PRESENT SITUATION AND STRATEGY OF BROWN COAL IN .kryzysy energetyczne z poprzednich dekad, które

download PRESENT SITUATION AND STRATEGY OF BROWN COAL IN .kryzysy energetyczne z poprzednich dekad, które

of 31

  • date post

    01-Mar-2019
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of PRESENT SITUATION AND STRATEGY OF BROWN COAL IN .kryzysy energetyczne z poprzednich dekad, które

GRNICTWO I GEOLOGIA 2010 Tom 5 Zeszyt 3

Antoni TAJDU, Piotr CZAJA, Zbigniew KASZTELEWICZ Akademia Grniczo-Hutnicza, Krakw

STAN OBECNY I STRATEGIA ROZWOJU BRANY WGLA BRUNATNEGO W I POOWIE XXI WIEKU W POLSCE

Streszczenie. Artyku przedstawia stan obecny kopal wgla brunatnego, w tym osignite podstawowe parametry produkcyjne od pocztku dziaalnoci do 2009 roku. W artykule przedstawiono planowane dziaania, majce na celu utrzymanie i rozwoju zdolnoci produkcyjnych w zagbiach czynnych i perspektywicznych. Przedstawiono moliwe wielkoci wydobycia wgla, moce elektrowni i wielko produkcji energii elektrycznej w czynnych i nowych elektrowniach. Przedstawiono take moliwoci przetwrstwa chemicznego wgla brunatnego na paliwa pynne i gazowe. Artyku omawia te atuty brany wgla brunatnego i postulaty gospodarczo-polityczne, ktrych realizacja powinna przyczyni si do rozwoju grnictwa w I poowie XXI wieku, w Polsce.

PRESENT SITUATION AND STRATEGY OF BROWN COAL IN THE FIRST HALF OF 21st CENTURY IN POLAND

Summary. The study presents the situation of brown coal mines, including basic production parameters, from the beginning of their activity until 2009. Planned activities, which purpose is to keep and develop production abilities in the active and perspective coal basins were described. Possible values of coal production, power station output and electric energy production in the existing and new power stations were shown. Perspectives of chemical processing of brown coal to liquid and gas fuels were presented. The paper also describes advantages of brown coal mining industry and economical-political postulates, realization of which should exert an influence on development of mining industry in the first half of 21st century in Poland.

1. Wprowadzenie

Krajowe grnictwo wgla brunatnego na przestrzeni okoo 65 lat wykorzystao wasne

i europejskie dowiadczenia w pracach pomocniczych i podstawowych, zwizanych

A. Tajdu, P. Czaja, Z. Kasztelewicz 138

z odwodnieniem zoa i nadkadu, technologii urabiania, transportu, zwaowania nadkadu

oraz skadowania wgla, a take w metodach rekultywacji i rewitalizacji terenw

pogrniczych. Zdobyte dowiadczenia i opanowanie sztuki grniczej eksploatacji wgla

brunatnego plasuj nasze grnictwo w czowce wiatowej. Mona miao powiedzie, e

powstaa polska szkoa grnictwa wgla brunatnego. Ta szkoa ma oparcie w wyszych

uczelniach, biurach projektowych, zapleczu technicznym, tj. w fabrykach maszyn i urzdze

grniczych, a take w kadrach menederw i znakomitych fachowcw w kopalniach

wydobywajcych wgiel brunatny i w elektrowniach opalanych tym paliwem. Elektrownie na

wgiel brunatny produkuj obecnie okoo 35% najtaszej energii elektrycznej w Polsce.

Niestety wikszo obecnie eksploatowanych z bdzie si wyczerpywa po 2020 roku. Dla

krajowego bilansu energetycznego konieczne jest co najmniej utrzymanie obecnego poziomu

produkcji energii elektrycznej z wgla brunatnego w okresie I poowy XXI wieku [2, 3, 5].

