ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

15

description

ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki i ćwiczenia ortograficzne kształcące umiejętność czytania ze zrozumieniem dla uczniów klas IV–VI - Anna Tońska-Szyfelbein. Jest to pozycja polecana uczniom z klas IV–VI. Zawarte w niej teksty i ćwiczenia pomogą przypomnieć i utrwalić zasady ortograficzne. Autorka podzieliła teksty według trudności ortograficznych. Omówione są szczegółowo ó i u, ż i rz, h i ch oraz pisownia przeczenia nie z częściami mowy. Na początku każdego działu zostały wymienione wszystkie zasady pisowni, które potem są powtarzane przez ucznia w ćwiczeniach.

Transcript of ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

Page 1: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki
Page 2: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

Opiniowała do druku: Małgorzata Barańska

Redakcja i skład: Magdalena TomkowskaOpracowanie graficzne: Agnieszka TomkowskaProjekt okładki: Katarzyna Preyss-Zacharuk

© Copyright by Wydawnictwo Harmonia

Redakcja i Biuro Handlowe: 80–283 Gdańsk, ul. Szczodra 6tel. 58 348 09 50, 58 348 09 51fax 58 348 09 00e-mail: [email protected]

Szczegółowe informacje o naszych publikacjach: www.harmonia.edu.pl

Przedruk całości lub części książki bez pisemnej zgody Wydawnictwa zabroniony.

ISBN 978-83-7134-309-4

Gdańsk 2010 – Wydanie II

Page 3: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

3

black Pantone 2592 U

Od Autorki

Zaproponowane przeze mnie historyjki i ćwiczenia mają na celu utrwala-nie umiejętności ortograficznych uczniów klas IV–VI, zwłaszcza tych ze zdia-gnozowanymi specyficznymi trudnościami w nauce czytania i pisania, czyli z dysleksją rozwojową. Ćwiczenia podzielone zostały na kilka grup. Każda obejmuje pewien zakres trudności ortograficznych. Pierwsza grupa to 5 hi-storyjek wraz z ćwiczeniami, a dotyczą one „ó” i „u”. W drugiej znalazło się 5 tekstów poświęconych poprawnej pisowni „rz” i „ż”. Trzecia część zawiera 2 historyjki ze słownictwem z „h” i „ch”. Czwarta grupa to opowiadanie doty-czące pisowni „ą”, „ę”, „om”, „on”, „em”, „en”, zaś ostatnia, piąta grupa, swoją hi-storyjką i ćwiczeniami obejmuje pisownię części mowy z przeczeniem „nie”.

Zaprezentowane ćwiczenia rozwijają koncentrację uwagi, funkcje wzro-kowe, logiczne myślenie, sprawność poprawnego pisania, a przede wszyst-kim technikę czytania ze zrozumieniem i umiejętność analizowania tekstu. Większość ćwiczeń, chociaż są to ćwiczenia ortograficzne, wymaga od ucznia przeczytania treści opowiadań uważnie i ze zrozumieniem, bowiem rozwią-zań kolejnych zadań szukać należy w tekstach historyjek.

Aby zachęcić dzieci do pracy, historyjki napisane zostały w żartobliwym to-nie, zaś ćwiczenia do nich nawiązujące przedstawione w zabawnej formie.

Na początku każdej grupy opisane zostały reguły ortograficzne odnoszące się do danego zagadnienia.

Ćwiczenia wykonywać mogą dzieci w czasie samodzielnej pracy w domu. Materiał ten może zostać także wykorzystany do pracy na zajęciach korek-cyjno-kompensacyjnych lub w czasie lekcji języka polskiego.

Wszystkim korzystającym z książki życzę miłej zabawy i nauki.

Autorka

Page 4: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki
Page 5: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

5

black Pantone 2592 U

óu

Historyjki z „ó” i „u”

Zasady z „ó” i „u” pisowni, a nie jest ich tak bez liku,aby zawsze dobrze pisać,

zapamiętać musisz smyku.

