od 2 do 6 godzin, w zalenoci odspecyfiki jednostki moduowej.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

16

Szkoa podejmujca ksztacenie w zawodzie elektryk wedugmoduowego programu nauczania powinna posiada nastpujcepomieszczenia dydaktyczne: pracowni podstaw konstrukcji maszyn i urzdze, laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki, laboratorium maszyn i urzdze elektrycznych, warsztaty.

Realizacja procesu dydaktycznego umoliwiajcego ksztatowanieumiejtnoci praktycznych wymaga zorganizowania: stanowisk wyposaonych w niezbdne materiay, narzdzia,

urzdzenia, przyrzdy pomiarowe, stanowisk pracy uczniw dostosowanych do indywidualnej i grupowej

formy pracy, stanowiska pracy nauczyciela wyposaonego w sprzt audiowizualny

i multimedialny, bibliotek umoliwiajc indywidualne i grupowe uczenie si, magazyn materiaw, maszyn i urzdze elektroenergetycznych.

Jeeli szkoa nie moe zapewni realizacji programu niektrychjednostek moduowych w oparciu o wasn baz, powinna powierzyksztacenie placwkom dysponujcym dobr baz techniczni dydaktyczn, jak Centra Ksztacenia Praktycznego i Centra KsztaceniaUstawicznego oraz przedsibiorstwa produkcyjne i usugowe.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

17

II. Plany nauczania

PLAN NAUCZANIAZasadnicza szkoa zawodowaZawd: elektryk 724[01]Podbudowa programowa: gimnazjum

Dla modziey Dla dorosychLiczba godzintygodniowow trzyletnim

okresienauczania

Liczba godzintygodniowow trzyletnim

okresienauczania

Liczba godzinw trzyletnim

okresienauczania

Semestry IVI

Lp. Moduy ksztacenia w zawodzie

Klasy IIII Formastacjonarna

Formazaoczna

1. Podstawy elektrotechniki i elektroniki 11 8 1522. Mechaniczne techniki wytwarzania 10 7 1373. System elektroenergetyczny 7 6 964. Aparaty i urzdzenia w instalacjach

elektrycznych 12 9 165

5. Maszyny elektryczne i ukadynapdowe 6 5 82

6. Instalacje elektryczne 5 4 70Razem 51 39 702

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

18

PLAN NAUCZANIASzkoa policealnaZawd: elektryk 724[01]Podbudowa programowa: szkoa dajca wyksztacenie rednie

Dla modziey Dla dorosychLiczba godzintygodniowow rocznym

okresienauczania

Liczba godzintygodniowow rocznym

okresienauczania

Liczba godzinw rocznym

okresienauczania

Semestry I II

Lp. Moduy ksztacenia w zawodzie

Klasa I Formastacjonarna

Formazaoczna

1. Podstawy elektrotechnikii elektroniki 5 4 70

2. Mechaniczne techniki wytwarzania 5 3 683. System elektroenergetyczny 4 3 54

4. Aparaty i urzdzeniaw instalacjach elektrycznych 6 4 81

5. Maszyny elektryczne i ukadynapdowe 3 2 40

6. Instalacje elektryczne 2 2 28Razem 25 18 341

Praktyka zawodowa: 4 tygodnie

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

19

III. Moduy ksztacenia w zawodzie

Modu 724[01].O1Podstawy elektrotechniki i elektroniki

1. Cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: czy ukady elektryczne na podstawie schematu, wyjania zjawiska wystpujce w polu elektrycznym

i magnetycznym, wyjania wpyw pola elektrycznego i magnetycznego na organizm

ludzki, rozpoznawa podstawowe elementy obwodw elektrycznych

i elektronicznych, rozpoznawa funkcje podstawowych elementw w obwodach

elektrycznych i elektronicznych, oblicza proste obwody prdu staego i przemiennego, obsugiwa podstawowe przyrzdy do pomiaru wielkoci

elektrycznych, mierzy podstawowe wielkoci elektryczne, stosowa zasady doboru zakresw pomiarowych miernikw

elektrycznych, sprawdza dziaanie podstawowych elementw i ukadw

elektrycznych i elektronicznych, rozrnia rodki ochrony przeciwporaeniowej, przewidywa zagroenia wystpujce na stanowisku pracy

i im zapobiega, udziela pierwszej pomocy osobom poraonym prdem elektrycznym, przestrzega przepisw bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpoarowej, przeciwporaeniowej podczas pomiarwelektrycznych,

posugiwa si katalogami elementw elektrycznych i elektronicznych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

20

2. Wykaz jednostek moduowychSymbol jednostki

moduowej Nazwa jednostki moduowejOrientacyjnaliczba godzinna realizacj

724[01].O1.01Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higienypracy, ochrony przeciwpoarowej oraz ochronyrodowiska

20

724[01].O1.02 Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdustaego 45

724[01].O1.03Rozpoznawanie zjawisk wystpujcych w poluelektrycznym, magnetycznymi elektromagnetycznym

39

724[01].O1.04 Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdujednofazowego 64

724[01].O1.05 Stosowanie rodkw ochrony od poraeprdem elektrycznym 68

724[01].O1.06 Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdutrjfazowego 35

724[01].O1.07 Wykonywanie pomiarw rnych wielkocielektrycznych 35

724[01].O1.08Wykorzystywanie elementw elektronicznychi energoelektronicznych do budowy prostychukadw

90

Razem 396

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

21

724[01].O1.04Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdu

jednofazowego

724[01].O1.03Rozpoznawanie zjawisk wystpujcych w polu

elektrycznym, magnetycznymi elektromagnetycznym

724[01].O1Podstawy elektrotechniki i elektroniki

724[01].O1.02Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdu

staego

724[01].O1.01Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higieny pracy,ochrony przeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska

724[01].O1.07Wykonywanie pomiarw rnych wielkoci

elektrycznych

724[01].O1.08Wykorzystywanie elementw elektronicznych

i energoelektronicznych do budowy prostych ukadw

724[01].O1.06Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdu

trjfazowego

724[01].O1.05Stosowanie rodkw ochrony od porae prdem

elektrycznym

3. Schemat ukadu jednostek moduowych

Realizacj programu naley rozpocz od jednostki moduowej724[01].O1.01 Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higieny pracy,ochrony przeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska. W wynikurealizacji programu jednostki moduowej, uczniowie powinni pozna

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

22

podstawowe zagroenia wystpujce na stanowiskach pracy elektrykaoraz zasady organizacji bezpiecznej pracy przy urzdzeniachelektrycznych. Pozostae jednostki moduowe powinny by realizowanew kolejnoci zgodnej ze schematem.

4. LiteraturaBaranowicz W.: Wytyczne w zakresie ochrony przeciwpoarowejoraz wzr instrukcji bezpieczestwa poarowego dla obiektw szk.MEN, Warszawa 1997Bolkowski S.: Elektrotechnika. WSiP, Warszawa 2005Chwaleba A., Moeschke B., Poszajski G.: Elektronika. WSiP, Warszawa2005Fabijaski P., Pytlak A., witek H.: Pracownia ukadwenergoelektronicznych. WSiP, Warszawa 2000Gryewski Z.: Prace pomiarowo kontrolne przy urzdzeniachelektroenergetycznych o napiciu znamionowym do 1 kV. COSiW SEP,Warszawa 2003Hrnemann E., Hbscher H., Klaue J., Schierack K., Stolzenburg R.:Instalacje elektryczne i elektronika przemysowa. Tumaczenie A. Rodak.WSiP, Warszawa 1998Idzi K.: Pomiary elektryczne. Obwody prdu staego. WydawnictwoSzkolne PWN, Warszawa, d 1999Januszewski S., Pytlak A., Rosnowska Nowaczyk M., witek H.:Energoelektronika. WSiP, Warszawa 2004Kurdziel R.: Podstawy elektrotechniki dla szkoy zasadniczej, cz 1 i 2.WSiP, Warszawa 1999Laskowski J.: Poradnik elektroenergetyka przemysowego. COSiW SEP,Warszawa 2005Lisowski A., ugowski G.: Ochrona od porae w instalacjachi urzdzeniach elektrycznych o napiciu do 1 kV obiektw budowlanychnie bdcych budynkami. COSiW SEP, Warszawa 2005Lindner H.: Zbir zada z elektrotechniki obwodu prdu staego. Tom I.COSiW SEP, Warszawa 2004Mac S., Leowski J.: Bezpieczestwo i higiena pracy. Podrcznikdla szk zasadniczych. WSiP, Warszawa 1999Markiewicz A.: Zbir zada z elektrotechniki. WSiP, Warszawa 2005Marusak A.: Urzdzenia elektroniczne, cz 1. Elementy urzdze,cz 2. Ukady elektroniczne. WSiP, Warszawa 2004Mller W., Hrnemann E., Hbscher H., Jagla D., Larisch J., Pauly V.:Elektrotechnika. Zbir zada z energoelektroniki. TumaczenieM. Krogulec-Sobowiec, WSiP, Warszawa 1998

