Książka streszczeń

of 62 /62
Katedra Meteorologii i Klimatologii Uniwersytetu Łódzkiego Oddział Łódzki Polskiego Towarzystwa Geofizycznego V Ogólnopolska Konferencja ”KLIMAT I BIOKLIMAT MIAST” Łódź, 21 23 września 2015 r. Streszczenia referatów i posterów

Embed Size (px)

Transcript of Książka streszczeń

  • Katedra Meteorologii i Klimatologii Uniwersytetu dzkiego

    Oddzia dzki Polskiego Towarzystwa Geofizycznego

    V Oglnopolska Konferencja

    KLIMAT I BIOKLIMAT MIAST

    d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Streszczenia referatw i posterw

  • Organizatorzy Konferencji

    Katedra Meteorologii i Klimatologii U

    Oddzia dzki Polskiego Towarzystwa Geofizycznego 90-139 d, ul. Narutowicza 88

    tel. 42-665-59-50, fax 42-665-59-51

    meteo.geo.uni.lodz.pl

    e-mail: [email protected]

    Komitet Naukowy

    prof. dr hab. Krzysztof Fortuniak (U)

    prof. dr hab. Bogusaw M. Kaszewski (UMCS)

    prof. dr hab. Kazimierz Kysik (U)

    dr hab. Leszek Kolendowicz, prof. UAM (UAM)

    prof. dr hab. Tadeusz Niedwied (U)

    dr hab. Agnieszka Podstawczyska (U)

    prof. dr hab. Rajmund Przybylak (UMK)

    dr hab. Mariusz Szymanowski (UWr)

    prof. dr hab. Zbigniew Ustrnul (UJ)

    prof. dr hab. Joanna Wibig (U)

    Komitet Organizacyjny

    prof. dr hab. Joanna Wibig (przewodniczca)

    prof. dr hab. Krzysztof Fortuniak (sekretarz naukowy, przewodniczcy Oddziau dzkiego PTGeof)

    mgr Iwona Gajda-Pijanowska (sekretarz organizacyjny)

    dr hab. Agnieszka Podstawczyska

    dr Joanna Jdruszkiewicz

    dr Wodzimierz Pawlak

    dr Piotr Piotrowski

    dr Mariusz Siedlecki

    dr Mariusz Zieliski

    mgr Wojciech Radziun

    mgr Szymon Wilk

    Opracowanie techniczne i skad komputerowy

    Iwona Gajda-Pijanowska

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Program

    3

    21 wrzenia 2015 r. (poniedziaek)

    1200

    1215

    O t w a r c i e k o n f e r e n c j i

    1215

    1245

    Kazimierz Kysik Badania klimatu i bioklimatu miast

    w orodku dzkim.

    1400

    1600

    SESJA I str.

    1400

    1420

    Joanna Wibig - Warunki bioklimatyczne w odzi w okresach fal upaw.

    11

    1420

    1440

    Wodzimierz Pawlak - Porwnanie dobowej i sezonowej zmiennoci

    turbulencyjnych strumieni gazw cieplarnianych (pary wodnej,

    dwutlenku wgla i metanu) w centrum odzi.

    12

    1440

    1500

    Mariusz Siedlecki - Midzydobowa zmienno parowania terenowego

    w obszarach zurbanizowanych i rnych typach rolinnoci

    paranaturalnej.

    14

    1500

    1520

    Agnieszka Podstawczyska - Wyniki rocznego monitoringu stenia radonu

    w powietrzu w budynku mieszkalnym w odzi na tle warunkw

    meteorologicznych.

    15

    1520

    1540

    Piotr Piotrowski, Wojciech Radziun - Natenie opadw atmosferycznych

    na obszarze odzi w latach 2011-2014.

    18

    1540

    1600

    Dyskusja

    1620

    1800

    SESJA II str.

    1620

    1640

    Rajmund Przybylak, Joanna Uscka-Kowalkowska, Andrzej Arany,

    Marek Kejna, Mieczysaw Kunz, Rafa Maszewski - Zmiany przestrzenne

    temperatury powietrza w Toruniu w 2012 r.

    19

    1640

    1700

    Magdalena Kuchcik, Pawe Milewski, Krzysztof Baejczyk, Jakub Szmyd -

    Miejska wyspa ciepa w Warszawie - zmienno czasowa i przestrzenna.

    20

    1700

    1720

    Agnieszka Majkowska, Marek Prolniczak, Leszek Kolendowicz,

    Bartosz Czernecki - Miejska wyspa ciepa w Poznaniu na podstawie

    obrazowa satelity Landsat 5 TM.

    21

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Program

    4

    1720

    1740

    Agnieszka Krzyewska, Marek Nowosad, Mateusz Dobek - Silne fale

    termiczne w Lublinie.

    22

    1740

    1800

    Dyskusja

    22 wrzenia 2015 r. (wtorek)

    900

    1040

    SESJA III str.

    900

    920

    Dorota Matuszko - Usonecznienie w miastach na podstawie wybranych

    stacji w Europie.

    23

    920

    940

    Magorzata Kleniewska, Bogdan Chojnicki - Zmienno cakowitego

    promieniowania sonecznego w Warszawie w latach 1964-2013.

    24

    940

    1000

    Joanna Uscka-Kowalkowska - Ekstynkcja bezporedniego promieniowania

    sonecznego w Polsce.

    25

    1000

    1020

    Agnieszka Czerwiska, Janusz Krzycin, Janusz Jarosawski - Wpyw miasta

    na biologicznie czynne promieniowanie soneczne UV - analiza pomiarw

    spektrofotometrem Brewera w Warszawie i Belsku.

    26

    1020

    1040

    Bartosz Czernecki - Ocena potencjau energii sonecznej w Warszawie

    z wykorzystaniem modelu r.sun.

    27

    1040

    1100

    Dyskusja

    1115

    1315

    SESJA IV str.

    1115

    1135

    Anita Bokwa, Petr Dobrovolny, Tamas Gal, Jan Geletic, Agnes Gulyas,

    Monika Hajto, Brigitta Hollosi, Rafa Kielar, Michal Lehnert, Nora Skarbit,

    Pavel Stastny, Marek Svec, Janos Unger, Miroslav Vysoudil, Jakub

    Walawender, Maja Zuvela-Aloise - Wpyw globalnych zmian klimatu

    na warunki bioklimatyczne w miastach Europy rodkowej.

    28

    1135

    1155

    Krzysztof Jarzyna, Grzegorz arnowiecki - Warunki klimatyczne

    i bioklimatyczne terenw rekreacyjnych Kielc na tle klimatu miasta

    i jego otoczenia.

    30

    1155

    1215

    Katarzyna Piotrowicz, Dorota Myszkowska - Dobowe stenie alergennego

    pyku traw w Krakowie w zalenoci od warunkw meteorologicznych.

    31

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Program

    5

    1215

    1235

    Magdalena Kuchcik, Wojciech Dudek, Krzysztof Baejczyk, Anna Baejczyk,

    Pawe Milewski - Alergenno szaty rolinnej na osiedlach mieszkaniowych

    w Warszawie.

    32

    1235

    1255

    Alina Jasek, Mirosaw Zimnoch, Zbigniew Gorczyca, Jarosaw Ncki,

    ukasz Chmura, Kazimierz Raski - rda gazw cieplarnianych

    na terenie miejskim. Badania CO2 i CH4 w Krakowie.

    33

    1255

    1315

    Dyskusja

    1400

    1500

    SESJA POSTEROWA str.

    1. Katarzyna Starosta, Andrzej Wyszogrodzki - Analiza wiatru w Warszawie

    pod ktem wykorzystania energii wiatru w przestrzeni miejskiej.

    47

    2. Katarzyna Kudacz, Dorota Matuszko - Zmienno sytuacji

    meteorotropowych w Rzeszowie.

    48

    3. Katarzyna Rozbicka, Tomasz Rozbicki - Ocena warunkw bioklimatycznych

    na podstawie wskanika UTCI w poudniowej czci Warszawy.

    49

    4. Maciej Kryza, Mariusz Szymanowski, Hanna Ojrzyska, Magorzata Werner,

    Kinga Waaszek - Zrnicowanie pola temperatury we Wrocawiu

    z zastosowaniem interpolacji przestrzennej i WRF.

    50

    5. Marek Prolniczak, Leszek Kolendowicz, Agnieszka Majkowska,

    Bartosz Czernecki - Uwarunkowania synoptyczne miejskiej wyspy ciepa

    w Poznaniu.