„Ó” piszemy:

– wtedy, gdy w innych formach tego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych wymienia się na „o”, „e”, „a”, np. głód – głodny, kółka – koła, lód – lody, mróz – mroźny, twórczy – tworzyć, pióro – pierze, siódma – siedem, niósł – niesie, mówić – mawiać, skrócić – skracać, wrócić – wracać;

– w zakończeniach: -ów, -ówna, -ówka, np. butów, Kraków, Tarnów, ro-gów, zastanów się, postanów, gotów, zdrów, Rodziewiczówna, Nowaków-na, generałówna, aptekarzówna, ciężarówka, klasówka, kartkówka, ma-jówka, pocztówka,

wyjątki: skuwka, wsuwka, zasuwka – pochodzą one bowiem od wyra-zów skuwać, wsuwać, zasuwać;

– w niewielu wyrazach na początku: ósemka, ósmy, ów, ówczesny, ówdzie;

– w wyrazach, których pisownię trzeba zapamiętać: córka, chór, czół-no, dopóki, dopóty, góra, jaskółka, Józef, kłótnia, król, mózg, ogół, ogórek, płótno, późno, półka, próba, prócz, próżny, przepiórka, równy, rózga, róża, różny, różdżka, skóra, tchórz, wiewiórka, wiór, włóczęga, włóczka, włócz-nia, włókno, wójt, wróbel, wróżba, wzgórze, żółw, żółty, źródło.

„U” piszemy:

– na początku wyrazów, np. ubranie, układ, ul, ulewa, ulica, umowa, upał, uprawa, urok, urząd;

– na końcu wyrazów, np. w parku, w plecaku, w ręku, do sklepu, o wilku;

– w zakończeniach wyrazów, takich jak: -ula (np. Krasula, brzydula),

Page 6: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

6

black Pantone 2592 U

óu -ulec (np. budulec, hamulec, szpikulec),

-un (np. opiekun, zwiastun),-unek (np. ratunek, pakunek, rysunek),-unka (np. opiekunka, piastunka);

– w zdrobnieniach lub spieszczeniach:-usia, -usi (np. mamusia, wnusia, malusi, milusi),-uszek (np. fartuszek, staruszek, okruszek),-utki (np. czyściutki, malutki),-unia (np. ciotunia, babunia);

– w zakończeniach czasowników czasu teraźniejszego -uję, -ujesz, -uje, -ujemy, -ujecie, -ują, np. kupuję, kupujesz, kupuje, kupują, malujemy, malujecie, maluje, prasuję, prasujesz, prasują;

– w wielu wyrazach, których pisowni nie uzasadnia żadna reguła: bułka, but, chudy, druk, dużo, gruby, mucha, muzyka, pukać, pusty, zupa.

Page 7: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

7

black Pantone 2592 U

óu

BIWAK

1. Pewne wyrazy w tekście historyjki pt. „Biwak” zostały pozamieniane. Znajdź je, wykreśl i wpisz pod nimi odpowiednie słowa wybierane z ramki.

Pewnego lasu bawół, bóbr i sokół – trójka przyjaciół – postanowili wybrać

się na biwak. Mówili o tym, że rozbiją sos obok szuwarów, nad jeziorem.

Nad jezioro prowadziła wąska dróżka wzdłuż kina, który otaczał ogród.

Pochód otwierał bóbr. Jednakże wlókł się jak górnik, więc idący za nim

bawół przydeptywał mu ogon. Oburzony tym bóbr odwrócił się gwałtownie

i oświadczył, że dopóki bawół nie przestanie przydeptywać mu humoru,

dopóty on nie ruszy się z miejsca. Zatem bawół postanowił wysunąć się na

przód autobusu. Dróżka robiła się coraz węższa i bawół nie pływał na

niej. W końcu przewrócił się do miasta i przygniótł bobra. Wypadki te

poróżniły przyjaciół. Zaczęli się liczyć. Sokół zauważył furtkę w ogrodzeniu.

Zaproponował, by cała trójka zrobiła postój na terenie szafy i zaspokoiła

głód. Po krótkim odpoczynku wszystkim powrócił dobry widok. Zwierzęta

wznowiły wędrówkę. Bóbr i bawół kupowali miejscami. Raz jeden, a raz drugi

Page 8: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

8

black Pantone 2592 U

óu

2. A oto prawidłowo napisany tekst. Przeczytaj go i sprawdź, czy popraw-nie wykonałeś poprzednie zadanie. Następnie pokoloruj na czerwono „ó” w wyrazach z „ó” wymiennym, na zielono w wyrazach z „ó” niewymien-nym, a na niebiesko „u”. Przepisz po 5 rzeczowników i czasowników z „ó” i po 3 rzeczowniki i czasowniki z „u” .