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

23

Nowak., Woczyski W.: Eksploatacja instalacji i urzdze elektrycznychw przestrzeniach zagroonych wybuchem. COSiW SEP, Warszawa2003Pilawski M.: Pracownia elektryczna. WSiP, Warszawa 2005Przybyowska-omnicka A.: Pomiary elektryczne. Obwody prduprzemiennego. Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa, d 2000Pytlak A., witek H.: Ochrona przeciwporaeniowa w ukadachenergoelektronicznych. COSiW SEP, Warszawa 2005Rogo A.: Ochrona od porae w instalacjach elektrycznych obiektwbudowlanych COSiW SEP, Warszawa 2005Sowa A.: Kompleksowa ochrona odgromowa i przepiciowa. COSiWSEP, Warszawa 2005Uczciwek T.: Bezpieczestwo i higiena pracy oraz ochronaprzeciwpoarowa w elektroenergetyce COSiW SEP, Warszawa 2005Uczciwek T.: Dozr i eksploatacja instalacji oraz urzdzeelektroenergetycznych w zakadach przemysowych i innych jednostkachgospodarczych. COSiW SEP, Warszawa 2003Zachara Z.: Zadania z elektrotechniki nie tylko dla elektronikw.Wydawnictwa Szkolne PWN, Warszawa, d 2000Rozporzdzenie Ministra Pracy i Polityki Spoecznej z dnia 26 wrzenia1997 r. w sprawie oglnych przepisw bezpieczestwa i higieny pracy(Dz. U. z 2003 roku Nr 169, poz. 1650)Rozporzdzenie Rady Ministrw z dnia 28.07.1998 r. w sprawieustalania okolicznoci i przyczyn wypadkw przy pracy oraz sposobuich dokumentowania, a take zakresu informacji zamieszczanychw rejestrze wypadkw przy pracy (Dz. U. Nr 115, poz. 744 z pn. zm.)Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r.,Nr 21, poz. 94 z pn. zm.)Kodeks Pracy 2005

Wykaz literatury naley aktualizowa w miar ukazywania si nowychpozycji wydawniczych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

24

Jednostka moduowa 724[01].O1.01Stosowanie przepisw bezpieczestwa i higienypracy, ochrony przeciwpoarowej oraz ochronyrodowiska

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: zinterpretowa podstawowe akty prawne, prawa i obowizki

pracownika oraz pracodawcy zwizane z bezpieczestwem i higienpracy,

rozpozna rodki ochrony przeciwpoarowej oraz ochronyrodowiska stosowane w pracy elektryka,

wskaza zagroenia dla ycia i zdrowia czowieka oraz mieniai rodowiska wystpujce podczas pracy elektryka,

rozpozna czynniki niebezpieczne i szkodliwe, wystpujce w pracyelektryka oraz wskaza sposoby ich ograniczenia lub eliminacji,

zastosowa zasady bezpiecznej pracy, dobra rodki ochrony indywidualnej do wykonywanych prac, zareagowa w przypadku poaru zgodnie z instrukcj ochrony

przeciwpoarowej, zastosowa zasady organizowania bezpiecznych i higienicznych

warunkw pracy, zastosowa zasady ochrony rodowiska na stanowisku pracy, udzieli pierwszej pomocy osobom poraonym prdem elektrycznym.

2. Materia nauczaniaPrawna ochrona pracy.Czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciliwe i niebezpieczne wystpujcew pracy elektryka.Zasady organizowania bezpiecznych i higienicznych warunkw pracy.Bezpieczestwo pracy przy urzdzeniach elektrycznych.rodki ochrony indywidualnej i zbiorowej.Zagroenia poarowe, zasady ochrony przeciwpoarowej.Zasady ochrony rodowiska na stanowisku pracy.Zasady postpowania w razie wypadku, awarii.Udzielanie pierwszej pomocy przy poraeniu prdem elektrycznym.Zabezpieczenie miejsca wypadku.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

25

3. wiczenia Rozpoznawanie oznacze barwnych przewodw, sygnalizacji i blokad

urzdze. Rozpoznawanie zagroe dla ycia, zdrowia i mienia na stanowisku

pracy. Prezentowanie sposobw zachowania si w przypadku wystpienia

zagroenia w miejscu pracy. Dobieranie rodkw ochrony indywidualnej. Stosowanie rodkw ganiczych do gaszenia poaru symulacja. Udzielanie pierwszej pomocy osobie poraonej prdem elektrycznym

symulacja. Wykonywanie sztucznego oddychania na fantomie.

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie.Przepisy dotyczce bezpieczestwa i higieny pracy, ochronyprzeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska.Instrukcje obsugi typowych maszyn i urzdze elektrycznych.Ilustracje i fotografie zagroenia na stanowiskach pracy.rodki ochrony indywidualnej: sprzt i odzie ochronna.Podstawowy sprzt ganiczy rne rodzaje ganic i ich przeznaczenie.Podstawowy sprzt do nauki udzielania pierwszej pomocy - fantom,rodki medyczne.Filmy dydaktyczne ochrona rodowiska na stanowiskach pracy,zagroenia poraeniem prdem elektrycznym, zasady zachowania siw przypadku wystpienia poaru lub awarii na stanowisku pracy,procedury postpowania w razie wystpienia wypadku na stanowiskupracy, zasady udzielania pierwszej pomocy.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiRealizacja programu nauczania jednostki moduowej ma przygotowa

uczniw do przestrzegania zasad bhp, ochrony ppo. i ochronyrodowiska podczas wykonywania zada zawodowych oraz udzielaniapierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy.

W wyniku jego realizacji uczniowie powinni dostrzega zagroenia dlazdrowia i ycia mogce wystpi na stanowisku pracy, a takepodejmowa dziaania w celu ich eliminacji lub ograniczenia. Dotyczy tow szczeglnoci prac wykonywanych podczas montau i eksploatacjiurzdze elektrycznych.

W procesie nauczania uczenia si naley zwrci uwag napodstawowe obowizki pracownika i pracodawcy w zakresie bhp,znaczenie ochrony zdrowia w pracy zawodowej oraz skutki

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

26

nieprzestrzegania przepisw bezpieczestwa i higieny pracy, ochronyprzeciwpoarowej i ochrony rodowiska. Bardzo wane jestksztatowanie prawidowych postaw i nawykw oraz uwiadomienieuczniom, e ochrona ycia i zdrowia czowieka w rodowisku pracy jestnadrzdnym celem.

Zaleca si, aby w procesie ksztacenia stosowa aktywizujce metodynauczania takie jak: metoda inscenizacji, przypadku, przewodniegotekstu, a przede wszystkim wiczenia praktyczne z zastosowaniemrodkw ochrony indywidualnej i sprztu ganiczego.

Podczas wicze ucze powinien opanowa umiejtnocirozpoznawania podstawowych rodkw ochrony przeciwpoarowej,stosowania zasad organizacji bezpiecznych i higienicznych warunkwpracy oraz wykonywania czynnoci zwizanych z udzielaniem pierwszejpomocy osobom poraonym prdem elektrycznym.

Program jednostki moduowej naley realizowa w laboratoriumpodstaw elektrotechniki i elektroniki, wyposaonej w niezbdne rodkidydaktyczne. Zajcia powinny odbywa si w grupie uczniw do15 osb, w zespoach 23 osobowych.

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaPodstaw oceniania postpw uczniw powinny by kryteria podane

przez nauczyciela realizujcego program jednostki moduowej napocztku zaj.

Do sprawdzania wiedzy uczniw proponuje si zastosowa: pisemny sprawdzian, ustny sprawdzian, test osigni szkolnych (pisemny z zadaniami wyboru

wielokrotnego).Umiejtnoci praktyczne naley sprawdza obserwujc czynnoci

wykonywane przez ucznia podczas realizacji wicze.Obserwujc czynnoci ucznia i oceniajc efekty jego pracy, naley

zwrci uwag na umiejtnoci: wykonywania pracy zgodnie z zasadamibezpieczestwa i higieny pracy, udzielania pierwszej pomocy osobomporaonym prdem elektrycznym oraz doboru i stosowania sprztuprzeciwpoarowego.

Podstaw otrzymania przez ucznia pozytywnej oceny po zakoczeniurealizacji programu jednostki powinno by poprawne wykonanie wiczeoraz rozwizanie testu.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

27

Jednostka moduowa 724[01].O1.02Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdustaego

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: rozpozna podstawowe wielkoci elektryczne obwodw prdu staego

i ich jednostki, rozpozna podstawowe elementy obwodw prdu staego na

podstawie symboli graficznych, oznacze literowo-cyfrowych orazwygldu zewntrznego,

objani funkcje podstawowych elementw obwodw prdu staego, objani podstawowe zjawiska wystpujce w obwodach prdu

staego, obliczy rezystancj zastpcz prostego obwodu prdu staego, obliczy prd, napicie i moc w obwodach prdu staego, obliczy parametry rda napicia w rnych stanach jego pracy, rozpozna akumulatory na podstawie wygldu zewntrznego, symboli

i oznacze, dobra przyrzd pomiarowy do pomiaru okrelonej wielkoci

elektrycznej, zorganizowa stanowisko do pomiarw zgodnie z przepisami

bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony od porae prdemelektrycznym i przeciwpoarowej,

poczy ukad prdu staego na podstawie schematu elektrycznego, dobra zakres pomiarowy miernika do pomiaru wielkoci elektrycznej, zmierzy podstawowe wielkoci elektryczne w obwodach prdu

staego, obliczy na podstawie wynikw pomiaru podstawowe parametry

obwodw prdu staego, zlokalizowa proste usterki w obwodach prdu staego, wykona proste naprawy w obwodach prdu staego, zastosowa zasady bezpieczestwa i higieny pracy oraz ochrony od

porae prdem elektrycznym i ochrony przeciwpoarowej podczaswykonywania pomiarw.