    51

    6. Marek Prolniczak, Katarzyna Szyga-Pluta, Leszek Kolendowicz - Bioklimat

    wybranych miast Pasa Wybrzey Poudniowobatyckich.

    52

    7. Krystyna Bry, Hanna Ojrzyska - Bodcowo klimatu Wrocawia.

    53

    8. Magorzata Czarnecka, Jadwiga Nidzgorska-Lencewicz - Inwersje termiczne

    a zanieczyszczenie powietrza.

    54

    9. Jadwiga Nidzgorska-Lencewicz, Agnieszka Mkosza - Warunki

    biometeorologiczne i aerosanitarne a wezwania Pogotowia Ratunkowego

    w Szczecinie.

    55

    10. Piotr Piotrowski, Szymon Wilk - Uwarunkowania cyrkulacyjne miejskiej

    wyspy ciepa w odzi.

    56

    11. Ewa Krajny, Leszek Ordka - Wykorzystanie danych sondau akustycznego

    atmosfery do oceny warunkw wentylacyjnych miasta na przykadzie

    Krakowa.

    57

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Program

    6

    12. Joanna Jdruszkiewicz, Mariusz Zieliski - Charakterystyka wysokich

    dobowych sum opadw w odzi na tle cyrkulacji atmosferycznej.

    59

    23 wrzenia 2015 r. (roda)

    900

    1040

    SESJA V str.

    900

    920

    Piotr Piotrowski, Joanna Jdruszkiewicz, Bartomiej Pietras - Czynniki

    atmosferyczne wpywajce na koncentracj pyowych zanieczyszcze

    powietrza w Krakowie.

    35

    920

    940

    Magorzata Kleniewska, Dariusz Goaszewski, Grzegorz Majewski,

    Katarzyna Rozbicka, Tomasz Rozbicki - Tendencje zmian warunkw

    termicznych w aglomeracji warszawskiej w latach 1960 -2010.

    36

    940

    1000

    Zenon Nieckarz - Wpyw miast i terenw zurbanizowanych na jako

    pomiarw naturalnych pl magnetycznych.

    37

    1000

    1020

    Lech Gawu, Szymon Wilk Porwnanie wybranych przypadkw rozkadu

    przestrzennego temperatury powietrza i powierzchni Ziemi na przykadzie

    aglomeracji dzkiej.

    38

    1020

    1040

    Dyskusja

    1115

    1315

    SESJA VI str.

    1115

    1135

    Piotr Piotrowski - Uwarunkowania cyrkulacyjne i wilgotnociowe

    ekstremalnych opadw atmosferycznych w odzi.

    39

    1135

    1155

    Joanna Jdruszkiewicz, Mariusz Zieliski, Piotr Moniewski - Wpyw wielkoci

    opadw na pooenie zwierciada wd gruntowych na przykadzie odzi.

    40

    1155

    1215

    Wojciech Radziun - Analiza rozkadu przestrzennego wysokich sum opadw

    atmosferycznych w odzi w latach 2011-2013 w odniesieniu do sytuacji

    synoptycznych.

    41

    1215

    1235

    Piotr Piotrowski - Opady atmosferyczne w Polsce rodkowej

    na tle transportu pary wodnej.

    42

    1235

    1255

    Mariusz Zieliski - Zastosowanie scyntylometrii w obszarach

    zurbanizowanych na przykadzie odzi.

    43

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Program

    7

    1255

    1315

    Krzysztof Fortuniak, Wodzimierz Pawlak, Mariusz Siedlecki, Mariusz

    Zieliski - Wybrane charakterystyki ruchu turbulencyjnego powietrza

    nad obszarem zurbanizowanym na przykadzie odzi.

    44

    1310

    1330

    D y s k u s j a i z a k o c z e n i e o b r a d

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    REFERATY

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    11

    WARUNKI BIOKLIMATYCZNE W ODZI

    W OKRESACH FAL UPAW

    Joanna Wibig Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Wspczesnemu ociepleniu klimatu, mimo niewielkiego tylko wzrostu redniej

    temperatury, towarzyszy wyrany wzrost czstoci pojawiania si upaw w Polsce (BACC,

    2015). Fale upaw s szczeglnie niebezpieczne dla mieszkacw miast, poniewa na

    obszarze miasta bardzo wysokim temperaturom w okresie dnia towarzysz czsto wysokie

    temperatury w nocy pojawiaj si tzw. tropikalne noce, czyli noce, podczas ktrych

    temperatura jest wysza od 20C. Dodatkowo falom upaw czsto towarzysz niekorzystne

    warunki wilgotnociowe. Ostatnie dwa sezony letnie w Polsce obfitowaly w dni gorce

    i upalne. Jednoczenie na obszarze odzi i okolicy pracowaa w tym okresie sie 12

    posterunkw mierzcych temperatur i wilgotno powietrza z czstotliwoci 5 minut.

    W oparciu o te dane przeanalizowano warunki biometeorologiczne w odzi i okolicy

    w okresach upaw, czyli okresach, w ktrych temperatura maksymalna w miecie

    przekraczaa 30C.

    Na podstawie temperatury i wilgotnoci policzono kilka wskanikw

    biometeorologicznych dla dni upalnych: czas wystpowania temperatury przekraczajacej

    30C, czas wystpowania temperatury nocnej poniej 20C w dni upalne, temperatura

    pozorna (Steadman 1979, Kuchcik 2006), temperatura ekwiwalentna (Cena i Grzegorczuk

    1966) i indeks THI. Na podstawie tych wskanikw porwnano warunki termiczne w rnych

    regionach miasta i na terenie otaczajcym.

    Bibliografia BACC Author Team, 2015, Second Assessment of Climate Change for the Baltic Sea Basin, Springer

    International Publishing.

    Cena M., Gregorczuk M., 1966, Rozkad temperatury ekwiwalentnej na obszarze Polski. Roczniki

    Nauk Rolniczych, D, 119, 191211.

    Kuchcik M., 2006, Fale upaw w Polsce w latach 19932002. Przegld Geograficzny, 78 (3), 397

    412.

    Steadman R.G., 1979, The assessment of sultriness. Journal of Applied Meteorology, 18, 861885.

    Szczeniewska, J., Wibig J., 2008, The influence of UHI on the intensity and duration of heat waves.

    [w:] Kysik K., Wibig J., Fortuniak K. (red.) Klimat i bioklimat miast. Wyd. Uniwersytetu

    dzkiego, Katedra Meteorologii i Klimatologii U, d, 561570.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    12

    PORWNANIE DOBOWEJ I SEZONOWEJ ZMIENNOCI

    TURBULENCYJNYCH STRUMIENI GAZW CIEPLARNIANYCH

    (PARY WODNEJ, DWUTLENKU WGLA I METANU)

    W CENTRUM ODZI

    Wodzimierz Pawlak Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Wymiana gazw cieplarnianych pomidzy podoem a atmosfer jest jednym

    z najwaniejszych procesw wpywajcych na klimat Ziemi. Zagadnienie to jest rwnie

    istotne w zwizku z obserwowanymi w ostatnich latach zmianami klimatu. Wyniki

    prowadzonych od lat pomiarw wiadcz o tym, e jednym z czynnikw odpowiedzialnych

    za globalne ocieplenie jest wzrost koncentracji gazw cieplarnianych w atmosferze.

