Prawo finansowe finansowe .2012-04-03 · zwrotnym miêdzy sektorem finansów publicznych a prawem

download Prawo finansowe finansowe .2012-04-03 · zwrotnym miêdzy sektorem finansów publicznych a prawem

of 20

  • date post

    28-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Prawo finansowe finansowe .2012-04-03 · zwrotnym miêdzy sektorem finansów publicznych a prawem

Podrczniki Prawnicze

C. H. Beck

PrawofinansoweZbigniew Ofiarski

2. wydanie

Podr

czn

iki

Praw

nicz

e 2

. wyd

.

C H BECK

Podrczniki Prawnicze

www.sklep.beck.pl, e-mail: dz.handlowy@beck.pl, tel.: 22 31 12 222, fax: 22 33 77 601

ISBN 978-83-255-1159-3

Seria ta stanowi kanon wiedzy niezbdnej kademu studentowi prawa do zdania egza-minu.

Podrcznik Prawo finansowe prezentuje wielowtkow problematyk prawn polskiego sektora finansw publicznych. Omwiono w nim m.in.:

nowe formy organizacyjno-prawne (agencje wykonawcze, instytucje gospo-darki budetowej),

wieloletnie planowanie finansowe, procedur budetow, zasady gospodarki finansowej pastwa, samorzdu terytorialnego oraz

obowizkowych ubezpiecze spoecznych, zasady odpowiedzialnoci za naruszenie dyscypliny finansw publicznych, istot dugu publicznego i zwizane z nim procedury ostronociowe.

Wydanie drugie uwzgldnia zmiany wprowadzone przepisami ustaw: o finansach publicznych, o dochodach jednostek samorzdu terytorialnego, o odpowiedzialnoci za naruszenie dyscypliny finansw publicznych oraz innych ustaw z nimi zwizanych.

Prof. dr hab. Zbigniew Ofiarski prof. zw. Uniwersytetu Szczeciskiego, za-trudniony na Wydziale Prawa i Administracji, kierownik Katedry Prawa Finanso-wego; Prorektor Wyszej Szkoy Administracji Publicznej w Szczecinie. Autor po-nad 500 publikacji z zakresu prawa finansw publicznych, finansw samorzdu terytorialnego, prawa podatkowego oraz prawa bankowego i dewizowego.

PODRCZNIKI PRAWNICZE

Zbigniew Ofiarski Prawo finansowe

W sprzeday:

A. Mikos-Sitek, P. Zapadka

PRAWO FINANSW PUBLICZNYCH

Skrypty Becka

A. Mikos-Sitek

PRAWO FINANSW PUBLICZNYCH

Teksty Becka

K. Nizio, M. Fedorowicz

PRAWO FINANSOWE POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

Wykady i wiczenia

M. Stepaniuk

PRAWO FINANSOWE CZ I. TESTY, PYTANIA I ODPOWIEDZI,

T. 11, wyd. 2

Testy Aplikacyjne

M. Stepaniuk

PRAWO FINANSOWE CZ II. TESTY, PYTANIA I ODPOWIEDZI,

T. 12, wyd. 2

Testy Aplikacyjne

A. Drwio, D. Maniak (red.)

LEKSYKON PRAWA FINANSOWEGO 100 PODSTAWOWYCH POJ

Encyklopedie i Leksykony

www.sklep.beck.pl

Prawo finansowe

Zbigniew Ofiarski

2. wydanie zmienione

Redakcja: Ksenia Rzepka

Wydawnictwo C. H. Beck 2010

Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Skad i amanie: Marta wierk

Druk i oprawa: Interdruk, Warszawa

ISBN 978-83-255-1159-3

ISBN e-book 978-83-255-3772-2

Przedmowa

Procesy zwizane z gromadzeniem i wydatkowaniem publicznych rodkw

finansowych regulowane s przepisami prawa finansowego. Sposb regulacji

jest szczeglny z uwagi na znaczenie tej problematyki dla funkcjonowania pa-

stwa i poszczeglnych jego instytucji, tworzcych si relacji midzy rnymi

grupami spoecznymi na tle pobierania dochodw i dokonywania wydatkw pu-

blicznych, oraz odpowiedzialnoci za prawidow realizacj zada w tym zakre-

sie. Finanse publiczne, jako og tych procesw, realizowane s w sektorze

finansw publicznych tworzonym przez rne podmioty i jednostki organizacyj-

ne. Z jednej strony, ich status prawny, zadania, sposb funkcjonowania i struktu-

r organizacyjn reguluj przepisy prawa, w tym rwnie prawa finansowego.

Sektor finansw publicznych nie mgby sprawnie i efektywnie funkcjonowa

bez odpowiednich regulacji prawnych. Z drugiej natomiast strony, ujawniajce

si w praktyce rne zjawiska warunkuj tworzenie nowych regulacji prawnych

dla sektora finansw publicznych. Mona przyj twierdzenie o sprzeniu

zwrotnym midzy sektorem finansw publicznych a prawem regulujcym jego

funkcjonowanie. Obie te wartoci wzajemnie na siebie oddziauj i warunkuj

swj rozwj.

Wewntrzne zrnicowanie sektora finansw publicznych, w tym odmienny

status prawny i zakres realizowanych zada przez jednostki organizacyjne tego

sektora, sprawiaj e zadaniem wrcz niemoliwym jest unormowanie wszyst-

kich tych kwestii w jednym uniwersalnym akcie prawnym. Prawo finansowe

i prawo finansw publicznych od wielu lat pozostaje w stanie rozproszenia.