2. Materia nauczaniaStruktura obwodu elektrycznego elementy skadowe.Podstawowe wielkoci obwodu elektrycznego prdu staego: siaelektromotoryczna, napicie, prd elektryczny, rezystancja,rezystywno, konduktancja, konduktywno.Nierozgaziony obwd prdu staego.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

28

Prawo Ohma dla obwodu prdu staego.I i II prawo Kirchhoffa dla obwodu prdu staego.Rozgaziony obwd elektryczny prdu staego.Poczenie szeregowe, rwnolege i mieszane rezystorw.Obliczanie obwodw rozgazionych metod praw Kirchhoffa.Pomiary napicia, prdu i rezystancji w obwodzie prdu staego.Sposoby regulacji wartoci napicia i natenia prdu w obwodzie prdustaego.Moc i energia elektryczna prdu staego.Oddziaywanie cieplne prdu staego.Rne stany pracy rda napiciowego sprawno rda.Elektrochemiczne rda napiciowe i ich parametry.czenie szeregowe i rwnolege ogniw w baterie.Rodzaje akumulatorw i ich parametry.Obsuga i konserwacja akumulatorw.Zasady lokalizacji uszkodze w obwodach prdu staego.

3. wiczenia Obliczanie rezystancji rnych rodzajw przewodw elektrycznych. Obliczanie rezystancji zastpczej obwodu rezystorw poczonych

szeregowo, rwnolegle i szeregowo-rwnolegle. Obliczanie wartoci napi i prdw w nierozgazionych

i rozgazionych obwodach prdu staego. Regulowanie i mierzenie wartoci napicia i natenia prdu

elektrycznego w obwodach o rnej konfiguracji. Obliczanie energii cieplnej wydzielajcej si w przewodzie

elektrycznym podczas przepywu prdu staego. Obliczanie mocy elektrycznej pobieranej przez rne odbiorniki. Obliczanie energii elektrycznej pobieranej przez rne odbiorniki. Mierzenie rezystancji elementw i obwodw elektrycznych

omomierzem i metod techniczn. Mierzenie mocy elektrycznej odbiornika oraz ukadw odbiornikw. Badanie rozgazionych i nierozgazionych obwodw prdu staego. Obliczanie parametrw rda napicia w rnych stanach jego pracy. Rozpoznawanie akumulatorw na podstawie wygldu zewntrznego,

symboli i oznacze. Lokalizowanie prostych usterek w obwodzie prdu staego na

podstawie ogldzin i wynikw pomiarw.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

29

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie oraz instrukcje do wicze.Zestawy do demonstracji zjawisk wystpujcych w obwodach prdustaego.Rezystory nastawne: suwakowe i dekadowe oraz arwki.Uniwersalne zasilacze napicia staego.Rne rodzaje akumulatorw.Uniwersalne przyrzdy pomiarowe: analogowe i cyfrowe.Foliogramy, plansze dotyczce jednostek ukadu SI, oznaczepodstawowych wielkoci elektrycznych, ukadw pocze rezystorw.Programy komputerowe do symulacji zjawisk wystpujcychw obwodach prdu staego.Programy komputerowe do zapisywania i opracowania wynikwpomiarw.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiProgram jednostki moduowej obejmuje zagadnienia o podstawowym

znaczeniu dla dalszego ksztacenia elektryka. Zrozumienie i opanowanieprzez uczniw treci tej jednostki moduowej jest warunkiem koniecznymdo realizacji programu nauczania kolejnych jednostek, co naleyuwiadomi uczniom przed rozpoczciem zaj, a w trakcie realizacjiprogramu wdraa ich do aktywnej i systematycznej pracy.

Treci zawarte w programie dotycz podstawowych praw obwodwprdu staego, jak rwnie ich wykorzystania do wykonywania prostychoblicze i pomiaru parametrw obwodw. W procesie ksztacenianaley zwrci uwag na ksztatowanie umiejtnoci: rozpoznawaniawielkoci elektrycznych i ich jednostek, wykonywania oblicze najednostkach wielokrotnych i podwielokrotnych, stosowania terminologiitechnicznej, analizowania pracy obwodw prdu staego na podstawiewynikw pomiarw i oblicze oraz posugiwania si dokumentacjtechniczn podczas czenia obwodw prdu staego i pomiarwwielkoci elektrycznych.

Program powinien by realizowany z wykorzystaniem rnych metodnauczania. Zaleca si wiczenia obliczeniowe o rnym stopniutrudnoci, ktre powinny by wykonywane indywidualnie lub w zespoach45 osobowych. Wskazane jest zaplanowanie i przeprowadzeniekrtkich wicze pomiarowych, ktre umoliwi ksztatowanieumiejtnoci prawidowego posugiwania si podstawowymi miernikamiwielkoci elektrycznych. Lepsze zrozumienie realizowanych treci monauzyska stosujc pokaz z objanieniem.

Zajcia powinny odbywa si w laboratorium podstaw elektrotechnikii elektroniki w grupie do 15 osb, a wiczenia pomiarowe w zespoach

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

30

23 osobowych. Do wicze pomiarowych naley przygotowa instrukcjelub teksty przewodnie.

wiczenia dotyczce pomiaru natenia prdu, napicia, rezystancjii mocy naley wykonywa na podstawie instrukcji przygotowanych przeznauczyciela. wiczenia dotyczce badania obwodw prdu staego(pomiarw rozpywu prdw i rozkadu spadkw napi, rezystancjii mocy obwodw z kilkoma elementami) proponuje si realizowametod przewodniego tekstu. Pozwoli to na wykorzystanie w nowychsytuacjach wczeniej poznanych metod pomiaru podstawowychwielkoci elektrycznych.

Podczas wykonywania wicze naley zapewni warunki bezpieczneji efektywnej pracy uczniw. Zakres wicze powinien by tak dobrany,aby uczniowie opracowali wyniki pomiarw w trakcie trwania zaj.

Przed przystpieniem do realizacji wicze nauczyciel powinienzapozna uczniw z zasadami bezpieczestwa i higieny pracyobowizujcymi na danym stanowisku.

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaPodstaw oceniania postpw uczniw powinny by kryteria podane

przez nauczyciela realizujcego jednostk moduow na pocztku zaj.W kryteriach oceniania naley uwzgldni poziom oraz zakresopanowania przez uczniw umiejtnoci i wiadomoci wynikajcych zeszczegowych celw ksztacenia. Nauczyciel powinien opracowawymagania edukacyjne na poszczeglne stopnie szkolne.

W trakcie kontroli i oceniania osigni uczniw naley zwracauwag na prawidowe stosowanie terminw technicznych, korzystanie zezdobytej wiedzy i jej wykorzystanie podczas wicze praktycznych.

Osignicia uczniw naley ocenia systematycznie w trakcierealizacji programu jednostki moduowej, na podstawie: ustnych sprawdzianw, pisemnych sprawdzianw, testw osigni szkolnych, obserwacji pracy ucznia podczas wykonywania wicze.

Przed przystpieniem ucznia do wykonywania wiczeniapomiarowego nauczyciel powinien sprawdzi jego wiedz stosujcsprawdzian pisemny lub ustny. Warunkiem dopuszczenia dowykonywania wiczenia powinna by pozytywna ocena sprawdzianu. Kontrol poprawnoci wykonywania wiczenia naley prowadzipodczas jego realizacji i po zakoczeniu.

Umiejtnoci praktyczne proponuje si sprawdza poprzezobserwacj czynnoci wykonywanych przez uczniw podczas realizacjiwicze pomiarowych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

31

Podczas obserwacji naley zwrci uwag na: posugiwanie si przyrzdami pomiarowymi, dobieranie zakresw pomiarowych przyrzdw, czenie obwodw prdu staego zgodnie ze schematem

elektrycznym, mierzenie podstawowych wielkoci elektrycznych, przestrzeganie zasad bezpieczestwa i higieny pracy podczas

wykonywania pomiarw.W trakcie wykonywania wicze pomiarowych nauczyciel powinien

sprawdza prawidowo wykonanych pocze elektrycznychi przeprowadzanych pomiarw.

Po zakoczeniu realizacji programu jednostki moduowej naleysprawdzi poziom opanowanych wiadomoci i umiejtnociz zastosowaniem testu pisemnego i testu praktycznego z zadaniami typuprba pracy lub zadaniami nisko symulowanymi. W tecie pisemnympowinny znajdowa si zadania zamknite wielokrotnego wyboru. Dozada praktycznych naley opracowa kryteria oceny oraz schematpunktowania.