    Precyzyjne pomiary czasowej zmiennoci koncentracji oraz wymiany gazw cieplarnianych

    midzy podoem a atmosfer maj zatem kluczowe znaczenie dla zrozumienia ich roli

    w systemie klimatycznym. Pojawienie si na szersz skal okoo 20 lat temu odpowiednich

    przyrzdw umoliwio rozwj bada nad turbulencyjn wymian gazw cieplarnianych

    pomidzy podoem a atmosfer. Efektem tych pomiarw jest do dobrze opisana zmienno

    strumieni pary wodnej i dwutlenku wgla w rnych skalach czasowych oraz wyznaczenie

    zalenoci midzy sposobem uytkowania powierzchni a intensywnoci i kierunkiem

    wymiany. Wyniki te dotycz jednak gwnie terenw pokrytych rolinnoci, w rnym

    stopniu uytkowanych przez czowieka. Badania tego typu na obszarach zurbanizowanych

    przeprowadzono jedynie w kilkunastu miastach na wiecie, co pozwolio na uzyskanie

    wstpnych informacji o wpywie urbanizacji na czasow zmienno wymiany gazw

    cieplarnianych. Z kolei turbulencyjna wymiana metanu midzy podoem a atmosfer jest

    procesem, ktry dopiero zaczyna by badany. Koncentracja tego gazu jest okoo 200 razy

    mniejsza w porwnaniu z dwutlenkiem wgla, jednak ze wzgldu na jego wysoki potencja

    cieplarniany badania wymiany powinny by rozwijane rwnie intensywnie jak w przypadku

    pary wodnej i dwutlenku wgla. Dotychczasowe pomiary koncentroway si na terenach

    bdcych najwikszymi naturalnymi rdami metanu dla atmosfery, czyli na terenach

    podmokych oraz na polach ryowych. Niestety do chwili obecnej przeprowadzono zaledwie

    kilka kampanii pomiarowych na terenach zurbanizowanych, podczas gdy miasto moe by

    znaczcym rdem metanu dla atmosfery (spalanie paliw kopalnych, kanalizacja, wycieki

    z gazocigw itd.). Liczba stacji wyposaonych w czujniki umoliwiajce pomiar

    turbulencyjnego strumienia metanu na terenach miejskich jest, w porwnaniu z liczb stacji

    rejestrujcych wymian dwutlenku wgla, zdecydowanie niewystarczajca.

    Celem opracowania jest porwnanie wynikw pomiarw turbulencyjnej wymiany

    pary wodnej, dwutlenku wgla i metanu w centrum odzi. Cige pomiary strumieni tych

    gazw prowadzone s w Katedrze Meteorologii i Klimatologii Uniwersytetu dzkiego od

    2000 (para wodna), 2006 (dwutlenek wgla) oraz 2013 (metan). W opracowaniu

    skoncentrowano si na okresie lipiec 2013 sierpie 2015, kiedy na stacji pomiarowej

    zlokalizowanej przy ul. Lipowej 81 w odzi rwnoczenie mierzone byy strumienie

    wszystkich trzech wymienionych gazw. Wartoci strumieni wyznaczono za pomoc metody

    kowariancji wirw najdokadniejszej i obecnie najszerzej stosowanej do cigych pomiarw

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    13

    turbulencyjnej wymiany, masy, energii i pdu. W trakcie pomiarw zastosowano standardowy

    zestaw pomiarowy skadajcy si z anemometru ultradwikowego oraz analizatorw

    gazowych pary wodnej, dwutlenku wgla i metanu. Z przeprowadzonych w latach 20132015

    pomiarw wynika, e w sezonowej i dobowej zmiennoci strumieni badanych gazw mona

    zaobserwowa zarwno podobiestwa jak i rnice. Wszystkie mierzone strumienie

    turbulencyjne charakteryzuj si wyranym rytmem rocznym. W przypadku strumienia pary

    wodnej FH2O maksimum obserwowane jest w lecie, podczas gdy maksymalne wartoci

    strumieni dwutlenku wgla FCO2 i metanu FCH4 pojawiaj si w zimie. Ponadto strumienie

    FH2O, FCO2 i FCH4 charakteryzuj si wyranym rytmem dobowym. Rytm ten w przypadku

    strumienia pary wodnej szczeglnie wyrany jest w lecie, z maksimum w cigu dnia.

    Strumie dwutlenku wgla najwyraniejsz zmiennoci dobow charakteryzuje si w zimie.

    W przypadku strumienia metanu wyrany rytm dobowy pojawia si przede wszystkim

    w ciepej poowie roku. Dobowa zmienno strumienia dwutlenku wgla w chodnej poowie

    roku charakteryzuje si ponadto dwoma maksimami, ktre nie s obserwowane w przypadku

    pozostaych strumieni. Poniewa dwutlenek wgla i metan na terenach zurbanizowanych

    pochodzi gwnie z emisji antropogenicznych, strumienie FCO2 i FCH4 odznaczaj si

    rwnie rytmem tygodniowym wartoci strumieni w weekendy s, zwaszcza w przypadku

    FCO2, wyranie nisze. Zmienno taka nie zostaa zaobserwowana w przypadku strumienia

    pary wodnej FH2O.

    Praca zostaa sfinansowana ze rodkw Narodowego Centrum Nauki w latach 20112016

    w ramach projektu badawczego nr. 2011/01/D/ST10/07419.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    14

    MIDZYDOBOWA ZMIENNO PAROWANIA TERENOWEGO

    W OBSZARACH ZURBANIZOWANYCH I RNYCH TYPACH

    ROLINNOCI PARANATURALNEJ

    Mariusz Siedlecki Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Parowanie terenowe w obszarach zurbanizowanych, z uwagi na znaczny odsetek

    powierzchni sztucznych, jest zwykle mniejsze w stosunku do obszarw naturalnych bd

    rolniczych. W pracy zaprezentowano porwnanie midzydobowej zmiennoci parowania

    terenowego w miecie, w obszarach rolniczych i terenach bagiennych w rnych warunkach

    pogodowych. W tym celu wykorzystano serie pomiarw pionowego strumienia pary wodnej

    netto wykonywanych w odzi (z wykorzystaniem metody kowariancyjnej), ktre porwnano

    z wynikami oceny parowania terenowego na obszarach rolniczych (stacja Annosaw pooona

    ok. 60 km na wschd od odzi) oraz w obszarach podmokych (pomiary na terenie

    Biebrzaskiego Parku Narodowego). Przeprowadzono porwnanie przebiegw dobowych

    parowania terenowego na tle wybranych elementw meteorologicznych w rnych porach

    roku i sytuacjach synoptycznych.

    W okresie zimowym w warunkach odwily, zarwno w miecie jak na obszarach

    rolniczych, parowanie terenowe jest bardzo niskie, bez wyranego przebiegu dobowego.

    Wyrane rnice w przebiegu dobowym parowania terenowego miedzy miastem a obszarami

    niezurbanizowanymi pojawiaj si w ciepej porze roku. Na przykad na pocztku wiosny

    (1620.III.2012) w warunkach sonecznej i ciepej pogody nad polem uprawnym nastpi

    bardzo wyrany wzrost parowania terenowego. W godzinach poudniowych parowanie

    terenowe byo wysze o 2030% od tego zaobserwowanego w miecie. Jeszcze wiksze

    rnice pojawiy si midzy parowaniem terenowym w miecie a terenami bagiennymi.

    W lecie (510.VII.2013) w warunkach pogody wyowej, z temperatur maksymalna powyej

    22C najwysze sumy godzinne parowania terenowego byy blisko 40% wysze od tych

    w miecie. Rwnie odmiennie ksztatuje si przebieg dobowy parowania terenowego po

    wystpieniu opadw atmosferycznych. Na przykad po krtkotrwaych opadach

    atmosferycznych w dniu 16 maja 2012 roku sumy godzinne parowania terenowego w miecie

    ksztatoway si na podobnym poziomie jak przed wystpieniem opadw. Zupenie odmienna

    jest dynamika parowania terenowego na stacji zamiejskiej. W podobnych warunkach

    pogodowych nad polem uprawnym po okresie opadw wartoci ciepa utajonego (Qe)

    znacznie wzrastaj. O ile przed opadami maksymalne wartoci Qe w godzinach

    poudniowych oscyloway na poziomie do 200 Wm-2

    to po opadach wartoci te osigaj

    poziom przekraczajcy 300 Wm-2

    .

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    15

    WYNIKI ROCZNEGO MONITORINGU STENIA RADONU

    W POWIETRZU W BUDYNKU MIESZKALNYM W ODZI

    NA TLE WARUNKW METEOROLOGICZNYCH

    Agnieszka Podstawczyska Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    W wietle bada epidemiologicznych wzgldnie niskie stenie radonu (Rn-222)

    w powietrzu w budynkach rzdu 100 Bqm-3

    jest istotnym statystycznie czynnikiem wzrostu

    ryzyka zachorowania na nowotwr puc u osb dugotrwale przebywajcych w takim

    rodowisku zamieszkania, pracy itp. (WHO 2009). Dyrektywa Unii Europejskiej

    Euratom/2013/59/ z 5 grudnia 2013 r. definiuje przenikanie radonu z gruntu do pomieszcze

    jako sytuacj naraenia istniejcego podlegajcego ograniczeniom i nakada na kraje

    czonkowskie UE obowizek opracowania do 2018 r. tzw. narodowego planu radonowego

    zawierajcego m.in. krajowe poziomy referencyjne stenia Rn-222 w pomieszczeniach.