Pewnego popołudnia bawół, bóbr i sokół – trójka przyjaciół – postanowili wybrać się na biwak. Mówili o tym, że rozbiją obóz obok szuwarów, nad je-ziorem. Nad jezioro prowadziła wąska dróżka wzdłuż płotu, który otaczał ogród. Pochód otwierał bóbr. Jednakże wlókł się jak żółw, więc idący za nim bawół przydeptywał mu ogon. Oburzony tym bóbr odwrócił się gwałtownie i oświadczył, że dopóki bawół nie przestanie przydeptywać mu ogona, dopó-ty on nie ruszy się z miejsca. Zatem bawół postanowił wysunąć się na przód pochodu. Dróżka robiła się coraz węższa i bawół nie mieścił się na niej. W koń-cu przewrócił się do tyłu i przygniótł bobra. Wypadki te poróżniły przyjaciół. Zaczęli się kłócić. Sokół zauważył furtkę w ogrodzeniu. Zaproponował, by cała trójka zrobiła postój na terenie ogródka i zaspokoiła głód. Po krótkim odpoczynku wszystkim powrócił dobry nastrój. Zwierzęta wznowiły wę-drówkę. Bóbr i bawół zamieniali się miejscami. Raz jeden, a raz drugi był w czołówce drużyny. Pod wieczór w końcu dotarli nad jezioro i zbudowali szałas. A cały następny dzień pływali łódką po jeziorze.

5 rzeczowników z „ó”:

5 czasowników z „ó”:

3 rzeczowniki z „u”:

był w czołówce drużyny. Pod wieczór w końcu dotarli nad wtorek i zbudowali

szałas. A cały następny dzień pływali miską po jeziorze.

kłócić, obóz, płotu, zamieniali się, ogona, pochodu, jezioro, popołudnia, ogródka, mieścił się, żółw, tyłu, łódką, nastrój

Page 9: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

9

black Pantone 2592 U

óu3 czasowniki z „u”:

3. Złośliwy chochlik z niektórych wyrazów skradł, a w innych podopisywał literki. Popraw błędy. Napisz poprawnie wyrazy.

popołudne – wzdałuż – bóber – trójcka – przygniół – drulżyna – krółtki – powrókcił – zbudwali – zaugważył – przyjciół – brawół –

4. Wytnij wyrazy z tabeli. Na osobnej kartce przyklej obok siebie rymujące się słowa.

dróżka postój pochód czołówka

szuwary ogródek łobuz wilczur

wieczór skrócił kłódka urwie

obóz głód wokół dochód

furtka łódka który jagódek

kurtka wędrówka nóżka chmury

sokół żółwie trud nastrój

puchary oburzony przewrócił poruszony

Page 10: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

óu

óuóuóuóuóu

óu óuKarta do wycięcia

Page 11: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

11

black Pantone 2592 U

óu

ZAWODY

1. Przeczytaj tekst historyjki pt. „Zawody”. Za pomocą zamieszczonego w ta-belce pod tekstem kodu rozszyfruj pisownię wyrazów. Przepisz rozszyfro-wane wyrazy.

DrφÞyna kangurΞw zrobiλa zawod# w skokach. R#walizowano o to, &to

w krΞtszym czasie pΔΔeskoczy osiem pagór&ów. Pierwszy miał skakać JΞzef,

lecz zaplątał się w powΞj i nie mΞgł się porusz#ć. Drφgi w &olejności był

Krzyś. Jedna&że KΔΔyś przy siΞdmym pagór&u φsłyszał chΞr słowików. Tak

zasλuchał sið w cφdown# śpiew ptakΞw, Þe zapomniaλ o zawodach. Następnie

w#startował Lucjan. Niestety pomylił kierφnki i wskoczyλ na wzgΞrze, na

&tórym rΞsł malutki kaktφs. Lucjan nie zaφwaÞył go. Ka&tusowe &olce ukλuł#

go w łapð. BΞl λapy uniemoÞliwił mu dalsz# φdział w zawodach. PΞźniej

sprΞbował swoich sił Mateusz. Prz# Ξsmym pagór&u przypomniał sobie,

że φmówił się z cΞrką sąsiada. Ósmej pΔΔeszkod# juÞ nie przes&oczyλ, bo

φdał się na umΞwione spotkanie. Ostatnim zawodni&iem b#ł Staś. Z zapaλem

pΔΔystąpił do zawodΞw. Wziąλ dφÞy rozbieg. Już miał wys&oczyć w gΞrð,

gdy nagle zaczðło mu burczeć w bΔΔuchu. Bezzwλocznie musiał popędzić do

Page 12: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

12

black Pantone 2592 U

óu

2. A oto prawidłowo napisany tekst. Przeczytaj go i sprawdź, czy poprawnie wykonałeś poprzednie zadanie. Następnie znajdź i wypisz 5 czasowników, 1 rzeczownik i 1 przymiotnik, które zaczynają się literą „u”. Utwórz z tymi wyrazami zdania, zapisz je.