Wyniki testu pisemnego i praktycznego powinny mie znaczcy wpywna ocen osigni ucznia wystawian po zakoczeniu realizacjiprogramu jednostki moduowej.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

32

Jednostka moduowa 724[01].O1.03Rozpoznawanie zjawisk wystpujcych w poluelektrycznym, magnetycznymi elektromagnetycznym

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: objani podstawowe zjawiska wystpujce w polu elektrycznym

i magnetycznym, rozpozna podstawowe wielkoci pola elektrycznego, obliczy podstawowe parametry kondensatora, obliczy pojemno zastpcz ukadu kondensatorw poczonych

szeregowo, rwnolegle i szeregowo-rwnolegle, rozpozna podstawowe wielkoci pola magnetycznego, wyjani dziaanie pola magnetycznego na przewodnik z prdem

elektrycznym i wskaza przykady wykorzystania tego zjawiska, okreli waciwoci magnetyczne rnych materiaw, wskaza zastosowanie materiaw magnetycznie twardych

i mikkich, wskaza przykady wykorzystania zjawiska indukcji elektro-

magnetycznej, obliczy napicie indukowane w przewodzie poruszajcym si

w polu magnetycznym, obliczy warto napicia indukcji wasnej oraz wzajemnej, obliczy parametry prostego obwodu magnetycznego.

2. Materia nauczaniaZasady powstawania pola elektrycznego obrazy graficzne pola.Prawo Coulomba.Podstawowe wielkoci charakteryzujce pole elektryczne.Pojemno elektryczna i jej jednostka.Rodzaje i parametry kondensatorw.czenie kondensatorw: szeregowe, rwnolege i szeregowo-rwnolege pojemno zastpcza kondensatorw.Energia pola elektrycznego kondensatora.Wytrzymao dielektryczna.Zasady powstawania pola magnetycznego obrazy graficzne pola.Podstawowe wielkoci charakteryzujce pole magnetyczne.Oddziaywanie pola magnetycznego na przewodnik z prdem.Wzajemne oddziaywanie na siebie przewodnikw z prdem.Waciwoci magnetyczne rnych materiaw.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

33

Magnesowanie materiaw, histereza magnetyczna.Indukcyjno wasna i wzajemna cewek.Energia pola magnetycznego cewki. Elektromagnesy.Indukcja elektromagnetyczna i jej praktyczne wykorzystanie.Napicie indukowane w przewodniku poruszajcym si w polumagnetycznym.Napicie indukcji wasnej i wzajemnej. Prdy wirowe.Konstrukcja obwodw magnetycznych, rodzaje obwodw.Podstawowe prawa obwodw magnetycznych.Obliczanie prostych obwodw magnetycznych.

3. wiczenia Rysowanie linii pola elektrycznego wytworzonego przez adunki

elektryczne. Obliczanie pojemnoci, napicia i adunku kondensatora. Obliczanie pojemnoci zastpczej kondensatorw poczonych

szeregowo, rwnolegle i szeregowo-rwnolegle. Obserwowanie wzajemnego oddziaywania biegunw

magnetycznych. Rysowanie linii pola magnetycznego wytworzonego przez magnes

stay, przewodnik z prdem i cewk z prdem. Wyznaczanie zwrotu linii pola magnetycznego przy pomocy reguy

ruby prawoskrtnej. Obserwowanie oddziaywania pola magnetycznego na przewodnik

z prdem. Wyznaczanie zwrotu siy dziaajcej na przewodnik z prdem w polu

magnetycznym przy pomocy reguy lewej doni oraz obliczaniewartoci siy.

Rozpoznawanie materiaw magnetycznie twardych i mikkich napodstawie ich charakterystyk magnesowania.

Obserwowanie zjawiska indukcji elektromagnetycznej. Wyznaczanie zwrotu napicia indukowanego w przewodniku

poruszajcym si w polu magnetycznym przy pomocy reguy prawejdoni oraz obliczanie wartoci napicia.

Obliczanie wartoci napicia indukcji wasnej i wzajemnej. Obliczanie prostego obwodu magnetycznego.

4. rodki dydaktycznePlansze przedstawiajce podstawowe zjawiska wystpujce w poluelektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

34

Zestawy do demonstracji zjawisk wystpujcych w polu elektrycznymi magnetycznym oraz do demonstracji zjawiska indukcjielektromagnetycznej.Kondensatory: powietrzne, polistyrenowe, ceramiczne, elektrolityczne.Cewki: powietrzne, z rdzeniem ferromagnetycznym.Zestawy prbek rnych materiaw magnetycznych.Zestawienia tabelaryczne waciwoci rnych materiawmagnetycznych.Foliogramy i plansze dotyczce: charakterystyk magnesowaniaferromagnetykw i histerezy magnetycznej, zjawiska indukcjielektromagnetycznej, indukcji wasnej i wzajemnej, konstrukcji obwodwmagnetycznych, praw obwodw magnetycznych.Schematy zastpczych obwodw magnetycznych.Modele i eksponaty prostych obwodw magnetycznych.Katalogi i materiay reklamowe.Programy komputerowe do symulacji zjawisk zachodzcych w poluelektrycznym i magnetycznym oraz w obwodach magnetycznych.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiPodczas realizacji programu jednostki naley zwrci szczegln

uwag na materiay magnetyczne oraz zjawiska wystpujce w poluelektrycznym i magnetycznym, ktre wykorzystywane s w maszynachi urzdzeniach elektrycznych.

W procesie nauczania-uczenia si proponuje si stosowanastpujce metody: pokaz z objanieniem, wiczenia rysunkowei obliczeniowe. W trakcie realizacji treci dotyczcych zjawiska indukcjielektromagnetycznej, zasady dziaania silnika i prdnicy elektrycznej,oraz rozwizywania prostych obwodw magnetycznych naley stosowadu liczb pokazw i wicze obliczeniowych oraz wykorzystywakomputerowe programy symulacyjne. Pozwoli to uczniom lepiejzrozumie i utrwali trudne treci programowe.

Do wykonania wicze nauczyciel powinien przygotowa potrzebnemateriay, takie jak: teksty przewodnie, instrukcje do wicze, arkuszeobserwacji, poradniki.

Zajcia powinny odbywa si w laboratorium podstaw elektrotechnikii elektroniki w grupie do 15 osb, natomiast wiczenia rysunkowe,obliczeniowe i praktyczne w zespoach 23 osobowych. Podczasrealizacji wicze naley zapewni warunki umoliwiajce samodzielni efektywn prac grup wiczeniowych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

35

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaPodstaw oceniania postpw uczniw powinny by kryteria podane

przez nauczyciela realizujcego program jednostki moduowej napocztku zaj. W kryteriach oceniania naley uwzgldni poziom orazzakres opanowania przez uczniw wiadomoci i umiejtnociwynikajcych ze szczegowych celw ksztacenia. Nauczyciel powinienopracowa wymagania edukacyjne na poszczeglne stopnie szkolne.

Osignicia uczniw naley ocenia systematycznie w trakcierealizacji programu jednostki moduowej stosujc: ustne sprawdziany, pisemne sprawdziany, testy osigni szkolnych, obserwacj pracy ucznia podczas wykonywania wicze.

Podczas sprawdzianw przeprowadzanych w formie ustnej naleyzwraca uwag na umiejtno wykorzystywania zdobytej wiedzy,merytoryczn poprawno wypowiedzi, waciwe stosowanie pojtechnicznych i formuowanie wnioskw.

Umiejtnoci praktyczne naley sprawdza poprzez obserwacjczynnoci uczniw wykonywanych w trakcie wicze.

Podczas obserwacji naley zwrci uwag na: prawidowo obliczania parametrw kondensatora, wyznaczanie zwrotu siy dziaajcej na przewodnik z prdem

znajdujcy si w polu magnetycznym przy pomocy reguy lewej donii obliczanie jej wartoci,

wyznaczanie zwrotu napicia indukowanego w przewodnikuporuszajcym si w polu magnetycznym przy pomocy reguy prawejdoni i obliczanie jego wartoci,

obliczanie prostych obwodw magnetycznych.Nauczyciel powinien na bieco kontrolowa poprawno

wykonywania wiczenia.Po zakoczeniu realizacji programu jednostki moduowej naley

zastosowa test pisemny z zadaniami wielokrotnego wyboru.Wynik testu powinien mie znaczcy wpyw na ocen osigni

ucznia wystawian po zakoczeniu realizacji programu jednostkimoduowej.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

36

Jednostka moduowa 724[01].O1.04Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdujednofazowego

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: wyjani zjawisko powstawania prdu sinusoidalnie zmiennego, rozpozna podstawowe wielkoci przebiegw sinusoidalnie

zmiennych, obliczy impedancj obwodu zawierajcego elementy RLC, narysowa wykres wektorowy prostego obwodu zawierajcego

elementy RLC, obliczy prdy i napicia w obwodach zawierajcych elementy RLC, obliczy moc odbiornikw prdu sinusoidalnie zmiennego, obliczy pojemno kondensatora do poprawy wspczynnika mocy, okreli warunki, w ktrych wystpi rezonans napi i prdw, poczy obwd elektryczny prdu przemiennego na podstawie

schematu elektrycznego, dobra zakres pomiarowy miernika do pomiaru wielkoci

elektrycznych w obwodzie prdu przemiennego, zmierzy podstawowe wielkoci elektryczne w obwodach

jednofazowych prdu przemiennego, zmierzy parametry elementw R, L, C, zlokalizowa usterki w obwodzie prdu przemiennego, wykona prost napraw w obwodzie prdu przemiennego, rozpozna rodzaje przebiegw niesinusoidalnych, wskaza przykady wystpowania stanw nieustalonych, wyjani zjawiska wystpujce podczas stanw nieustalonych, rozpozna obwd nieliniowy prdu przemiennego, opracowa wyniki pomiarw, zastosowa zasady bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpoarowej i ochrony od porae prdem elektrycznympodczas pomiarw.