    Prawo Atomowe w Polsce z 2004 r. znioso wszelkie ograniczenia w stosunku do radonu,

    traktujc ten gaz promieniotwrczy jako naturalne naraenie nie podlegajce ograniczeniom.

    Przygotowywany aktualnie w Polsce krajowy plan radonowy dostosowany do Dyrektywy

    Euratom zniesie marginalizowanie zagadnienia monitorowania Rn-222 w pomieszczeniach,

    zwaszcza, e w naszej strefie klimatycznej proporcja czasu ekspozycji na Rn-222 i jego

    radioaktywne pochodne (bizmut, polon, ow) to 80% w budynkach i 20% na wolnym

    powietrzu. Radon i jego pochodne to najwiksze rdo naraenia radiacyjnego na Ziemi.

    W rocznej dawce efektywnej promieniowania jonizujcego, jak statystyczny mieszkaniec

    Polski otrzymuje ze rde naturalnych, Rn-222 stanowi ok. 40% (zbliona warto do

    redniej wiatowej) (UNSCEAR 2000, Raport PAA 2014).

    Celem pracy jest prba oceny wpywu czynnika meteorologicznego, ktry wrd

    innych czynnikw, tj. rodowisko emisji, konstrukcja budynku czy styl ycia mieszkacw,

    determinuje poziom stenia Rn-222 w powietrzu w wolnostojcym budynku mieszkalnym.

    Niniejsze opracowanie wpisuje si w nurt niepopularnych w Polsce bada stenia Rn-222

    w budynkach z uwagi na zastosowanie precyzyjnej aparatury zapewniajcej cigy monitoring

    stenia w trybie dyfuzyjnym (automatyczna komora jonizacyjna AlphaGUARD

    PQ2000PRO). Baz danych wykorzystan w pracy tworz 1-godz. rednie wartoci stenia

    Rn-222 rejestrowane na parterze w dwukondygnacyjnym domu jednorodzinnym w odzi

    w okresie 356 dni (od 20 maja 2014 r. do 10 maja 2015 r.). Powierzchnia parteru domu to

    100 m2, a jego wysoko wynosi 3 m. To meteorologiczne dla serii radonu stanowiy

    pomiary temperatury powietrza wewntrz budynku i w warunkach zewntrznych, wartoci

    cinienia atmosferycznego, wysoko opadw atmosferycznych monitorowanych w odleglej

    o ok. 3 km stacji meteorologicznej. W analizie wykorzystano take dzienne typy cyrkulacji

    atmosferycznej wyznaczone wg obiektywnej metody Piotrowskiego na podstawie kierunku

    wiatru geostroficznego i wirowoci cicia (Piotrowski 2009).

    rednie roczne stenie Rn-222 w badanym budynku wynosio 47 Bqm-3

    (Bq

    bekerel, 1 Bqm-3

    oznacza 1 rozpad promieniotwrczy na 1 sekund w 1 m3 powietrza;

    49 Bqm-3

    rednia dla Polski) i zmieniao si w poszczeglnych porach roku najnisze

    zanotowano latem, przecitnie 22 Bqm-3

    , a najwysze jesieni, przecitnie 56 Bqm-3

    .

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    16

    Dzienna zmienno stenia Rn-222 w okresie bytowania mieszkacw domu (4 osoby) bya

    bardzo wyrana z maksimum w nocy i minimum w dzie, a zanikna w okresie cakowitego

    zamknicia domu na okres wakacyjny. To wiadczy o istotnym wpywie wentylowania

    pomieszcze (otwieranie drzwi, okien) na cykl dobowy stenia tego radionuklidu. W okresie

    zamknicia (nieuytkowania) domu poziom stenia Rn-222 wzrs 5-krotnie w stosunku do

    redniego poziomu dla okresu letniego.

    Porwnanie zmian stenia Rn-222 z wartociami rnicy temperatury powietrza

    wewntrz budynku a temperatur panujc na zewntrz wykazao dodatni korelacj we

    wszystkich porach roku z wyjtkiem zimy. Zim wykorzystanie przez mieszacw domu

    ogrzewania kominkowego mogo intensyfikowa wentylacj pomieszczenia i wpyn na

    zmniejszenie koncentracji radionuklidu w powietrzu. Ten efekt by opisywany dla domw

    w Szwecji przez Hubbard i in. (1996). Wielu autorw np. Nazaroff i Nero (1988), Marley

    (2001), Rowe i in. (2002), Karpiska i in. (2004) wskazuje tzw. efekt kominowy (wywoany

    zmniejszaniem temperatury powietrza na zewntrz budynku w stosunku do warunkw

    termicznych panujcych wewntrz domu) jako kluczowy czynnik intensyfikujcy przepyw

    radonu z gruntu do budynku. Rnica temperatury powietrza generuje ujemn rnic

    cinienia powietrza midzy wntrzem budynku a otoczeniem (rzdu kilku Pa), ktra

    wywouje zasysanie Rn-222 z podoa do budynku.

    Przesank do analizy wpywu wartoci cinienia atmosferycznego oraz typu

    cyrkulacji na poziom stenia Rn-222 w budynku byy wyniki analizy pilotaowej serii

    pomiarw dokonanych w odzi w korelacji ze zmianami cinienia atmosferycznego i typem

    cyrkulacji (Podstawczyska, Kozak 2008). Wyniki uzyskane przez Autork w 2007 r.

    wskazyway na wyrany wpyw tego elementu pogody na przebieg zmian stenia Rn-222

    w powietrzu w budynku. Hipoteza ta niestety nie uzyskaa potwierdzenia w wietle bada

    w oparciu o dane z okresu maj 2014 maj 2015 prowadzonych dla potrzeb niniejszego

    opracowania.

    Kolejnym elementem pogody analizowanym w korelacji ze steniem Rn-222 byy

    opady atmosferyczne. Wyniki bada wykazay wyrany spadek stenia Rn-222 po okresach

    opadowych. Monitorowany dom pooony jest na terenie o pytkim zwierciadle wd

    gruntowych (0,40,7 m poniej poziomu gruntu). Jak wynika z rozwaa teoretycznych woda

    w gruncie blokuje transport Rn-222 do atmosfery i do budynkw. Podobne wnioski

    zaprezentowa Francesco i in. (2010) badajc stenie Rn-222 we Woszech w budynkach

    pooonych na terenie o pytko wystpujacych wodach gruntowych.

    Wnioski pynce z przedstawionych bada wymagaj potwierdzenia w oparciu

    o dusz seri obserwacyjn. Prezentowana baza danych o poziomie stenia Rn-222

    w budynku na tle wybranych elementw meteorologicznych stanowi unikatowy w Polsce

    materia, ktry moe by wykorzystany do weryfikacji modelu transportu radonu do

    budynkw, co bdzie dalszym etapem prac badawczych w zakresie prezentowanej

    problematyki.

    Literatura De Francesco S., Tommasone F.P., Cuoco E., Tedesco D., 2010, Indoor radon seasonal variability at

    different floors of buildings. Radiation Measurements, 45, s. 928934.

    Hubbard L.M., Mellander H., Swedjemark A.A., 1996, Studies on temporal variations of radon in

    Swedish single-family houses. Environmental International, Vol. 22, Suppl. 1, s. S715S722.

    Karpiska M., Mnich Z., Kapaa J., Antonowicz K., 2004, Seasonal changeability of indoor radon

    concentrations in one-family house. Nukleonika, 49, 1, s. 3336.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    17

    Marley F., 2001, Investigation of the influences of atmospheric conditions on the variability of radon

    and radon progeny in buildings. Atmospheric Environment, 35, 53475360.

    Nazaroff W.W., Nero A.V. jr., 1988, Radon and its decay products in indoor air. A Wiley-Interscience

    Publication, New York, 518 s.

    Piotrowski P., 2009, Obiektywna metoda klasyfikacji cyrkulacji atmosferycznej dla Polski. Acta

    Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Physica, 10, 216 s.

    Podstawczyska A., Kozak K., 2008, Preliminary results of measurements of radon (222Rn)

    concentration in the air in d. [w:] Kysik K., Wibig J., Fortuniak K. (red.) Klimat i bioklimat

    miast. Wyd. Uniwersytetu dzkiego, Katedra Meteorologii i Klimatologii U, d, 467476.

