Micha‚ Wilczewski - Muzeum Historii .Micha‚ Wilczewski Transfuzja semantyczna leksemu...

download Micha‚ Wilczewski - Muzeum Historii .Micha‚ Wilczewski Transfuzja semantyczna leksemu mi‚o›‡

of 12

  • date post

    28-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Micha‚ Wilczewski - Muzeum Historii .Micha‚ Wilczewski Transfuzja semantyczna leksemu...

Micha Wilczewski

Transfuzja semantyczna leksemu"mio" w wietle semantykikognitywnejMedia Kultura Komunikacja Spoeczna 5, 131-141

2009

Tendencje w tw orzeniu pseudonimw internetow ych przez uytkownikw. 131

spoecznociowego, forum dyskusyjnego oraz czatu umoliwio dokadne w skazanie tendencji dominujcych i pobocznych w dwch porwnanych ze sob grupach in ternautw . Zestawienie wszystkich zbadanych nickw w skazuje natom iast na due podobiestwo pseudonimw polskich i angielskich. Mona zatem powiedzie, e rnice jzykowe i kulturow e pomidzy polsko- i anglojzycznymi in te rnau tam i nie m aj znaczcego wpywu na tworzenie nazw uytkownikw w globalnej sieci.

S u m m a r y

T re n d s in c re a t in g I n te r n e t n ic k n a m e s in P o lish a n d E n g lish - a c o m p a ra tiv e s tu d y

The present paper is devoted to the trends in creating nicknames which are used by Polish and English users of the In ternet. This new kind of a pseudonym is required for any person th a t w ants to communicate w ith other people in the global network. So far, a nick has been discussed in term s of a pseudonym necessary to log in a chat room or IRC channel. However, a nick is also needed in order to join a discussion forum or a social network service.

After the analysis of trends in constructing In ternet nicknames, it seems crucial to take into consideration the communication environment and the role it plays. An environment influences not only the language used there but it also affects a language form of identifiers used for signing the messages sent by participants of conversations. Thus, it is im portant to avoid generalizations and nam es of users of chat rooms, discussion forums and social network services should be investigated separately, as three m ain types of nicknames present on the In ternet. Therefore, the analysis conducted concentrates discretely on Polish and English pseudonyms in each communication environment mentioned above. Nevertheless, disparities may appear in an environment itself; different nam es are used in a chat room devoted to motorization and in a chat room for love seekers. Taking th is fact into account, the m aterial analyzed was gathered from forums, chat rooms and social network services dedicated to sim ilar subjects. Identification of fields which constitute categories of In ternet usernam es enabled determ ination of dom inant trends in Polish and English. The analysis conducted indicates only partia l differences between the two groups of users. Separate investigation of nicknames in a social networking service, forum and chat room made it possible to present major and m inor trends among the users. While, the comparison of all the nicks researched proved a high degree of sim ilarity between Polish and English users. Thus, language and culture differences do not influence the process of creating In ternet nicknames significantly.

Micha W ilczewski

Transfuzja semantyczna leksemu mio w wietle semantyki kognitywnej

Sowa k luczow e: rzeczownik mio, jzyk polityki, semantyka kognitywna, transfuzja semantyczna, baza, profil, amalgamat pojciowy, metafora pojciowa Key w ords: the noun "love", political discourse, cognitive semantics, semantic transfusion, base, profile, conceptual amalgam, conceptual metaphor

1. Wstp

Niniejszy artyku m a n a celu zaprezentow anie procesu stopniowego zastpow ania w artoci semantycznej (treci nom inatyw nej) leksem u mio inn, generow an na uytek polityki. Zjawisko to zostao zainicjowane w czasie wyborw parlam entarnych w 2007 roku, gdy wyraz mio s ta si hasem przewodnim w realizacji obietnic wyborczych zwyciskiej Platform y Obywatelskiej. ledzenie artykuw prasowych, kom entujcych polityk mioci rzdu od czasu ostatn ich wyborw do chwili obecnej, pozwala na wysnucie k ilku wnioskw dotyczcych funkcji, jak ie wyraz mio spenia w nowym politycznym kontekcie, oraz jego odbioru przez opini publiczn.

Pojcie t r a n s f u z j a s e m a n t y c z n a , ktrym bd si posugiwa, zaczerpnem od M arka Kuczyskiego1. Definiuje on je jako przepompowanie w artoci wyrazu, to znaczy jako rodzaj derywacji sem antycznej, ktrej efektem jes t pojawienie si lub zm iana konotacji aksjologicznej. Dzieje si to, jak pisze M. Kuczyski, na skutek p rzelan ia zawartoci koncepcyjnej z jednego zagniedenia asocjacyjnego [w wiadomoci uytkownika jzyka - M. W.] do drugiego2. W odniesieniu do leksem u mio znaczy to tyle, co zastpienie jego pierwotnej, skonwencjonalizowanej, t r a dycyjnej w artoci semantycznej w artoci inn - wyranie (i celowo) w artociujc.

A naliza zostanie przeprowadzona w oparciu o zaoenia sem antyki kognitywnej, a w szczeglnoci przy zastosow aniu takich jej kategorii, jak: baza, profil, am algam at pojciowy i m etafora pojciowa. W ten sposb zam ierzam odpowiedzie na pytanie, dlaczego polska opinia publiczna zaakceptow aa wprowadzenie w yrazu mio do wspczesnego jzyka

1 M. Kuczyski, Transfuzja semantyczna jednostek leksykalnych a rola mediw, w: Aspekty wspczesnych dyskursw. Jzyk a komunikacja 5, t. 1, red. P. Chruszczewski, Krakw 2004, s. 161-181.