2. Materia nauczaniaZasada powstawania prdu sinusoidalnie zmiennego.Podstawowe wielkoci charakteryzujce prd przemienny.Przedstawianie przebiegw sinusoidalnych za pomoc wektorwwirujcych.Elementy R, L, C w obwodzie prdu przemiennego.Obwd szeregowy RLC, trjkty napi i impedancji.Obwd rwnolegy RLC, trjkty prdw.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

37

Rezonans napi i prdw w obwodzie RLC praktyczne zastosowaniaobwodw rezonansowych.Rozwizywanie prostych obwodw prdu przemiennego.Pomiary napicia i prdu w obwodach prdu przemiennego.Sposoby pomiaru indukcyjnoci i pojemnoci.Przykady przebiegw niesinusoidalnych.Stany nieustalone w ukadach RC i RL.Staa czasowa i jej wpyw na ksztat przebiegw napi i prdw.Obwody nieliniowe z elementami ferromagnetycznymi.Moc i energia prdu przemiennego, sposoby poprawy wspczynnikamocy.Pomiary mocy i energii elektrycznej prdu przemiennego.Lokalizacja uszkodze w obwodach prdu przemiennego na podstawiewynikw pomiarw i oblicze.

3. wiczenia Obliczanie wartoci maksymalnej i skutecznej okresu i czstotliwoci

prdu przemiennego. Obliczanie impedancji obwodu zawierajcego idealne elementy

R,L,C. Obliczanie parametrw dwjnikw szeregowych RL, RC, RLC. Obliczanie parametrw dwjnikw rwnolegych RL, RC, RLC. Obliczanie mocy pobieranej przez elementy R, L, C. Obliczanie mocy pobieranej przez obwd szeregowy RLC. Mierzenie indukcyjnoci cewki metod techniczn. Mierzenie pojemnoci kondensatora metod techniczn. Mierzenie napi staych i przemiennych przy pomocy oscyloskopu. Mierzenie parametrw dwjnikw szeregowych RL, RC i RLC. Mierzenie parametrw dwjnikw rwnolegych RL, RC i RLC. Mierzenie mocy czynnej, biernej i pozornej pobieranej przez rne

odbiorniki jednofazowe. Obliczanie pojemnoci kondensatora do poprawy wspczynnika

mocy. Mierzenie energii elektrycznej przy pomocy licznika jednofazowego. Obserwowanie oscylogramw rnych przebiegw niesinusoidalnych. Obserwowanie stanu nieustalonego w gazi szeregowej RC (przy

zasilaniu napiciem staym, a nastpnie zwarciu gazi).

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie lub instrukcje do wicze.Zestawy do demonstracji zjawisk wystpujcych w jednofazowychobwodach elektrycznych prdu przemiennego.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

38

Zestawy foliogramw lub plansz obrazujcych zasad wytwarzaniajednofazowego prdu przemiennego, poczenia szeregowegoi rwnolegego elementw RLC.Makiety z elementami do badania obwodw jednofazowych prduprzemiennego.Rezystory nastawcze suwakowe, dekadowe i arwki.Kondensatory i cewki.Autotransformatory.Generatory funkcyjne.Oscyloskopy dwukanaowe cyfrowe lub analogowe.Podstawowe przyrzdy pomiarowe: amperomierze, woltomierze,omomierze, watomierze, jednofazowe liczniki energii elektrycznej.Foliogramy, plansze dotyczce przebiegw niesinusoidalnych.Zestawy do badania stanw nieustalonych.Programy komputerowe do symulacji zjawisk wystpujcychw jednofazowych obwodach prdu przemiennego.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiProgram jednostki moduowej obejmuje podstawowe zagadnienia

dotyczce jednofazowych obwodw prdu przemiennego. Osignicieszczegowych celw ksztacenia jednostki jest konieczne dozrozumienia i przyswojenia treci zawartych w programach nastpnychmoduw. W zwizku z tym nauczyciel powinien uwiadomi uczniomznaczenie zdobytej przez nich wiedzy dla caego procesu ksztaceniaw zawodzie elektryk.

Proces nauczania-uczenia si bazuje w duym stopniu nawiadomociach i umiejtnociach zdobytych przez uczniw w jednostcemoduowej 724[01].O1.02 Obliczanie i pomiary parametrw obwoduprdu staego. Szczeglnie wane jest opanowanie przez uczniwumiejtnoci: korzystania ze schematw elektrycznych podczas czeniaobwodw prdu przemiennego, obliczania podstawowych parametrwobwodu, posugiwania si miernikami i wykonywania pomiarw wielkocielektrycznych.

W trakcie realizacji treci dotyczcych przedstawienia wielkocicharakteryzujcych obwody RLC przy pomocy wykresw wektorowych,mocy biernej, czynnej i pozornej, naley stosowa du liczb pokazwi wicze obliczeniowych oraz wykorzystywa komputerowe programysymulacyjne. Pozwoli to uczniom lepiej zrozumie i utrwali trudne treciprogramowe.

Program powinien by realizowany gwnie w oparciu o wiczeniaobliczeniowe i wiczenia pomiarowe. wiczenia obliczenioweo zrnicowanym stopniu trudnoci powinny by wykonywane przezuczniw indywidualnie, w parach lub w zespoach 45 osobowych. Do

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

39

wicze pomiarowych nauczyciel powinien przygotowa instrukcje lubteksty przewodnie. Zakres wicze powinien by tak dobrany, abyuczniowie opracowali wyniki pomiarw w trakcie trwania zaj. Podczasrealizacji wicze naley zapewni warunki umoliwiajce samodzielni efektywn prac uczniw.

Zajcia powinny odbywa si w laboratorium podstaw elektrotechnikii elektroniki w grupie do 15 osb, za wiczenia pomiarowe w zespoach23 osobowych.

Przed przystpieniem do realizacji wicze pomiarowych nauczycielpowinien zapozna uczniw z zasadami bezpieczestwa i higieny pracyobowizujcymi na danym stanowisku.

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaPodstaw oceniania postpw uczniw powinny by kryteria podane

przez nauczyciela na pocztku zaj. W kryteriach oceniania naleyuwzgldni poziom oraz zakres opanowania wiadomoci i umiejtnociwynikajcych ze szczegowych celw ksztacenia. Nauczyciel powinienopracowa wymagania edukacyjne na poszczeglne stopnie szkolne.

Osignicia uczniw naley ocenia systematycznie w trakcierealizacji program jednostki moduowej stosujc: ustne sprawdziany, pisemne sprawdziany, testy osigni szkolnych, obserwacj pracy ucznia podczas wykonywania wicze.

Podczas oceniania osigni uczniw naley zwraca uwagna umiejtno wykorzystywania zdobytej wiedzy, merytorycznpoprawno wypowiedzi, waciwe stosowanie poj technicznychi formuowanie wnioskw.

Przed dopuszczeniem ucznia do wykonywania wiczeniapomiarowego nauczyciel powinien sprawdzi jego wiedz stosujcsprawdzian pisemny lub ustny. Warunkiem dopuszczenia dowykonywania wiczenia powinna by pozytywna ocena sprawdzianu.

Umiejtnoci praktyczne naley sprawdza obserwujc czynnociuczniw w trakcie wykonywania wicze. Podczas obserwacji naleyzwrci uwag na: czenie ukadw pomiarowych zgodnie ze schematem elektrycznym, dobieranie zakresu pomiarowego miernika, mierzenie podstawowych wielkoci elektrycznych obwodu prdu

przemiennego, przestrzeganie zasad bezpieczestwa i higieny pracy podczas

wykonywania pomiarw.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

40

W trakcie wykonywania wicze pomiarowych nauczyciel powiniensprawdza prawidowo wykonanych pocze elektrycznychi przeprowadzanych pomiarw.

Po zakoczeniu realizacji programu jednostki moduowej naleyzastosowa test pisemny z zadaniami wielokrotnego wyboru oraz testpraktyczny z zadaniami typu prba pracy lub zadaniami niskosymulowanymi. Do zada praktycznych naley opracowa kryteriaoceny oraz schemat punktowania.

W ocenie osigni ucznia po zakoczeniu realizacji programujednostki moduowej naley przede wszystkim uwzgldni wyniki testupisemnego i testu praktycznego.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

41

Jednostka moduowa 724[01].O1.05Stosowanie rodkw ochrony od porae prdemelektrycznym

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: wyjani dziaanie prdu elektrycznego na organizm czowieka, oceni niebezpieczestwo wystpienia zagroenia poraeniem

prdem elektrycznym, rozrni sposoby ochrony od porae prdem elektrycznym, rozpozna na schemacie elektrycznym i w warunkach naturalnych

rodki ochrony od porae prdem elektrycznym, wyjani dziaanie podstawowych rodkw ochrony od porae

prdem elektrycznym, rozpozna klas ochronnoci urzdzenia elektrycznego, zastosowa odpowiedni do warunkw rodek ochrony od porae

prdem elektrycznym, zamontowa zgodnie ze schematem elektrycznym rne rodzaje

zabezpiecze, rozpozna podstawowy sprzt ochronny, okreli zasady stosowania sprztu ochronnego, udzieli pierwszej pomocy osobie poraonej prdem elektrycznym.