    Raport PAA, 2014, Raport Roczny Dziaalnoci Prezesa Pastwowej Agencji Atomistyki oraz ocena

    stanu bezpieczestwa jdrowego i ochrony radiologicznej w Polsce w 2014 roku

    http://paa.gov.pl/sites/default/files/RaportPrezesaPAA2014.pdf

    Rowe J.E., Kelly M., Price L.E., 2002, Weather system scale variation in radon-222 concentration of

    indoor air. Science of the Total Environment, 284, 157166.

    UNSCEAR (United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation) 2000, Report

    Sources and effects of ionizing radiation, Annex B Exposures from natural radiation sources,

    s. 84141, http://www.unscear.org/docs/reports/2008/09-86753.

    WHO Handbook on Indoor Radon. A Public Health Perspective, 2009, Zeeb H., Shannoun F. (eds.),

    World Health Organization Press, Geneva, 95 s.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja I

    18

    NATENIE OPADW ATMOSFERYCZNYCH

    NA OBSZARZE ODZI W LATACH 2011-2014

    Piotr Piotrowski, Wojciech Radziun Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Natenie opadw atmosferycznych zostao okrelone w oparciu o dane z punktw

    pomiarowych rozmieszczonych na obszarze aglomeracji dzkiej oraz w jej pobliu.

    Zasadniczymi celami opracowania jest sprawdzenie, jaki kierunek adwekcji sprzyja

    szczeglnie silnym opadom atmosferycznym i jaki jest ich rozkad przestrzenny na obszarze

    miasta w zalenoci od kierunku adwekcji. Analiza rozkadu przestrzennego suy

    sprawdzeniu, czy obszar miejski ma wpyw na modyfikacj pola opadu. Sprawdzono rwnie

    dugotrwao opadw atmosferycznych w poszczeglnych porach roku. W przypadkach

    wysokiego natenia opadw atmosferycznych zanalizowano sytuacje synoptyczne, ktre im

    sprzyjay.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja II

    19

    SPATIAL AND TEMPORAL CHANGES OF AIR TEMPERATURE

    IN TORU (CENTRAL POLAND) IN 2012

    Rajmund Przybylak 1, Joanna Uscka-Kowalkowska

    1, Andrzej Arany

    1, Marek Kejna

    1,

    Mieczysaw Kunz 2, Rafa Maszewski

    1

    1 Nicolaus Copernicus University, Faculty of Earth Sciences

    Department of Meteorology and Climatology, Toru

    [email protected] 2 Nicolaus Copernicus University, Faculty of Earth Sciences, Department of Geomatics and Cartography

    In this article, the results of an investigation into the pattern and development of the

    urban heat island (UHI) in Toru (central Poland) are presented. For the analysis, daily mean

    temperature (Ti) as well as daily maximum (Tmax) and minimum (Tmin) temperatures for 2012

    gathered for 20 sites, evenly distributed in the area of city, have been taken as source data.

    To characterise the UHI more completely, in addition, diurnal temperature range (DTR) as

    well as number of hot (Tmax > 25C), very hot (Tmax > 30C), frosty (Tmax < 0C), very frosty

    (Tmax 10C) days, and days with tropical nights (Tmin > 20C) were also calculated. The

    impact of weather conditions (cloudiness and wind speed) and atmospheric circulation on the

    UHI in the study area was investigated.

    In Toru, according to the present study, the average UHI intensity in 2012 was equal

    to 1.0C. The number of hot and very hot as well as frosty and very frosty days slightly

    increased/decreased respectively in the city centre, in comparison with rural areas by no more

    than 24 days. In Toru, the rise of cloudiness and wind speed lead to a decrease of the

    magnitude of the UHI, in a way similar to observed changes in other, markedly larger, Polish

    cities. We found, however, that the effect of cloudiness is slightly greater than wind speed.

    Generally, in most cases anticyclonic situations favour increased thermal contrast between

    rural and city areas, particularly in summer. Directions of air advections which both markedly

    and slightly influenced the UHI intensity were determined. The influence of atmospheric

    circulation on Tmax is significantly smaller than on Ti and Tmin, and does not exceed 0.5C.

    Our investigations reveal that Toru has a typical pattern and development to its UHI,

    similarly to other Polish cities.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja II

    20

    MIEJSKA WYSPA CIEPA W WARSZAWIE -

    - ZMIENNO CZASOWA I PRZESTRZENNA

    Magdalena Kuchcik, Pawe Milewski, Krzysztof Baejczyk, Jakub Szmyd Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN

    Zakad Geoekologii i Klimatologii, Warszawa

    [email protected]

    Podstaw badania miejskiej wyspy ciepa w Warszawie (UHI) jest sie pomiarw

    termiczno-wilgotnociowych w aglomeracji warszawskiej zoona z 28 rejestratorw

    (18 w miecie oraz 10 na przedmieciach). Dane te s uzupeniane pomiarami z 8 stacji

    innych operatorw Podstawow miar intensywnoci miejskiej wyspy ciepa jest UHI index

    rnica temperatury minimalnej pomidzy dan stacj a stacj Warszawa-Okcie.

    Przestrzenne zrnicowanie MWC w Warszawie zostao zilustrowane przy wykorzystaniu

    oprogramowania ArcGIS w wersji 10.1. do interpolacji danych pomiarowych wykorzystano

    metod krigingu.

    Oglna analiza wskazuje, e w latach 19812011 MWC pojawiaa si w Warszawie

    przez blisko 87% dni. W poszczeglnych porach roku czsto miejskiej wyspy ciepa wahaa

    si od 80% zim do 94% latem. Zasig przestrzenny MWC w Warszawie odzwierciedla

    zasig obszaru intensywnej zabudowy i jest raczej stay. Zmienia si za intensywno MWC.

    Widoczna jest jej dynamika dobowa, sezonowa oraz roczna. W latach 20112012

    Warszawska miejska wyspa ciepa jest najbardziej intensywna jesieni (UHI-index > 2,5C),

    natomiast najmniej zim (UHI-index < 1,5C). rednio w roku intensywno miejskiej

    wyspy ciepa w centralnej czci miasta osiga okoo 2,0C. Intensywno miejskiej wyspy

    ciepa istotnie maleje wraz z odlegoci od centrum miasta by zanikn w odlegoci

    ok. 1012 km.

    Natenie miejskiej wyspy ciepa w niewielkim stopniu zaley od masy powietrza

    zalegajcej nad miastem. rednio najwiksze natenie MWC obserwowane jest w masie

    powietrza polarnego kontynentalnego (PPk) (UHI-index 3,0C), najmniejsze za w masie

    powietrza zwrotnikowego (PZ) (UHI-index 2,0C).

    Przebiegi dobowe temperatury powietrza wyranie wskazuj na przesuwanie si

    najwikszego natenia UHI, w zalenoci od godziny zachodu i wschodu Soca.

    Maksymalne natenie MWC w latach 2011 i 2012 wynioso 9,9C (12 maja 2011 r.).

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja II

    21

    MIEJSKA WYSPA CIEPA W POZNANIU

    NA PODSTAWIE OBRAZOWA SATELITY LANDSAT 5 TM

    Agnieszka Majkowska, Marek Prolniczak, Leszek Kolendowicz, Bartosz Czernecki Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydzia Nauk Geograficznych i Geologicznych

    Instytut Geografii Fizycznej i Ksztatowania rodowiska Przyrodniczego, Zakad Klimatologii

    [email protected]

    Gwnym celem opracowania jest zbadanie intensywnoci miejskiej wyspy ciepa na

    podstawie danych (temperatura powietrza) pochodzcych z 9 punktw pomiarowych

    zlokalizowanych w Poznaniu z okresu czerwiec 2008 maj 2013 oraz danych satelitarnych

    Landsat 5 TM. Na podstawie danych pochodzcych z punktw pomiarowych

    umiejscowionych w rnych typach uytkowania terenu za pomoc techniki krigingu

    wykonano rednie mapy rozkadu przestrzennego miejskiej wyspy ciepa w Poznaniu.

    Nastpnie na podstawie danych satelitarnych Landsat 5 TM 15 scen wykonano redni

    map temperatury radiacyjnej (LST Land Surface Temperature) oraz powierzchniowej

    miejskiej wyspy ciepa (SUHI Surface Urban Heat Island).

    Dane pomiarowe jednoznacznie wskazuj, i rednia roczna intensywno miejskiej

    wyspy ciepa osiga warto okoo 1,0 K (wiksze wartoci w ciepej poowie roku). Na

    podstawie danych satelitarnych Landsat oraz Corine Land Cover 2006 wykazano, i

    najwiksz intensywno SUHI odnotowano na obszarach zwartej zabudowy oraz na

    obszarach przemysowych. Najnisz intensywnoci SUHI charakteryzuj si obszary

    zielone pokryte lasami liciastymi.

