Pobierz pełną wersję artykułu w formie PDF

download Pobierz pełną wersję artykułu w formie PDF

of 11

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    2

Embed Size (px)

Transcript of Pobierz pełną wersję artykułu w formie PDF

  • Nasadzenia zastpcze drzew w miastach gwne problemy z decyzjami administracyjnymiJan ukaszkiewicz

    Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego wWarszawie

    WPolsce przepisy dotyczce wprowadzania nasadze zastpczych wzamian za usuwane drzewa lub krzewy s bardzo oglne. Efektem jest dua dowolno wich interpretacji. Organy administracji, waciwe do wydania decyzji wzakresie wprowadzania nasadze zastpczych, zobowizane s jednak kierowa si interesem spoecznym, atake przesankami pyncymi zoglnych zasad prawa ochrony rodowiska (np. zasada zrwnowaonego rozwoju). Ksztatowanie nasadze zastpczych jest rwnie rodzajem polityki przestrzennej prowadzonej np. woparciu omiejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Organ administracji posiada podstawy do ksztatowania jakoci nasadze zastpczych poprzez nastpujce kryteria: optymalne usytuowanie nasadze, okrelona liczebno nasadze, wskazanie podanych gatunkw iodmian rolin oraz ich parametrw jakociowych, np. wiek lub rozmiary.

    Sowa kluczowe: nasadzenia zastpcze, kompensacja przyrodnicza, drzewa wmiecie, drzewa aprawo ochrony rodowiska, usugi ekosystemw wmiecie

  • 28 | Zrwnowaony Rozwj Zastosowania nr 4, 2013

    Nasadzenia zastpcze drzew w miastach gwne problemy z decyzjami administracyjnymi

    biane s przez niedostateczn liczb iskuteczno wprowadzanych nasadze zastpczych wstosunku do liczby drzew usuwanych. Wrezultacie proces uboenia krajobrazu naszych miast przyspiesza.

    Obowizujce w Polsce regulacje prawne, dotyczce wprowadzania nasadze zastpczych wgospodarce drzewami wmiastach, s bardzo la-koniczne. Dziaania podejmowane przez organy administracji wpodobnych przypadkach s wic niejednolite, zpowodu wtpliwoci winterpreta-cji przepisw. Ustawodawca wskaza jedynie, e wydanie decyzji zezwalajcej na usuwanie drzew i krzeww z terenw nieruchomoci moe by uzalenione od zastpienia ich innymi drzewami lub krzewami, wliczbie nie mniejszej ni liczba

    usuwanych drzew lub krzeww1. Zapis ten jest bardzo oglny inie podaje adnych precyzyj-nych kryteriw pozwalajcych okreli np. gatunek, wymiary iwiek nowych rolin (parame-try przyrodnicze i jakociowe materiau rolinnego), miejsce sadzenia lub liczebno wprowa-dzanych nasadze tak, aby mogy one realnie kompensowa strat

    usunitych drzew. Ponadto obowizujce przepisy nie wskazuj bezporednio, kiedy naleaoby sto-sowa nasadzenia zastpcze wzamian za drzewa usunite np. wzwizku zwykonywanymi pracami pielgnacyjnymi2. Aby wnaszym kraju mona byo rzeczywicie mwi ozrwnowaonym rozwoju wkontekcie gospodarowania miejskim drzewo-stanem, musi powsta kompleksowy instrument prawny okrelajcy precyzyjnie zasady ksztatowa-nia nasadze zastpczych.

    Rozwizania

    Nasadzenia zastpcze drzew ikrzeww stanowi element szerzej rozumianej kompensacji przy-rodniczej3. W wietle obowizujcego prawa to

    Wprowadzenie: diagnoza problemu

    Postp spoeczny icywilizacyjny, zwizany zko-niecznoci budowania stosownej infrastruktury, niejednokrotnie stoi wsprzecznoci zochron przyrody. Taki konflikt moe wpywa negatywnie na stan iliczebno drzew rosncych wmiastach. Ponadto trudne warunki siedliskowe sprawiaj, e przecitna dugo ycia drzew wobszarach zurbanizowanych zkadym dziesicioleciem wy-ranie si obnia. Zjawiskiem powszechnym jest znacznie ograniczona ywotno itempo wzrostu drzew miejskich (zwaszcza przy ulicach) wsto-sunku do tych, ktre rosn wwarunkach natural-nych, na terenach otwartych (np. Szczepanowska 2001; Borowski iPstrgowska 2010). Spadek liczebnoci za-drzewie wpolskich miastach zwizany jest take zniewielk skutecznoci nasadze zastp-czych (wprowadzanych w za-mian za drzewa usuwane).