2. Materia nauczaniaSkutki przepywu prdu elektrycznego staego i przemiennego naorganizm czowieka.Podstawowe pojcia dotyczce ochrony od porae prdemelektrycznym.Ukady sieci niskiego napicia.Klasy ochronnoci urzdze elektrycznych.Rodzaje ochrony od porae prdem elektrycznym.rodki ochrony przed dotykiem bezporednim.rodki ochrony przed dotykiem porednim.Ochrona od porae prdem elektrycznym przez zastosowaniesamoczynnego, szybkiego wyczania napicia zasilania (w sieci TNoraz TT).Budowa i zasada dziaania wycznikw rnicowoprdowych.Ochrona od porae prdem elektrycznym przez zastosowanieurzdze II klasy ochronnoci.Ochrona od porae prdem elektrycznym przez zastosowanieseparacji elektrycznej odbiornikw.Poczenia wyrwnawcze.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

42

Sprzt ochronny rodzaje, zastosowanie.Zasady postpowania podczas ratowania osb poraonych prdemelektrycznym.

3. wiczenia Rozpoznawanie klasy ochronnoci urzdzenia na podstawie jego

budowy i oznaczenia. Sprawdzanie dziaania rodkw ochrony od porae prdem

elektrycznym przez zastosowanie samoczynnego, szybkiegowyczenia napicia zasilania.

Sprawdzanie dziaania wycznika rnicowoprdowego. Rozpoznawanie rodkw ochrony od porae prdem elektrycznym

na schemacie elektrycznym i w warunkach naturalnych. Instalowanie zabezpiecze zapewniajcych szybkie samoczynne

wyczenie napicia zasilania. Instalowanie wycznikw rnicowoprdowych. Rozpoznawanie podstawowego sprztu ochronnego na podstawie

wygldu zewntrznego. Udzielanie pierwszej pomocy osobie poraonej prdem elektrycznym

(wiczenia na fantomie).

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie lub instrukcje do wicze.Katalogi wycznikw instalacyjnych i rnicowoprdowych.Schematy wycznikw instalacyjnych i rnicowoprdowych, ukadwsieciowych oraz sieci z naniesionymi rodkami ochrony od poraeprdem elektrycznym.Modele instalacji elektrycznych z zastosowan ochron od poraeprdem elektrycznym.Fantom do udzielania pierwszej pomocy osobie poraonej prdemelektrycznym.Filmy dydaktyczne dotyczce bezpiecznej pracy przy urzdzeniachelektrycznych, rodkw ochrony od porae prdem elektrycznym orazudzielania pomocy osobie poraonej prdem.Polskie Normy.Przepisy budowy i eksploatacji urzdze elektroenergetycznych.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiTreci zawarte w jednostce moduowej obejmuj zagadnienia

niezwykle wane dla zdrowia i ycia elektryka w jego przyszej pracyzawodowej. Dlatego te realizujc program nauczania naley zwrciszczegln uwag na ksztatowanie umiejtnoci oceny

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

43

niebezpieczestwa wystpienia zagroenia poraeniem prdemelektrycznym. Ucze powinien wiedzie, kiedy moe wystpiniebezpieczestwo poraenia prdem elektrycznym i jak naley temuniebezpieczestwu zapobiega oraz sprawdzi czy w danych warunkachochrona od porae prdem elektrycznym jest skuteczna.W zwizku z tym ucze powinien rozpoznawa zastosowane rodkiochrony przeciwporaeniowej w rnych urzdzeniach elektrycznychoraz wyjania ich dziaanie. Naley zwrci przede wszystkim uwag nate elementy rodkw ochrony, ktre decyduj o skutecznym ichdziaaniu.

Treci programowe jednostki moduowej naley realizowa stosujcopis i pokaz z wyjanieniem. Uczniowie mog mie trudnociz definiowaniem i interpretacj niektrych poj, trzeba wic wyjani impodstawowe pojcia z zakresu ochrony od porae prdemelektrycznym i zwrci uwag na to by poprawnie si nimi posugiwali.Zaleca si rwnie przeprowadzenie wicze praktycznych, podczasktrych uczniowie powinni instalowa wybrane zabezpieczeniai sprawdza poprawno ich dziaania.

Due znaczenie dla zrozumienia treci programowych jednostkimoduowej ma wykorzystanie filmw dydaktycznych o tematycezwizanej z ochron od porae prdem elektrycznym, bezpiecznprac przy urzdzeniach elektrycznych i zasadami ratowania osbporaonych prdem. Przed projekcj filmu nauczyciel powinienukierunkowa obserwacj uczniw, a po obejrzeniu filmu przeprowadziz nimi dyskusj.

Zajcia powinny odbywa si w pracowni podstaw konstrukcji maszyni urzdze w grupie do 15 osb, z podziaem na zespoy 3 5 osobowepodczas wykonywania wicze.

Przed przystpieniem do wykonywania wicze nauczyciel powinienprzygotowa teksty przewodnie oraz zestawy zada do samodzielnegowykonania przez uczniw. Wskazane jest, aby podczas wykonywaniawicze uczniowie korzystali z rnych rde informacji (norm,przepisw, katalogw, poradnikw i Internetu).

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaPodstaw oceniania postpw uczniw powinny by kryteria podane

przez nauczyciela realizujcego tre jednostki moduowej na pocztkuzaj. W kryteriach oceniania naley uwzgldni poziom oraz zakresopanowania przez uczniw wiadomoci i umiejtnoci wynikajcych zeszczegowych celw ksztacenia. Nauczyciel powinien opracowawymagania edukacyjne na poszczeglne stopnie szkolne.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

44

Osignicia uczniw naley ocenia systematycznie w trakcierealizacji programu jednostki moduowej stosujc: ustne sprawdziany, pisemne sprawdziany, testy osigni szkolnych, obserwacj pracy ucznia podczas wykonywania wicze.

Nauczyciel powinien sprawdza umiejtnoci praktyczne uczniwpoprzez obserwacj czynnoci wykonywanych przez nich podczasrealizacji wicze. Naley zwrci uwag na: prawidowe montowanie zabezpiecze od porae prdem

elektrycznym, sprawdzanie prawidowoci dziaania zabezpiecze od porae

prdem elektrycznym, bezpieczne wykonywanie prac montaowych i pomiarowych.

Po zakoczeniu realizacji programu jednostki moduowej naleyzastosowa test pisemny z zadaniami wielokrotnego wyboru oraz testpraktyczny z zadaniami typu prba pracy lub zadaniami niskosymulowanymi. Do zada praktycznych naley opracowa kryteria ocenyoraz schemat punktowania.

Wyniki testu pisemnego i praktycznego powinny mie znaczcy wpywna ocen osigni ucznia wystawian po zakoczeniu realizacjiprogramu jednostki moduowej.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

45

Jednostka moduowa 724[01].O1.06Obliczanie i pomiary parametrw obwodu prdutrjfazowego

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: wyjani zasad powstawania napi sinusoidalnie zmiennych

w prdnicy trjfazowej, poczy odbiornik trjfazowy w gwiazd i w trjkt, rozrni pojcia: napicie fazowe i midzyfazowe oraz prd fazowy

i przewodowy, obliczy moc i energi odbiornika trjfazowego symetrycznego oraz

niesymetrycznego, dobra zakres pomiarowy miernikw do pomiaru podstawowych

wielkoci elektrycznych w obwodach prdu trjfazowego, poczy dowolny obwd trjfazowy na podstawie schematu

elektrycznego, zmierzy prd fazowy i przewodowy, napicie fazowe i midzyfazowe,

moc biern, czynn i pozorn oraz energi w obwodzie trjfazowym, podczy odbiorniki trjfazowe do sieci typu TN-C, TN-S, TT, IT, zlokalizowa na podstawie wynikw pomiarw usterki w obwodzie

prdu trjfazowego, wykona proste naprawy w obwodzie prdu trjfazowego, zastosowa zasady bezpieczestwa i higieny pracy oraz ochrony od

porae prdem elektrycznym, ochrony przeciwpoarowejobowizujce na stanowisku pracy.

2. Materia nauczaniaZasada powstawanie trjfazowych napi przemiennych.Podstawowe parametry trjfazowego prdu i napicia.czenie odbiornikw trjfazowych w gwiazd i w trjkt.Trjfazowe ukady symetryczne.Trjfazowe ukady niesymetryczne.Rodzaje mocy elektrycznej w ukadach trjfazowych.Pomiary mocy w ukadach trjfazowych.Wspczynnik mocy w ukadach trjfazowych.Sposoby poprawy wspczynnika mocy.Budowa i zasada dziaania trjfazowych licznikw indukcyjnych.Pomiar energii elektrycznej w ukadach trjfazowych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

46

3. wiczenia Rysowanie przebiegw czasowych napi poszczeglnych faz

trjfazowej prdnicy symetrycznej. Rysowanie ukadu pocze odbiornikw trjfazowych poczonych

w gwiazd lub w trjkt. Obliczanie napi midzyfazowych i fazowych oraz prdw

przewodowych i fazowych trjfazowych odbiornikwsymetrycznych poczonych w gwiazd lub w trjkt.