Wgiel brunatny to paliwo lokalne i najmniej podatne na koniunkturalne, due wahania cen,

majce znaczenie w utrzymywaniu bezpieczestwa energetycznego Polski. Rola wgla

w zapewnianiu bezpieczestwa energetycznego jest doceniana take w Unii Europejskiej,

a dziaania dla opanowanie technologii niskoemisyjnego pozyskiwania energii elektrycznej

z wgla Rada Europejska uznaa za sztandarowy program, bdcy najbardziej istotnym

wkadem UE w globalnym przeciwdziaaniu zmianom klimatu. Przewiduje si, e technologie

wiatowe zdecydowanie zmieni metody przetwarzania tego paliwa na bardziej efektywne

i przyjazne rodowisku naturalnemu. Stwarza to szanse na wykorzystanie tych technologii

w zagospodarowaniu wielu z perspektywicznych wgla brunatnego i utrzymanie znaczcej

roli wgla brunatnego w polskiej gospodarce. Nasz kraj ma bardzo bogate zasoby wgla

brunatnego. Celem dziaa brany wgla brunatnego, a take decydentw, zwizanych

z kreowaniem optymalnej Polityki Energetycznej Polski na nastpne dekady XXI wieku, jest

umoliwienie optymalnego wykorzystania z legnickich, gubiskich i z zalegajcych,

w okolicach Zoczewa, Rogna, Turku i Konina, ktre docelowo mog zastpi obecne

zagbia grniczo-energetyczne. Moc elektrowni moe wynie nawet ponad 15 000 MW.

Sprawno elektrowni planowana jest na blisko 50%. Elektrownie bd produkowa tani

i czyst energi elektryczn, wykorzystujc najnowsze, wiatowe rozwizania w zakresie

wychwytywania i sekwestracji CO2. Dodatkowe iloci wydobytego wgla umoliwiaj

poddanie tego paliwa przerbce chemicznej i rozpoczcia w naszym kraju produkcji wodoru

oraz paliw pynnych i gazowych [4, 6 i 10]. W przyszoci mona rozpatrywa uruchomienie

wydobycia w innych regionach naszego kraju, gdzie take zalegaj due zasoby wgla

brunatnego. Realizacja przedstawionej strategii pracy brany w I poowie XXI wieku

Stan obecny i strategia rozwoju... 139

przyczyni si do zapewnienia dziesitkom tysicy ludzi miejsc pracy zarwno w kopalniach

i elektrowniach, jak i w placwkach zaplecza naukowo-projektowego oraz w wielu firmach,

produkujcych urzdzenia i maszyny dla tej brany [11].

2. Pozycja grnictwa, w tym grnictwa wgla brunatnego na wiecie i w Europie

Surowce energetyczne s i bd najwaniejszymi atutami dla wiata, Europy, a tym

bardziej dla Polski w XXI wieku. Kraj, ktry bdzie mia wasne surowce bdzie niezaleny

energetycznie. wiatowe zapotrzebowanie na sam energi elektryczn do poowy XXI wieku

zwikszy si ponaddwukrotnie. Wzrost potrzeb energetycznych naszego kraju, oceniany tylko

do 2030 roku, jest szacowany na 55 do 90%, a do 2050 roku prawdopodobnie znacznie

przekroczy 100%. To zwikszone zapotrzebowanie wynika z prostej przyczyny: obecne

zuycie energii elektrycznej w Polsce jest ponaddwukrotnie mniejsze od redniego zuycia

w krajach UE. Poda surowcw energetycznych bdzie ulegaa rnym zmianom, zarwno

ilociowym, jak i ekonomicznym. Europa w 2030 roku bdzie miaa tylko 30% wasnych

surowcw energetycznych i bdzie uzaleniona od dostawcw zewntrznych. Znawcy

tematw gospodarczych przewiduj, e surowce energetyczne bd strategiczn broni

XXI wieku rys. 4. W tablicy 1 przedstawiono aktualny poziom wydobycia wgla

kamiennego na wiecie. W okresie 9 lat wydobycie wgla wzroso ponad 60%. Najwikszy

wzrost nastpi w Chinach o ponad 120%, w Rosji ponad 75%, a w Indiach o okoo 50%.