    Na terenach miejskich ob-serwujemy wysok miertelno wrd drzew modych znaczny ich odsetek nie przyjmuje si po posadzeniu. Wcentrach duych miast mode drzewa s wstanie przetrwa przecitnie nie wicej ni 710lat (Foster iBlaine 1978; Morse 1978; Szczepanowska 2001). Tego typu sytuacja utrzymuje si na przykad od duszego czasu wWarszawie, gdzie redni czas ycia drzew wrdmieciu nie przekracza 10lat (np. Dmuchowski iBadurek 2001). Szczeglnie warunki uliczne powoduj wysz miertelno wrd modych drzew, ni wrd star-szych. Dlatego nowe nasadzenia musz by niejed-nokrotnie wymieniane po kilku, najwyej kilkunastu latach. Na ten stan rzeczy ma rwnie wpyw le prowadzona pielgnacja lub brak ochrony prawnej nowych zadrzewie, ktre na przykad nie przekro-czyy wieku 10lat (Gruszecki 2012, 2013) imog by usuwane bez potrzeby uzyskania zezwolenia organu administracji. Powysze problemy pog-

    1 Ustawa oochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880 zpn. zm.), art. 83 ust. 3.2 Ustawa oochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880 zpn. zm.), art. 86 ust. 8.3 Ustawa Prawo ochrony rodowiska (Dz. U. 2001 nr 62 poz. 627 zpn. zm.), art. 75 ust. 2.

    Regua minimum jedno nowe drzewo za jedno usunite jest zpunktu widzenia zrwnowao-nego rozwoju iochrony przyrody niezadowalajca. WPolsce mona wskaza przykady gmin imiast, wktrych stosuje si korzystniej-sze proporcje wprowadzania na-sadze zastpczych.

  • Zrwnowaony Rozwj Zastosowania nr 4, 2013 | 29

    Jan ukaszkiewicz

    Moe si to odbywa woparciu oopracowania ekofizjograficzne, pozwalajce okreli miej-sca do prowadzenia kompensacji przyrodniczej (wtym nasadze zastpczych) na potrzeby stu-dium uwarunkowa ikierunkw zagospodaro-wania przestrzennego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okrelenie wplanie (stanowicym prawo miejscowe) drzew lub krzeww, przeznaczonych do zastpienia na-sadzeniami otakim samym charakterze, moe by realizowane wwielu wariantach. Brak zakazw wprzepisach prawa oraz wzgldy praktyczne po-woduj, e nie mona wykluczy wykonywania nasadze kompensacyjnych rwnie na terenie innych nieruchomoci ni te, ktre nale do pod-miotu usuwajcego drzewa lub krzewy. Jeli miej-sce, zktrego usunito drzewa, nie nadaje si do wprowadzenia nowych nasadze, np. zpowodw przyrodniczych, przestrzennych, technicznych, naley wprowadzi je tam, gdzie bd one mogy przyj si i rekompensowa straty poniesione przez rodowisko (rysunek2). Takim miejscem moe by inna nieruchomo, do ktrej tytu prawny posiada adresat zezwolenia na usunicie drzew lub krzeww, tereny publiczne gminy

    sformuowanie dotyczy naprawy wyrzdzonych szkd w rodowisku, wywoanych usuwaniem rosncych drzew, np. na skutek prowadzenia in-westycji budowlanych (rysunek 1). Ponadto organ administracji, uzaleniajc wydawane decyzje od wprowadzenia nasadze zastpczych, powinien kierowa si zasad zrwnowaonego rozwoju4. Mimo lakonicznoci regulacji prawnej womawia-nym zakresie, zasada ta daje podstaw do okrelenia nie tylko liczby drzew, ktre maj by posadzone wzamian za te usuwane, ale take ich gatunku, rozmiarw (np. obwd pnia lub wysoko i in.) oraz miejsca posadzenia5. Zatem organy admi-nistracji, waciwe do wydania decyzji wzakresie wprowadzania nasadze zastpczych w wietle obowizujcych przepisw, maj pen podstaw, by uwzgldnia nastpujce kryteria:

    usytuowanie nasadze;liczebno nasadze;gatunki i odmiany, jako iwiek materiau

    rolinnego.Wkolejnych punktach kryteriom tym przyj-

    rzymy si bardziej szczegowo.