    W celu przeliczenia LST z danych satelitarnych Landsat 5 TM do temperatury

    powietrza na 2 m nad poziomem gruntu utworzono liniowe oraz nieliniowe modele regresyjne

    wykazujce okoo 80% dopasowania. W opracowaniu do przeliczenia wykorzystano

    nieliniowy model regresyjny.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja II

    22

    SILNE FALE TERMICZNE W LUBLINIE

    Agnieszka Krzyewska, Marek Nowosad, Mateusz Dobek Uniwersytet Marii Curie-Skodowskiej w Lublinie, Wydzia Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej

    Zakad Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Jedn z cech klimatu Polski jest pojawianie si cieplejszych i chodniejszych dni

    (w odniesieniu do redniej wieloletniej temperatury powietrza) we wszystkich porach roku.

    Takie kilkudniowe okresy ze szczeglnie wysok lub szczeglnie nisk temperatur

    dotyczc okrelonego miejsca nazywane s w literaturze falami ciepa i falami chodu.

    Celem niniejszej pracy jest wykrycie oraz scharakteryzowanie fal termicznych

    w Lublinie, w czasie wystpowania ktrych rednia dobowa temperatura powietrza odbiegaa

    od redniej wieloletniej o przynajmniej 2 odchylenia standardowe przez 3 kolejne dni. Fale te

    nazwano silnymi falami termicznymi.

    Za siln fal chodu przyjto trzy kolejne dni, w ktrych rednia dobowa temperatura

    powietrza speniaa (ti) warunek:

    ti < tr 2

    za za siln fal ciepa:

    ti > tr + 2

    gdzie:

    tr rednia wieloletnia temperatura powietrza danego dnia w roku,

    odchylenie standardowe redniej dobowej temperatury powietrza obliczone dla

    tego samego dnia roku.

    Materiaem do niniejszego opracowania s wartoci redniej dobowej temperatury

    powietrza z Obserwatorium Meteorologicznego UMCS w Lublinie (Plac Litewski) dotyczce

    wielolecia 19522010.

    Silnych fal chodu byo ponad dwukrotnie wicej ni silnych fal ciepa. Silne fale

    termiczne nie pojawiay si w kadym roku. Najwicej silnych fal chodu (po 4) notowano

    w latach 1954 i 1963 oraz (po 3) 1956, 1962, 1971, 1978 i 2002, natomiast silnych fal ciepa

    najwicej zanotowano w 1963 (2). Silne fale chodu czciej pojawiay si po kilka razy

    w cigu roku, podczas gdy silne fale ciepa w wikszoci przypadkw tylko raz na rok.

    W badanym okresie zauwaono 24 silne fale ciepa, na ktre skadao si 17 fal

    trzydniowych, 5 czterodniowych oraz po 1 trwajcej 5 i 8 dni. Najdusza 8 dniowa fala,

    wystpia od 26.07. do 02.08.1994 r. Ponad dwukrotnie wicej 54 przypadki zanotowano

    silnych fal chodu. Podobnie jak przy silnych falach ciepa, dominoway fale trzydniowe

    (25 przypadki). Dusze fale czterodniowe wystpiy 17 razy, piciodniowe 6 razy,

    szeciodniowe 5 razy. Najdusza, omiodniowa fala, miaa miejsce jeden raz, w dniach

    0714.02.1956 r.

    Wiksza liczba silnych fal chodu charakteryzowaa pierwsz poow analizowanego

    okresu. Z kolei w drugiej jego czci dominoway silne fale ciepa. Na przeomie lat 50-tych i

    60-tych oraz w pierwszej dekadzie XXI wieku obserwowano wiksz liczb silnych fal

    termicznych ni w pozostaych latach.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja III

    23

    USONECZNIENIE W MIASTACH

    NA PODSTAWIE WYBRANYCH STACJI W EUROPIE

    Dorota Matuszko Uniwersytet Jagielloski w Krakowie, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Zakad Klimatologii

    [email protected]

    W literaturze klimatologicznej panuje pogld, e obszary miejskie odznaczaj si

    mniejszym usonecznieniem ni tereny pozamiejskie (Kuczmarski 1982, Morawska-

    Horawska 1984, Marciniak i Wjcik 1991). Straty te ocenia si na okoo 515% (Landsberg

    1981, Lewiska 2000). Autorzy wielu opracowa dotyczcych wieloletniej zmiennoci

    usonecznienia w Europie (m.in. Brazdil i in. 1994, Sanchez-Lorenzo i in. 2008) zwracaj

    uwag na podobne tendencje zmniejszenie liczby godzin ze socem w latach

    pidziesitych do osiemdziesitych XX wieku, a nastpnie wzrost w ostatnich dwch

    dekadach XX wieku. W literaturze mona znale hipotezy (Liepert 2002, Norris i Wild

    2007, Lewik i in. 2009, Matuszko 2014), e obok zmian cyrkulacyjnych duy wpyw na

    tendencje usonecznienia w Europie moe mie stan zanieczyszczenia atmosfery na terenach

    zurbanizowanych. W poowie lat pidziesitych, w wielu uprzemysowionych miastach

    zaobserwowano wzrost zanieczyszcze spowodowany intensywnym rozwojem przemysu.

    Emitowane do atmosfery due iloci aerozoli i sadzy zwikszay pochanianie i odbijanie

    promieniowania sonecznego i zarazem powodoway powstawanie chmur, przyczyniajc si

    do tzw. globalnego zaciemnienia (global dimming). W latach 80. XX wieku na skutek

    zaamania si gospodarki w krajach byego bloku komunistycznego zmniejszya si produkcja

    przemysowa i obniya emisja zanieczyszcze. Podjto te skuteczne dziaania na rzecz

    poprawy czystoci powietrza. Prawdopodobnie z tego powodu szczeglnie w Europie

    rodkowej i Wschodniej wzrosa przezroczysto atmosfery i nastpi najbardziej widoczny

    efekt rozjanienia (brightening), czyli zwikszenia dopywu promieniowania do

    powierzchni Ziemi.

    Celem niniejszego opracowania jest charakterystyka zmiennoci usonecznienia

    w wybranych miastach Europy na podstawie danych z dostpnych baz internetowych

    (http://www.ecad.eu/dailydata/customquery.php,

    http://eklima.met.no/Help/Stations/toDay/all/no_Stations.htm,

    http://meteo.ru/english/climate/suns.php, http://www.knmi.nl/research/climate_observations/).

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja III

    24

    ZMIENNO CAKOWITEGO PROMIENIOWANIA SONECZNEGO

    W WARSZAWIE W LATACH 19642013

    Magorzata Kleniewska 1, Bogdan Chojnicki

    2

    1 Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Zakad Meteorologii i Klimatologii

    [email protected] 2 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Wydzia Melioracji i Inynierii rodowiska,

    Katedra Meteorologii

    W pracy przedstawiono wyniki bada 50letniej serii pomiarowej zawierajcej dobowe wartoci cakowitego promieniowania sonecznego w Warszawie. W latach

    19642013 wyranie zaznaczaj si dwa okresy, w ktrych wartoci trendw czasowych s odmienne: spadek wartoci promieniowania cakowitego (ang. dimming) w latach 19641981 i wzrost wartoci promieniowania cakowitego (ang. brightning) od 1984 roku. Spadek

    cakowitego promieniowania sonecznego w okresie dimming wynosi 3,9 Wm2 na dekad,

    natomiast wzrost w okresie brightening wynosi 4,0 Wm2 na dekad.

    Uwaa si, e obserwowane na wiecie zmiany w iloci dopywajcego do

    powierzchni Ziemi promieniowania sonecznego zwizane s ze zmianami zachmurzenia oraz

    ze zmianami w emisji aerozoli. Ich skutkiem s zmiany przeroczystoci atmosfery.

    W prezentowanej pracy przeanalizowano zmienno wartoci usonecznienia wzgldnego,

    zachmurzenia i emisji dwutlenku siarki oraz zwizki midzy tymi elementami a cakowitym

    promieniowaniem sonecznym.