Drużyna kangurów zrobiła zawody w skokach. Rywalizowano o to, kto w krótszym czasie przeskoczy osiem pagórków. Pierwszy miał skakać Jó-zef, lecz zaplątał się w powój i nie mógł się poruszyć. Drugi w kolejności był Krzyś. Jednakże Krzyś przy siódmym pagórku usłyszał chór słowików. Tak zasłuchał się w cudowny śpiew ptaków, że zapomniał o zawodach. Następ-nie wystartował Lucjan. Niestety pomylił kierunki i wskoczył na wzgórze, na którym rósł malutki kaktus. Lucjan nie zauważył go. Kaktusowe kolce ukłuły go w łapę. Ból łapy uniemożliwił mu dalszy udział w zawodach. Później spró-bował swoich sił Mateusz. Przy ósmym pagórku przypomniał sobie, że umó-wił się z córką sąsiada. Ósmej przeszkody już nie przeskoczył, bo udał się na umówione spotkanie. Ostatnim zawodnikiem był Staś. Z zapałem przystąpił do zawodów. Wziął duży rozbieg. Już miał wyskoczyć w górę, gdy nagle za-częło mu burczeć w brzuchu. Bezzwłocznie musiał popędzić do stołówki na kluski posypane cukrem pudrem. Zdumiony sędzia pozostał sam na miejscu zawodów. W łapie trzymał puchar dla zwycięzcy, którym jednak nikt nie zo-stał. Zabrał więc puchar do domu i postawił na półce.

5 czasowników zaczynających się „u”:

1 rzeczownik zaczynający się „u”: 1 przymiotnik zaczynający się „u”:

Ξ – ó  ΔΔ – rz  ð – ę  & – k  φ – u  Þ – ż  λ – ł  # – y

stoλΞwki na &lφski posypane cu&rem pudrem. Zdumion# sðdzia pozostał

sam na miejscu zawodΞw. W λapie tΔΔ#mał puchar dla zwycięzc#, ktΞrym

jednak ni&t nie został. Zabraλ więc pφchar do domu i postawiλ na pΞłce.

Page 13: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

13

black Pantone 2592 U

óuZdania z tymi wyrazami:

3. Wypisz z diagramu sylaby i utwórz z nich wyrazy.

1 2 3 4 5

A dru cór zdu kak krót

B ry ma we my na

C tu póź ży któ ka

D ki siód pa ny ós

E gó cu szy du so

F mio rek niej lut dow

D2+B4 A5+E3 C2+F3

Page 14: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

14

black Pantone 2592 U

óu D5+B4

C4+B1 E4+C3 A2+C5 A1+C3+B5 B2+F4+D1 A3+F1+D4 E2+F5+D4 D3+E1+F2 A4+C1+E5+B3

4. Połącz imiona kangurów z wydarzeniami, które uniemożliwiły im udział lub dokończenie zawodów.

Staś

Krzyś

Lucjan

Mateusz

Józef

umówił się z córką sąsiada

ukłuł się kaktusowymi kolcami

zaplątany w powój nie mógł się poruszyć

pobiegł do stołówki na kluski z cukrem pudrem

zasłuchał się w cudowny śpiew słowików

Page 15: ORTOGRAFKI czyli zabawne historyjki

SPIS TREŚCI

Od Autorki 3

Historyjki z „ó” i „u”

Zasady pisowni 5Biwak 7Zawody 11Ponure Bizony 15Urodziny Justyny 19Bal 23

Historyjki z „rz” i „ż”

Zasady pisowni 27Andrzejki 29Skrzat Wawrzyniec 34Zlot czaroksiężników 39Jeż i Jerzy 44Wypracowanie 48

Historyjki z „h” i „ch”

Zasady pisowni 52Wizyta w filharmonii 53Hrabia Henryk 57

Historyjka z „ą”, „ę”, „en”, „em”, „on”, „om”

Zasady pisowni 62Konkurs 64

Historyjka z przeczeniem „nie”

Zasady pisowni 68Przeziębienie 70