Z powyszych danych wynika, e jedynym krajem, ktry obnia wydobycie o 30% jest

Polska. Z kraju eksportera staje si importerem. wiatowe wydobycie wgla do 2030 roku

wzronie ponad 2,5 razy. W tej sytuacji problem CO2 nie jest wyznacznikiem dla wiata,

a tym bardziej dla naszego kraju. Obecne wydobycie naszego wgla stanowi ok. 2%

wiatowej produkcji, ale za ponad 20 lat bdzie stanowi ju tylko 1%. Opinii przeciwnikw

energetyki wglowej, e wgiel jest naszym przeklestwem, a nie skarbem nie mona

traktowa powanie. Syszc takie opinie warto sign pamici wstecz i przywoa

kryzysy energetyczne z poprzednich dekad, ktre dotyczyy gwnie ropy i gazu.

Powodoway one konflikty regionalne i gwatowne skoki cen. Rwnie ostatnie zimowe

kryzysy gazowe nie przekonay gosicieli podobnych opinii, czym jest niezaleno

energetyczna.

A. Tajdu, P. Czaja, Z. Kasztelewicz 140

Natomiast wg ostatniego Raportu Midzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE)

gwnym czynnikiem ksztatujcym popyt na wgiel i gaz jest wzrost zapotrzebowania dla

produkcji energii elektrycznej. Prognozowany, wiatowy popyt na energi elektryczn do

2030 roku wzronie o 2,5% rocznie. Przeszo 80% przyrostu przypadnie na kraje spoza

OECD. Globalnie do 2030 roku dodatkowe, zainstalowane moce produkcyjne energii

elektrycznej wynios 4800 gigawatw (GW) prawie piciokrotno obecnych mocy

wytwrczych Stanw Zjednoczonych. Najwikszy przyrost bdzie mia miejsce w Chinach

(okoo 28% caoci). Wgiel pozostanie gwnym paliwem w sektorze elektroenergetycznym,

a przy tym jego udzia w wiatowej produkcji energii elektrycznej wzronie o trzy punkty

procentowe, osigajc w 2030 roku 44%. Produkcja energii jdrowej wzronie we wszystkich

gwnych regionach wiata oprcz Europy, ale jej udzia, w caoci produkcji energii

elektrycznej, spadnie.

Tablica 1 Wydobycie wgla kamiennego na wiecie

Kraj Rok 2000 [mln ton] Rok 2008 [mln ton]

Zmiana [%]

Polska 102 72 (2009) -30%

RPA 225 242 8%

Chiny 1 171 2 622 124%

Australia 238 341 43%

Indie 310 460 48%

Rosja 169 275 62%

USA 899 1 000 11%

wiat ogem 3 641 5 850 62%

rdo: [11].

Natomiast w rankingu pastw wydobywajcych wgiel brunatny Polska zajmuje

8 miejsce, za Niemcami, Chinami, Turcj, Rosj, Stanami Zjednoczonymi, Australi i Grecj.

Jednoczenie ze swoim prawie 35% udziaem wgla brunatnego w produkcji energii

elektrycznej zajmujemy jeszcze wysz, 6 pozycj na wiecie tablica 2.

W tablicy 2 mona zauway, e wicej od naszego kraju wydobywaj kraje, w ktrych

turystyka i biznes turystyczny s na wiatowym poziomie. W Turcji czy Grecji odkrywkowa

eksploatacja wgla brunatnego nie stoi na przeszkodzie w dziaalnoci tej brany. Turcja

z wgla brunatnego wytwarza podobn ilo energii elektrycznej co Polska, a w Grecji blisko

60%. Liderem w wydobyciu wgla brunatnego s Niemcy. Wydobycie jest tam trzy razy

Stan obecny i strategia rozwoju... 141

wiksze ni w Polsce i wynosi ok