    Zmiany w dopywie promieniowania sonecznego w aglomeracji warszawskiej

    w latach 19642013 zwizane byy przede wszystkim ze zmianami emisji SO2, a zaleno ta bya szczeglnie silna od roku 1984.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja III

    25

    EKSTYNKCJA BEZPOREDNIEGO PROMIENIOWANIA

    SONECZNEGO W POLSCE

    Joanna Uscka-Kowalkowska Uniwersytet Mikoaja Kopernika w Toruniu, Wydzia Nauk o Ziemi, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Promieniowanie soneczne przechodzce przez atmosfer ziemsk podlega osabieniu,

    czyli ekstynkcji. Jej wielko zaley zarwno od czynnikw naturalnych, jak

    i antropogenicznych. Jedn z powszechnie stosowanych miar wielkoci ekstynkcji

    promieniowania jest wskanik zmtnienia Linkego, pokazujcy relacj osabienia

    promieniowania sonecznego w atmosferze rzeczywistej w stosunku do atmosfery czystej

    i suchej. Zagadnienie ekstynkcji bezporedniego promieniowania sonecznego w Polsce

    zostao przedstawione w wietle wskanika zmtnienia Linkego dla 5 wybranych stacji

    aktynometrycznych dziaajcych w sieci IMGW (Koobrzeg, Mikoajki, Warszawa, Zakopane

    i Kasprowy Wierch) w latach 19642003. Na wymienionych stacjach pomiary

    bezporedniego promieniowania sonecznego byy wykonywane aktynometrem Linke-

    Feussnera. Stacje te pooone s w obszarach rnicych si zarwno warunkami naturalnymi

    (obszary nadmorskie, pojezierne, nizinne i grskie) jak i stopniem przeksztace

    antropogenicznych.

    W badanym okresie najwikszym stopniem zmtnienia rednio w roku

    charakteryzowaa si Warszawa, natomiast najmniejszym Kasprowy Wierch (rys. 1).

    Rys. 1. rednie roczne wartoci wskanika zmtnienia Linkego (TL2) dla godzin

    okoopoudniowych na wybranych miejscach w Polsce w latach 19642003

    W przebiegu rocznym okresem o najwikszym zmtnieniu atmosfery byo lato,

    a najmniejszym zima. W badanym 40leciu na wszystkich badanych stacjach obserwuje si

    spadek stopnia zmtnienia atmosfery w czasie. Wielko wskanika zmtnienia atmosfery

    zaley midzy innymi od wystpujcych mas powietrza. Najwiksze zmtnienie atmosfery

    powoduj masy zwrotnikowe, a najmniejsze arktyczne.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja III

    26

    WPYW MIASTA NA BIOLOGICZNIE CZYNNE

    PROMIENIOWANIE SONECZNE UV

    ANALIZA POMIARW SPEKTROFOTOMETREM BREWERA

    W WARSZAWIE I BELSKU

    Agnieszka Czerwiska, Janusz Krzycin, Janusz Jarosawski Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Zakad Fizyki Atmosfery

    [email protected]

    Celem naszych bada jest stwierdzenie, czy zanieczyszczenie atmosferyczne

    w Warszawie ma znaczcy wpyw na promieniowanie ultrafioletowe o skutecznoci

    erytemalnej. Rnica promieniowania pomidzy Warszaw a miejscowoci mniej

    zanieczyszczon ta regionalnego Belsk, zostaa przeanalizowana na podstawie danych

    pomiarowych z lat 20132014 ze spektrofotometrw Brewera. Aby oceni rnic pomidzy

    dokadnoci instrumentw, porwnano take dane z tych samych Brewerw pracujcych

    jednoczenie w Belsku w latach 20102013.

    Dla wybranych dni, dla ktrych dysponujemy wynikami pomiarw cakowitej

    zawartoci ozonu w atmosferze, przeprowadzono symulacje numeryczne, aby oceni rnic

    promieniowania ultrafioletowego wynikajc z pooenia geograficznego i ewentualnie rnej

    zawartoci ozonu. Rnica promieniowania ultrafioletowego o skutecznoci erytemalnej dla

    nieba bezchmurnego pomidzy Belskiem a Warszaw nie przekroczya 5%, podczas gdy

    rnica pomidzy instrumentami wyniosa ponad 1%, a rnica wynikajca z pooenia

    geograficznego 2%. Mona zatem stwierdzi, e wpyw aerozolu na biologicznie czynne

    promieniowanie ultrafioletowe jest niewielki i porwnywalny do rnicy, wynikajcej

    z pooenia geograficznego. Dla pomiarw wykonanych w dowolnych warunkach

    atmosferycznych rnica promieniowania pomidzy dwiema stacjami bya o 1% wysza ni

    dla nieba bezchmurnego, przy jednoczesnym wzrocie rozrzutu wartoci mierzonych, ale

    podobn zaleno zaobserwowano dla rnicy pomidzy instrumentami. Wydaje si wic, e

    miasto Warszawa nie generuje specyficznego zachmurzenia osabiajcego promieniowanie

    UV.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja III

    27

    OCENA POTENCJAU ENERGII SONECZNEJ W WARSZAWIE

    Z WYKORZYSTANIEM MODELU R.SUN

    Bartosz Czernecki Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydzia Nauk Geograficznych i Geologicznych

    Instytut Geografii Fizycznej i Ksztatowania rodowiska Przyrodniczego, Zakad Klimatologii

    [email protected]

    Ponad 70% energii elektrycznej w krajach Unii Europejskiej zuywane jest

    w miastach. Jednoczenie obszary te byy przez lata zaniedbywane z punktu widzenia

    produkcji energii elektrycznej ze rde odnawialnych. Majc na uwadze powysze przesanki

    projekt Cities on Power ma na celu stworzenie interaktywnych narzdzi wspomagajcych

    proces decyzyjny inwestowania w OZE, a w konsekwencji ma on wspomc osignicie

    wyznaczonego przez Uni Europejsk progu 20% produkcji energii ze rde odnawialnych

    do roku 2020.

    W prezentacji przedstawiono najwaniejsze zaoenia metodyczne zwizane

    z szacowaniem potencjau energii sonecznej w Warszawie. Na podstawie wykonanych

    oblicze stworzono take interaktywny toolbox, ktry ma w zamierzeniu pozwoli

    mieszkacom oceni potencjaln produkcj energii w danej lokalizacji, oszacowa stop

    zwrotu inwestycji oraz przybliy konsekwencje ekologiczne podejmowanych dziaa.

    Symulacje GIS wykonano w oparciu o uproszczony, trjwymiarowy model zabudowy

    Warszawy. Gwn cz oblicze wykonano dziki otwartordowemu moduowi r.sun

    dedykowanemu dla rodowiska GRASS-GIS w wersji 6.4. Po przeprowadzeniu symulacji

    testowych i zweryfikowaniu wynikw ze zdjciami lotniczymi przystpiono do modyfikacji

    kodu programistycznego w celu zrwnoleglenia oblicze. Ca symulacj przeprowadzono

    ostatecznie z rozdzielczoci 1 m2 dla obszaru miasta obejmujcego ok. 517 000 000 m

    2, na

    12 klastrach obliczeniowych uruchamianych w rodowisku GNU/Linux.

    W celu ograniczenia rozmiaru bazy danych MySQL (> 1 TB) rezultaty symulacji dla

    kadej godziny w roku zostay ograniczone do powierzchni dachw budynkw, stosujc

    binarn reklasyfikacj danych (tj. 0 obszar zacieniony, 1 obszar nasoneczniony).