    Usytuowanie nasadze

    Podstawowa zasada, ktr organ administracji zobowizany jest kierowa si przy ksztatowaniu nasadze zastpczych, to polityka przestrzenna miasta, uwarunkowana prawem miejscowym, oraz denie do rekompensaty przyrodniczej poprzez sytuowanie nowych nasadze, np. wbezporednim ssiedztwie usuwanych drzew. Wskazanie miej-sca tak rozumianej kompensacji wynika ztroski ozrwnowaony rozwj, okrelony wprzytoczo-nych wczeniej orzeczeniach NSA oraz WSA ipodyktowane jest przede wszystkim wzgldami przyrodniczymi. Wkompetencjach samorzdu gminy ley wskazanie obszarw, wktrych na-sadzenia zastpcze drzew maj by realizowane w sposb planowy (planowanie nasadze to element gospodarki drzewostanami miejskimi).

    4 Konstytucja RP, art. 5.5 Wyrok WSA wGorzowie Wlk. zdnia 25 marca 2009 r., II SA/Go 825/08, Lex nr 526352; wyrok NSA zdnia 7 lipca 2006 r.,

    II SK 507/06, Lex nr 2755110 (za: Gruszecki 2013).

    Rysunek 1. Dostosowanie parametrw drzew, wprowadzanych wramach nasadze zastpczych, do warunkw przestrzennych isiedliskowych (brak rozlegej przestrzeni, ssiedztwo ulicy) przy nowej inwestycji mieszkaniowej rdmiecie, Warszawa

    Fot.

    Jan

    uka

    szki

    ewic

    z

  • 30 | Zrwnowaony Rozwj Zastosowania nr 4, 2013

    Nasadzenia zastpcze drzew w miastach gwne problemy z decyzjami administracyjnymi

    cia umowy cywilno-prawnej, dotyczcej realizacji nowych nasadze zpodmiotem ubiegajcym si oto zezwolenie. Umowa ta okrela szczegowo zakres obowizkw stron, ktre musz by dopenione. Praktyka tego rodzaju jest ju stosowana wnie-ktrych miastach zrzeszonych wUnii Metropolii Polskich.

    Liczebno nasadze

    Regua wynikajca zobowizujcych przepisw7, ktra okrela liczb nasadze zastpczych, tj. mi-nimum jedno nowe drzewo za jedno usunite, jest zpunktu widzenia zrwnowaonego rozwoju i ochrony przyrody zupenie niezadowalajca. WPolsce mona wskaza przykady gmin imiast, w ktrych stosuje si korzystniejsze proporcje wprowadzania nasadze zastpczych, np. Biay-stok. Referat Ochrony rodowiska wBiaymstoku8 uzalenia decyzje zezwalajce na umorzenie opat za usunicie drzew od wprowadzenia nasadze zastpczych wprzykadowej proporcji czterech nowych drzew wwieku powyej 8 lat iwysokoci 1,5m za jedno usuwane. Liczebno wprowadza-nych nasadze wynika m.in. zpowierzchni istop-nia zadrzewienia danej nieruchomoci (rysunek 3).

    Rzetelne okrelanie liczby drzew, wprowadza-nych wramach kompensacji, wymaga docelowo przyjcia odrbnej, usankcjonowanej prawnie, kom-pleksowej metody. Powinna ona odwoywa si do kalkulatora umoliwiajcego organom administra-cji dokonywanie oblicze liczby ijakoci nowych drzew wzamian za egzemplarze usuwane, tak jak to ma miejsce np. wStanach Zjednoczonych lub wNiemczech (Szczepanowska iLatos 2009). Po-przez ustalone empirycznie skale punktacji, metody tego rodzaju pozwalaj na oszacowanie rzeczywistej wartoci przyrodniczej usuw