Niniejsza tendencja systematycznie nasila si, bowiem nowe zjawiska z zakresu

finansw publicznych regulowane s w odrbnych aktach prawnych, przede

wszystkim w ustawach i aktach wykonawczych do ustaw. Problematyka finan-

sw publicznych obecna jest rwnie w aktach prawa midzynarodowego (umo-

wach dwustronnych i wielostronnych) oraz prawa europejskiego. Rozlegy

zakres zada i kompetencji samorzdu terytorialnego sprawia, e kwestie finan-

sowoprawne regulowane s corocznie w kilku tysicach aktw prawa miejsco-

wego (uchway budetowe, uchway w sprawach podatkw i opat lokalnych,

uchway w sprawach emisji komunalnych papierw wartociowych, itd.).

Konstrukcja podrcznika uwzgldnia wewntrzne zrnicowanie sektora fi-

nansw publicznych w Polsce, pomimo rezygnacji przez ustawodawc od 1.1.2010 r.

z jego formalnego podziau na trzy podsektory: rzdowego, samorzdowego oraz

ubezpiecze spoecznych. W zwizku z tym w kolejnych rozdziaach wyodrbnio-

no zagadnienia zwizane z funkcjonowaniem i gospodark finansow jednostek

organizacyjnych zwizanych z budetem pastwa, budetami jednostek samo-

rzdu terytorialnego oraz jednostek organizacyjnych prowadzcych dziaalno

w zakresie obowizkowych ubezpiecze spoecznych. W celu uzyskania wikszej

przejrzystoci prezentowanych zagadnie wyodrbniono problematyk finansw

publicznych regulowan przepisami prawa materialnego oraz proceduralnego.

Przed kadym rozdziaem zamieszczono wykaz literatury uzupeniajcej umoli-

wiajcej pogbienie wiedzy przez osoby zainteresowane okrelonymi aspektami,

zarwno prawnymi, jak i ekonomicznymi, funkcjonowania sektora finansw

publicznych, ktrych szczegowe omwienie nie jest moliwe z uwagi na ograni-

czone ramy podrcznika.

Zamiarem autora jest prezentacja wielowtkowej problematyki prawnej pol-

skiego sektora finansw publicznych. Przyjto wzgldnie szeroki zakres oma-

wiania poszczeglnych zagadnie, wychodzc poza podstawowe ramy wyzna-

czone przez akty prawne polskiego prawa finansw publicznych. W zwizku

z tym przedstawiono nie tylko uregulowania zamieszczone w ustawie o finan-

sach publicznych, ustawie o odpowiedzialnoci za naruszenie dyscypliny finan-

sw publicznych oraz ustawie o dochodach jednostek samorzdu terytorialnego,

ale rwnie regulacje wynikajce z wielu innych ustaw w rnym, czasami na-

wet epizodycznym, zakresie normujce funkcjonowanie okrelonych jednostek

sektora finansw publicznych. W ten sposb podjto prb przedstawienia

skomplikowanego obszaru regulacji prawnych odnoszcych si do sektora

finansw publicznych i wzajemnych relacji midzy poszczeglnymi aktami

prawnymi.

Podrcznik zawiera systematyczny wykad obowizujcego polskiego pra-

wa finansw publicznych, z uwzgldnieniem dorobku orzecznictwa oraz doktry-

ny i wpywu wybranych standardw Unii Europejskiej na ewolucj i rozwj r-

nych instytucji prawnych. Adresatami podrcznika s studenci studiw

prawniczych, administracyjnych, ekonomicznych i zarzdzania, a take innych

kierunkw studiw, ktrych programy przewiduj rne elementy wiedzy z za-

kresu finansw i prawa finansowego, np. bezpieczestwo narodowe, bezpiecze-

stwo wewntrzne, finanse i rachunkowo, europeistyka). Moe by on rw-

nie wykorzystywany przez suchaczy studiw podyplomowych z zakresu

finansw publicznych, a take przez kadego, kto z osobistych lub zawodowych

VI Przedmowa

wzgldw jest zainteresowany t wan dla funkcjonowania pastwa problema-

tyk.

Zdajc sobie spraw z tego, e nie ma doskonaych i pozbawionych wad

podrcznikw, autor bdzie wdziczny za ewentualne spostrzeenia, uwagi

i propozycje, ktre z pewnoci zostan wykorzystane w kolejnych lub podob-

nych opracowaniach z zakresu prawa finansw publicznych.

Szczecin, padziernik 2010 r. Prof. dr hab. Zbigniew Ofiarski

Przedmowa VII

Spis treci

Str. Nb.

Przedmowa ............................................................................................................... V

Wykaz skrtw ......................................................................................................... XIII

Literatura .................................................................................................................. XVII

Rozdzia I. Sektor finansw publicznych zagadnienia podstawowe ............... 1 1

1. Istota sektora finansw publicznych ........................................................ 1 1

2. Podstawy prawne sektora finansw publicznych .................................... 11 11

3. Jawno i przejrzysto finansw publicznych........................................ 18 19

4. Kontrola zarzdcza i audyt wewntrzny w sektorze finansw

publicznych................................................................................................ 28 28

5. Pastwowy dug publiczny ....................................................................... 47 44

I. Pojcie i istota pastwowego dugu publicznego ............................... 47 44

II. Zasady udzielania porcze i gwarancji przez Skarb Pastwa........... 55 50

III. Procedury ostronociowe i sanacyjne .................................