2 Tame, s. 171.

Transfuzja sem antyczna leksem u mio w wietle sem antyki kognitywnej 133

uywanego w polityce, postrzeganej do tej pory negatyw nie, oraz wyjani now m etaforyk gry politycznej. M ateria jzykowy pochodzi z artykuw opublikowanych w Rzeczpospolitej od 20 listopada 2007 roku do 14 lu te go 2009 roku.

2. Semantyka kognitywna a transfuzja semantyczna

T ransfuzja sem antyczna leksem u mio osadzona je s t w kontekcie politycznym, ktry narzuca jej okrelony bieg. W przewartociowywaniu w yrazu mio m ona zauway, e in terp re tac ja relacji, czcej form znaku z jego znaczeniem , m a charak te r wzgldnie subiektyw ny i moe by zm ienna, co zostanie przedstaw ione w dalszych czciach artykuu . Fak t ten sugeruje, e adekw atnych narzdzi opisu procesu transfuzji dostarcza sem antyka kognitywna, wedug ktrej w badaniach nad jzykiem kluczowy wyznacznik w odczytywaniu znaku jzykowego stanow i - obok problem atyki psychologicznej oraz kulturow ej - w anie subiektywizm 3, cho nie wyklucza to take moliwoci zastosow ania innych teorii sem antyki lingwistycznej.

2.1. Baza i profil

Zgodnie z teori kognityw n konceptualizacja w iata odbywa si przy udziale p r o f i l o w a n i a , czyli skup ian ia si n a pewnych elem entach b a z y , to je s t na elem entach obszaru w pewnej domenie, przy rwnoczesnym pom ijaniu innych4. Innym i sowy, profil stanow i wyrniony elem ent jakiego zbioru. W lite ra tu rze przedm iotu profil i baza s rwnie nazywane figur i tem, bd te tra jek torem i landm arkiem (dwa osta tn ie s uywane w opisie schematw wyobraeniowych).

Pojawienie si pojcia mio w jzyku polskiej polityki i zaakceptowanie takiego s tanu rzeczy przez opini publiczn m ona wytumaczy tym, e dojcie do wadzy PO w 2007 roku spowodowao zm ian profilu w postrzeganej rzeczywistoci politycznej. Mianowicie rzdy ich poprzednikw - P raw a i Sprawiedliwoci - skojarzone zostay z czasem cigych wani, atakw politycznych i rozpraw iania si z przeszoci, czego jzykowym odzwierciedleniem sta a si pisomowa upraw iana przez wczesnych rzdzcych5. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje fak t partyku larnego profilowania zdarze przez media, dla ktrych atrakcyjno w ydarzenia (news values) i sensacja licz si bardziej anieli spokojne w draanie w ycie program u partyjnego. Wydaje si, e tak ie profilowanie rzdw PiS-u

3 R. Grzegorczykowa, Wprowadzenie do semantyki jzykoznawczej, Warszawa 2002, s. 81.4 Tame, s. 82.5 M. Gowiski, Pisomowa czyli o wolnoamerykance jzykowej, Polityka 2006, nr 50, s. 14.

134 Micha Wilczewski

negatyw nie wpyno na jego w izerunek, a niezdecydowan grup wyborcw zmotywowao do oddania gosu na parti przeciwn, zapowiadajc wprowadzenie polityki mioci ju w trakcie kam panii wyborczej. wczesn sytuacj polityczn opisuje poniszy fragm ent artyku u o znam iennym tytule Nadchodzi czas rzdw mioci, k try ukaza si na am ach Rzeczpospolitej trzy dni po wyborach:

Ci, ktrzy gotowi byli gosowa na PiS po dwch latach atakw w mediach, po dwch latach okazywania im nienawici i pogardy, po wezwaniach, aby odbiera im dowody - nie uwierz we wzajemne zrozumienie i m i o , ktre deklaruje dzi Donald Tusk. I przy kadej okazji bd utrudniali m u ycie6.

Z cytatu tego wynika, e w celu przejcia wadzy PO odwoao si do pojcia mio, by dotychczasow m etaforyk wojenn zastpi now, kono- tu jc pozytywnie. Rozpatrujc polsk scen polityczn w kategoriach kog- nitywizmu, zm ian preferencji wyborczych spoeczestwa mona wyjani jako przeprofilowanie uwagi z partii wojny (PiS) na parti mioci (PO)7.

2.2. Amalgamat pojciowy polityka mioci

Przed zanalizow aniem wiadomoci prasowych traktujcych o polityce mioci w arto rozway hipotetyczne sku tk i w prowadzenia w yrazu mio do polityki. Posuy do tego pojcie a m a l g a m a t p o j c i o w y , zaproponowane przez G illesa Fauconniera i M arka T urnera8. Ich teoria przestrzeni m entalnych zakada stap ian ie si poj, co w rezultacie midzy innym i przyczynia si do twrczego rozbudowywania jzyka. Okrelenie rzeczywistoci hipotetycznej moliwe je s t dziki wyodrbnieniu co najm niej dwch p r z e s t r z e n i w y j c i o w y c h ( I i I2) i w yabstrahow aniu z nich wsplnych elementw, ktre konsty tuu j przestrze trzeci - g e n e r y c z n (G). Z kolei skonkretyzowanie tych elementw prowadzi do pow stania nowej przestrzeni - am algam atu pojciowego.

Niech do w yjanienia sposobu tw orzenia am algam atu pojciowego posuy zdanie Prem ier wznosi gmach cywilizacji mioci, ktry je s t p a ra fraz przywoanego poniej fragm entu artykuu:

Czy starczy m u [Donaldowi Tuskowi - M. W.] mocy, by jak dotd skutecznie walczy o reformy, ogranicza biurokracj, budowa aut