Obliczanie mocy biernej, czynnej i pozornej pobieranej przezodbiorniki trjfazowe symetryczne i niesymetryczne.

Wykonywanie pomiaru mocy biernej, czynnej i pozornej w ukadachtrjfazowych symetrycznych i niesymetrycznych.

Wykonywanie pomiaru energii elektrycznej pobieranej przezodbiornik trjfazowy z sieci z zastosowaniem licznika trjfazowego.

Obliczanie pojemnoci kondensatorw do poprawy wspczynnikamocy.

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie lub instrukcje do wicze.Zestawy do demonstracji zjawisk wystpujcych w trjfazowychobwodach elektrycznych.Zestawy foliogramw lub plansz dotyczcych zasady wytwarzaniatrjfazowego prdu przemiennego, poczenia odbiornika trjfazowegow gwiazd i w trjkt, poprawy wspczynnika mocy, sposobwpodczenia odbiornikw trjfazowych do rnych rodzajw siecielektrycznej.Rezystory nastawne suwakowe i dekadowe oraz arwki.Kondensatory i cewki.Podstawowe przyrzdy pomiarowe: amperomierze, woltomierze,omomierze, watomierze, liczniki energii elektrycznej, oscyloskopy.Makiety z elementami do badania obwodw trjfazowych.Programy komputerowe do symulacji pracy prdnicy trjfazowej orazzjawisk wystpujcych w obwodach prdu trjfazowego.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiProgram jednostki moduowej obejmuje podstawowe zagadnienia

zwizane z obwodami prdu trjfazowego. Podczas procesu nauczania-uczenia si naley wykorzysta wiadomoci i umiejtnoci uzyskanew jednostce moduowej 724[01].O1.04 Obliczanie i pomiary parametrwobwodu prdu przemiennego.

Szczeglnie wane jest opanowanie przez uczniw umiejtnociwykonywania pomiarw wielkoci elektrycznych w ukadach

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

47

trjfazowych, posugiwania si waciw terminologi techniczn,korzystania z dokumentacji technicznej podczas czenia ukadwtrjfazowych i lokalizacji uszkodze oraz wykorzystywania wynikwpomiarw i oblicze.

Poza tym naley uwiadomi uczniom, e w ukadach trjfazowychwystpuje pene napicie sieciowe 230/400 V i w zwizku z tym podczaswykonywania pomiarw elektrycznych trzeba zachowa szczeglnostrono, aby nie ulec poraeniu prdem elektrycznym.

Program powinien by realizowany metod przewodniego tekstui wicze praktycznych. Podczas omawiania zagadnie trudnych dlauczniw, takich jak: zasada powstawania napi trjfazowych,przedstawianie przebiegw trjfazowych przy pomocy wektorw,pomiary mocy czynnej, biernej i pozornej w ukadach trjfazowych naleyprzeprowadza du liczb pokazw oraz wicze obliczeniowychi pomiarowych jak rwnie wykorzystywa komputerowe programysymulacyjne. Do wicze pomiarowych nauczyciel powinienprzygotowa instrukcje lub teksty przewodnie. Zakres wicze powinienby tak dobrany, aby uczniowie opracowali wyniki pomiarw podczaszaj. Zespoom wiczeniowym naley zapewni warunki dosamodzielnej pracy.

Zajcia powinny odbywa si w laboratorium podstaw elektrotechnikii elektroniki w grupie do 15 osb, a wiczenia pomiarowe w zespoach23 osobowych.

Przed przystpieniem do realizacji wicze nauczyciel powinienzapozna uczniw z zasadami bezpieczestwa i higieny pracyobowizujcymi na danym stanowisku.

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaPodstaw oceniania postpw uczniw powinny by kryteria podane

przez nauczyciela realizujcego program jednostki moduowej napocztku zaj. W kryteriach oceniania naley uwzgldni poziom orazzakres opanowania przez uczniw wiadomoci i umiejtnociwynikajcych ze szczegowych celw ksztacenia. Nauczyciel powinienopracowa wymagania edukacyjne na poszczeglne stopnie szkolne.

Osignicia uczniw naley ocenia systematycznie w trakcierealizacji programu jednostki moduowej stosujc: ustne sprawdziany, pisemne sprawdziany, testy osigni szkolnych, obserwacj pracy ucznia podczas wykonywania wicze.

Przed dopuszczeniem ucznia do wykonywania wiczeniapomiarowego nauczyciel powinien sprawdzi jego wiedz stosujc

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

48

sprawdzian pisemny lub ustny. Warunkiem dopuszczenia dowykonywania wiczenia powinna by pozytywna ocena sprawdzianu.

Umiejtnoci praktyczne nauczyciel powinien sprawdza obserwujcczynnoci ucznia podczas wykonywania wicze.

Podczas obserwacji naley zwrci uwag na: dobieranie zakresw pomiarowych miernikw, czenie ukadw trjfazowych zgodnie ze schematem elektrycznym, mierzenie podstawowych wielkoci obwodu prdu trjfazowego, lokalizowanie prostych usterek na podstawie wynikw pomiarw, przestrzeganie zasad bezpieczestwa i higieny pracy podczas

pomiarw.W trakcie wykonywania wicze pomiarowych nauczyciel powinien

sprawdza prawidowo wykonanych pocze elektrycznychi przeprowadzanych pomiarw.

Po zakoczeniu realizacji programu jednostki moduowej naleyzastosowa test pisemny z zadaniami wielokrotnego wyboru oraz testpraktyczny z zadaniami typu prba pracy lub zadaniami niskosymulowanymi. Do zada praktycznych naley opracowa kryteria ocenyoraz schemat punktowania.

W ocenie osigni ucznia po zakoczeniu realizacji programujednostki moduowej naley uwzgldni wyniki testu pisemnego, testupraktycznego oraz poziom wykonania wicze.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

49

Jednostka moduowa 724[01].O1.07Wykonywanie pomiarw rnych wielkocielektrycznych

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: objani budow i zasad dziaania podstawowych przyrzdw

pomiarowych, okreli zastosowanie rnych przyrzdw pomiarowych oraz

testerw, prbnikw, oscyloskopu, objani znaczenie symboli podawanych na miernikach, scharakteryzowa podstawowe metody pomiarowe wielkoci

elektrycznych, oceni bd pomiaru, zmierzy: napicie, prd, rezystancj, moc, energi, wspczynnik

mocy, czstotliwo, sporzdzi tabel i zapisa w niej wyniki pomiarw, narysowa wykres na podstawie wynikw pomiaru, odczyta informacje zawarte w tabeli i na wykresie, zastosowa zasady bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony od

porae prdem elektrycznym oraz ochrony przeciwpoarowejobowizujce na stanowisku pracy.

2. Materia nauczaniaBudowa miernikw wskazwkowych.Zasada dziaania i zastosowanie miernikw wskazwkowych.Bd bezwzgldny i wzgldny, klasa dokadnoci.Symbole i oznaczenia miernikw.Pomiar napicia, poszerzenie zakresu pomiarowego woltomierza.Pomiar prdu, poszerzenie zakresu pomiarowego amperomierza.Pomiar rezystancji metod techniczn i mostkow.Pomiar mocy i energii.Pomiar wspczynnika mocy.Pomiar czstotliwoci.Testery i prbniki.Oscyloskop jako miernik.

3. wiczenia Obliczanie bdw pomiaru. Okrelanie zastosowania miernika na podstawie symboli i oznacze. Wykonywanie pomiaru napicia i natenia prdu staego.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

50

Wykonywanie pomiaru czstotliwoci, napicia i natenia prduprzemiennego.

Wykonywanie pomiaru napicia i natenia prdu oscyloskopem. Wykonywanie pomiaru rezystancji omomierzem, metod techniczn

i mostkow. Wykonywanie pomiaru mocy odbiornikw prdu staego, prdu

przemiennego jednofazowego i trjfazowego. Instalowanie licznika jednofazowego i trjfazowego. Wykonywanie pomiaru energii elektrycznej prdu staego

i przemiennego.

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie lub instrukcje do wicze.Foliogramy, plansze dotyczce: budowy miernikw wskazwkowychi sposobw ich podczenia.Tabele oznacze stosowanych na miernikach.Zestawy do demonstracji i obserwacji na oscyloskopie przebiegwprdw i napi.Rezystory, cewki, kondensatory i arwki.Zasilacze napicia staego i przemiennego.Przyrzdy pomiarowe: analogowe i cyfrowe.Oscyloskopy.Prbniki i testery.

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiTre jednostki moduowej zawiera podstawow wiedz z zakresu

miernictwa elektrycznego. Szczeglnie wane jest opanowanie przezuczniw umiejtnoci wykonywania pomiarw rnych wielkocielektrycznych. Program jednostki moduowej powinien by realizowanyw oparciu o aktywizujce i praktyczne metody nauczania zeszczeglnym uwzgldnieniem wicze pomiarowych.

Dla lepszego zrozumienia i utrwalenia treci programowych wskazanejest przeprowadzanie pokazu z objanieniem. Zakres wicze powinienby tak dobrany, aby uczniowie opracowali wyniki pomiarw w trakcietrwania zaj. Zespoom wiczeniowym naley zapewni warunki dosamodzielnej pracy.

Zajcia powinny odbywa si w laboratorium podstaw elektrotechnikii elektroniki w grupie do 15 osb, a wiczenia pomiarowe w zespoach23 osobowych. Przed przystpieniem do realizacji wicze koniecznejest zapoznanie uczniw z zasadami bezpieczestwa i higieny pracyobowizujcymi na danym stanowisku.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

51

6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osigniedukacyjnych uczniaSprawdzanie i ocenianie osigni ucznia powinno odbywa si przez

cay czas realizacji programu jednostki moduowej, na podstawiekryteriw przedstawionych na pocztku zaj. Nauczyciel powinienopracowa wymagania edukacyjne na poszczeglne stopnie szkolne.

Podczas realizacji programu nauczania osignicia uczniww zakresie wyodrbnionych szczegowych celw ksztacenia naleyocenia na podstawie: ustnych sprawdzianw, pisemnych sprawdzianw, testw osigni szkolnych, obserwacji pracy ucznia podczas wykonywania wicze.

Podczas kontroli i oceny przeprowadzanej w formie ustnej naleyzwraca uwag na umiejtno operowania zdobyt wiedz,merytoryczn jako wypowiedzi oraz poprawne stosowanie pojtechnicznych.

Przed przystpieniem ucznia do wykonywania wiczeniapomiarowego nauczyciel powinien sprawdzi jego wiedz stosujcsprawdzian pisemny lub ustny. Warunkiem dopuszczenia dowykonywania wiczenia powinna by pozytywna ocena sprawdzianu. Umiejtnoci praktyczne proponuje si sprawdza poprzezobserwacj czynnoci wykonywanych przez uczniw podczas realizacjiwicze. Podczas obserwacji naley zwrci uwag na: dobieranie zakresw pomiarowych miernikw, posugiwanie si miernikami, czenie ukadw pomiarowych zgodnie ze schematem elektrycznym, lokalizacj uszkodze na podstawie wynikw pomiaru, przestrzeganie zasad bezpieczestwa i higieny pracy podczas

pomiarw.Kontrol poprawnoci wykonania wiczenia naley przeprowadza

w trakcie i po jego wykonaniu.Po zakoczeniu realizacji programu jednostki moduowej proponuje

si zastosowanie testu pisemnego oraz testu praktycznego z zadaniamitypu prba pracy. Wskazane jest, aby zadania w tecie pisemnym byyzadaniami zamknitymi wielokrotnego wyboru. Zadania praktycznenaley zaopatrzy w kryteria oceny i schemat punktowania.

Wyniki testu pisemnego i praktycznego powinny mie znaczcy wpywna ocen osigni ucznia wystawian po zakoczeniu realizacjiprogramu jednostki moduowej.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

52

Jednostka moduowa 724[01].O1.08Wykorzystywanie elementw elektronicznychi energoelektronicznych do budowy prostychukadw

1. Szczegowe cele ksztaceniaW wyniku procesu ksztacenia ucze (suchacz) powinien umie: rozpozna podstawowe elementy elektroniczne i energoelektroniczne

na podstawie symboli graficznych, oznacze literowo-cyfrowychi wygldu zewntrznego,

rozpozna podstawowe parametry elementw elektronicznychi energoelektronicznych,

zmierzy podstawowe parametry elementw, zamontowa diod, tranzystor lub tyrystor na radiatorze, oceni sprawno elementu na podstawie ogldzin i wynikw

pomiaru, rozpozna podstawowe ukady elektroniczne i energoelektroniczne na

schematach ideowych, zmontowa podstawowe elementy elektroniczne i energo-

elektroniczne na pytkach drukowanych, zmontowa proste ukady elektroniczne i energoelektroniczne na

podstawie schematw ideowych i montaowych, zmierzy podstawowe parametry ukadw elektronicznych

i energoelektronicznych, oceni sprawno ukadu elektronicznego i energoelektronicznego na

podstawie wynikw pomiaru, zlokalizowa usterki w ukadach elektronicznych i energo-

elektronicznych, dokona prostych napraw ukadw elektronicznych i energo-

elektronicznych, zastosowa zasady bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony od

porae prdem elektrycznym oraz ochrony przeciwpoarowejobowizujce na stanowisku pracy.

2. Materia nauczaniaBierne elementy elektroniki: rezystory, kondensatory, cewki indukcyjne.Bierne elementy pprzewodnikowe: termistory, warystory, hallotrony.Pprzewodniki domieszkowane typu n i p, waciwoci zcza p-n.Pprzewodnikowe diody prostownicze i stabilizacyjne. Diody Zenera.Tranzystory bipolarne i unipolarne.Tranzystory mocy IGBT.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

53

Podstawowe elementy pprzewodnikowe: tranzystory mocy IGBT,tyrystory triodowe i wyczalne GTO, triaki.Modu z przyrzdem pprzewodnikowym (dioda, tranzystor lub tyrystorzamontowany na radiatorze).Zasilacze.Rodzaje wzmacniaczy, budowa, podstawowe parametry, zastosowanie.Generatory: przebiegw sinusoidalnych, prostoktnych i liniowych.Sterowanie fazowe tyrystorw.Ukady prostownicze: niesterowane jednofazowe i trjfazowe.Ukady prostownicze sterowane: jednofazowe i trjfazowe.Ukady energoelektroniczne z tranzystorami IGBT.Ukady energoelektroniczne z tyrystorami wyczalnymi GTO.Ukady stabilizacji napicia dioda Zenera, stabilizator kompensacyjny,stabilizator scalony.Lutowanie elementw elektronicznych na pytkach drukowanych.Zasady wykonywania pocze lutowanych, pytki jedno- i dwustronne.Monta powierzchniowy elementw elektronicznych.

3. wiczenia Rozpoznawanie podstawowych elementw elektronicznych

i energoelektronicznych na podstawie symboli graficznych, oznaczeliterowo-cyfrowych i wygldu zewntrznego.

Wykonywanie pomiarw majcych na celu sprawdzenie sprawnocipodstawowych elementw elektronicznych i energoelektronicznych.

Rozpoznawanie podstawowych ukadw elektronicznychi energoelektronicznych na podstawie ich schematw ideowych.

Lutowanie elementw na pytkach drukowanych jedno- i dwustronnie. Wykonywanie montau powierzchniowego elementw

elektronicznych. Montowanie regulowanego rda napicia ze stabilizacj. Montowanie ukadw prostowniczych niesterowanych jednofazowych

i trjfazowych. Montowanie ukadw energoelektronicznych z tyrystorami triodowymi,

GTO i tranzystorami IGBT. Montowanie prostego ukadu tranzystorowego wzmacniacza

dwustopniowego. Montowanie generatorw przebiegu sinusoidalnego, prostoktnego

i pioksztatnego. Dokonywanie wymiany uszkodzonych elementw elektronicznych

i energoelektronicznych na pytce drukowanej. Wykonywanie prostych napraw w ukadach elektronicznych

i energoelektronicznych.

Projekt wspfinansowany ze rodkw Europejskiego Funduszu Spoecznego

54

4. rodki dydaktyczneTeksty przewodnie lub instrukcje do wicze.Zestaw podstawowych elementw elektronicznych: diodypprzewodnikowe, diody Zenera, tranzystory bipolarne i unipolarne.Zestaw podstawowych pprzewodnikowych elementw biernych:termistory, warystory, hallotrony.Zestaw podstawowych zaworw elektrycznych: tranzystory mocy IGBT,tyrystory triodowe, triaki, tyrystory wyczalne GTO.Zestawy (elementy + pytka drukowana) do samodzielnego wykonywaniapodstawowych ukadw elektronicznych i energoelektronicznych.Katalogi elementw elektronicznych i energoelektronicznych w wersjiksikowej i elektronicznej.Uniwersalne mierniki analogowe i cyfrowe.Oscyloskopy dwukanaowe cyfrowe lub analogowe.Testery elementw elektronicznych.Uniwersalne zasilacze napicia staego.Generatory funkcyjneStacje lutownicze lub lutownice transformatorowe.Pytki drukowane (wzorcowe).

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostkiProgram jednostki moduowej zawiera treci dotyczce

podstawowych elementw elektronicznych i energoelektronicznych orazich wykorzystania w budowie prostych ukadw. Szczeglnie wane jestopanowanie przez uczniw umiejtnoci rozpoznawania podstawowychelementw elektronicznych i energoelektronicznych na podstawie ichsymboli graficznych, oznacze literowo-cyfrowych i wyglduzewntrznego jak rwnie oceny stanu technicznego na podstawiewynikw pomiaru. Zastosowanie sprawnych elementw do montaugwarantuje prawidow prac ukadu.

Omawiajc pprzewodnikowe elementy bierne, diody, tranzystory,tyrystory naley skoncentrowa si gwnie na ich parametrach,dopuszczalnych wartociach prdw i napi, wartociach prdwi napi podczas pracy normalnej i w przypadku jego uszkodzenia.Nauczyciel powinien przekazywa uczniom informacje dotyczceelementw elektronicznych i energoelektronicznych wedug schematu:sy