    Nastpnie przy zastosowaniu syntetycznych warunkw atmosferycznych dla kadej godziny

    w roku (np. zachmurzenie, wspczynnik turbulencyjnoci Linkego itd.) zgodnie

    z zaleceniami dla oblicze inynierskich zaproponowanych przez Ministerstwo Transportu,

    Budownictwa i Gospodarki Morskiej obliczane s w trybie on-line wartoci promieniowania

    bezporedniego, cakowitego i rozproszonego.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    28

    WPYW GLOBALNYCH ZMIAN KLIMATU

    NA WARUNKI BIOKLIMATYCZNE

    W MIASTACH EUROPY RODKOWEJ

    Anita Bokwa 1, Petr Dobrovolny

    2, Tamas Gal

    3, Jan Geletic

    2, Agnes Gulyas

    3,

    Monika J. Hajto 4, Brigitta Hollosi

    5, Rafa Kielar

    4, Michal Lehnert

    6, Nora Skarbit

    3,

    Pavel Stastny 7, Marek Svec

    7, Janos Unger

    3, Miroslav Vysoudil

    6,

    Jakub P. Walawender 4, 1

    , Maja Zuvela-Aloise 5

    1 Uniwersytet Jagielloski w Krakowie, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Zakad Klimatologii

    , [email protected], [email protected] 2 Global Change Research Centre AS CR, Brno, Republika Czeska

    [email protected], [email protected] 3 University of Szeged, Wgry

    [email protected], [email protected], [email protected], [email protected] 4 Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Pastwowy Instytut Badawczy, Oddzia w Krakowie

    [email protected], [email protected], [email protected] 5 Central Institute for Meteorology and Geodynamics, Vienna, Austria

    [email protected], [email protected] 6 Palacky University Olomouc, Olomouc, Republika Czeska

    [email protected], [email protected] 7 Slovak Hydrometeorological Institute, Bratislava, Sowacja

    [email protected], [email protected]

    Jednym ze skutkw prognozowanych zmian klimatycznych przejawiajcych si

    gwnie wzrostem temperatury w skali globalnej i regionalnej, bdzie wzrost obcienia

    cieplnego w miastach (IPCC 2013). Aby opracowa strategie adaptacyjne oraz strategie

    agodzenia skutkw tych zmian, konieczna jest ich ocena ilociowa w ujciu przestrzennym.

    Niniejsze wystpienie prezentuje wstpne wyniki bada realizowanych w ramach

    midzynarodowego projektu Urban climate in Central European cities and global climate

    change (http://www.klimat.geo.uj.edu.pl/urbanclimate/) w latach 20142015. Projekt ma na

    celu symulacj wzrostu obcienia cieplnego do koca XXI w. w czterech miastach Europy

    rodkowej: Krakw (Polska), Bratysawa (Sowacja), Brno (Republika Czeska) i Szeged

    (Wgry). Do symulacji wykorzystano model MUKLIMO_3 (Sievers, Zdunkowski 1986,

    Sievers 1990, 2012, 2014), opracowany i nadal rozwijany przez niemieck sub

    meteorologiczn DWD (Deutscher Wetterdienst) na potrzeby bada mikroskalowych klimatu

    miasta z uwzgldnieniem wpywu rzeby terenu. Dane dotyczce uytkowania i pokrycia

    terenu dla poszczeglnych miast, wprowadzone do modelu, opracowano wykorzystujc

    koncepcj Local Climate Zones (LCZ; Stewart, Oke 2012) oraz dane satelitarne z systemu

    Landsat, ktre przetworzono metod Bechtela i Daneke (2012). Spodziewany wzrost

    obcienia cieplnego w okresach 20212050 i 20712100 oceniono na podstawie zmiany

    redniej rocznej liczby dni z Tmax 25C, wykorzystujc tzw. metod szecianu (cuboid

    method; Frh i in. 2011, Zuvela-Aloise i in. 2014). Na podstawie analizy cigu danych (1971

    2010) ze stacji referencyjnej (pozamiejskiej) oraz dostpnych danych ze stacji pooonych

    w obrbie miasta wyznaczone zostay zakresy parametrw meteorologicznych (rednia

    dobowa temperatura, wilgotno wzgldna, kierunek i prdko wiatru) sprzyjajcych

    wystpieniu tego zjawiska na terenie miasta, konieczne do wykonania symulacji

    z wykorzystaniem modelu MUKLIMO_3, bdcych podstaw dla metody szecianu. Dane

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    29

    o prognozowanych zmianach klimatu w Europie pochodz z zasobw projektu EURO-

    CORDEX.

    Podzikowania

    Projekt Urban climate in Central European cities and global climate change jest

    finansowany przez International Visegrad Fund, Standard Grant No. 21410222, w latach

    20142015.

    Literatura Bechtel B., Daneke C., 2012, Classification of local Climate Zones based on multiple Earth

    Observation Data. IEEE Journal of Selected Topics in Applied Earth Observations and Remote

    Sensing, 5(4), 11911202.

    Frh B., Becker P., Deutschlnder T., Hessel J.-D., Komann M., Mieskes I., Namyslo J., Roos M.,

    Sievers U., Steigerwald T., Turau H., Wienert U., 2011, Estimation of climate change impacts on

    the urban heat load using an urban climate model and regional climate projections. Journal of

    Applied Meteorology and Climatology, 50(1), 167184.

    IPCC, 2013, Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to

    the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, T.F. Stocker, D.

    Qin, G.-K. Plattner, M. Tignor, S.K. Allen, J. Boschung, A. Nauels, Y. Xia, V. Bex and P.M.

    Midgley (eds.), Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY,

    USA.

    Sievers U., 1990, Dreidimensionale Simulationen in Stadtgebieten. Umweltmeteorologie,

    Schriftenreihe Band 15: Sitzung des Hauptausschusses II am 7. und 8. Juni in Lahnstein.

    Kommission Reinhaltung der Luft im VDI und DIN, Dsseldorf, 92105.

    Sievers U., 2012, Das kleinskalige Strmungsmodell MUKLIMO_3 Teil 1: Theoretische Grundlagen,

    PC-Basisversion und Validierung. Berichte des Deutschen Wetterdienstes, 240, Offenbach am

    Main, Germany.

    Sievers U., 2014, Das kleinskalige Strmungsmodell MUKLIMO_3 Teil 2: Thermodynamische

    Erweiterungen. Berichte des Deutschen Wetterdienstes Entwurf, Offenbach am Main, Germany.

    Sievers U., Zdunkowski W., 1986, A microscale urban climate model. Beitrge zur Physik der

    Atmosphre, 59, 1340.

    Stewart I.D., Oke T.R., 2012, Local Climate Zones for Urban Temperature Studies. Bulletin of the

    American Meteorological Society, 93, 18791900.

    Zuvela-Aloise M., Koch R., Neureiter A., Bhm R., Buchholz S., 2014, Reconstructing urban climate

    of Vienna based on historical maps dating to the early instrumental period. Urban Climate, 10,

    490508.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    30

    WARUNKI KLIMATYCZNE I BIOKLIMATYCZNE

    TERENW REKREACYJNYCH KIELC

    NA TLE KLIMATU MIASTA I JEGO OTOCZENIA

    Krzysztof Jarzyna, Grzegorz arnowiecki Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydzia Matematyczno-Przyrodniczy, Instytut Geografii

    [email protected]

    rodowisko miejskie charakteryzuje si w porwnaniu z terenami niezurbanizowanymi

    czstszym wystpowaniem warunkw uciliwych dla czowieka. Std kluczowa rola

    terenw rekreacyjnych, pozwalajcych na odpoczynek. W Kielcach do obiektw mogcych

    spenia takie funkcje nale: parki miejskie, zbiorniki wodne, nieczynne kamienioomy oraz

    otaczajce miasto wzniesienia. Miejsca te odznaczaj si warunkami klimatycznymi

    odmiennymi ni w centrum miasta, chocia charakter i stopie modyfikacji klimatu jest

    zrnicowany.

    W pracy zbadano zrnicowanie klimatyczne i bioklimatyczne w granicach Kielc, ze

    szczeglnym uwzgldnieniem terenw rekreacyjnych. Wykorzystano wyniki kilku serii

    pomiarw topoklimatycznych prowadzonych w Kielcach od koca lat 90. XX wieku.

    W analizach uwzgldniono temperatur powietrza, aktualne cinienie pary wodnej,

    wilgotno wzgldn powietrza oraz wybrane wskaniki bioklimatyczne. Cz materiaw

    pomiarowych bya ju wykorzystywana w badaniach klimatu Kielc (arnowiecki 2002).

    W badanym dniach miesicy letnich temperatura powietrza w centrum miasta (m.in.

    okolice dworca PKP i Plac Katedralny) charakteryzoway si wysz temperatur powietrza

    (byy cieplejsze do ok. 2C), nisz wilgotnoci powietrza ni tereny podmiejskie oraz

    niszym ochadzaniem bioklimatycznym suchym. Najkorzystniejsze warunki bioklimatyczne

    w miesicach letnich posiada Park Miejski im. S. Staszica. Temperatura powietrza bya tam

    podobna jak poza miastem. Nad Zalewem Kieleckim, w zwizku z wiksz prdkoci wiatru

    ni w parku, ochadzanie bioklimatyczne suche byo najwysze wrd stacji miejskich. Czsto

    wystpowa tam jednak stan parnoci. Mao korzystne warunki bioklimatyczne panoway

    w dnie kamienioomu Wietrznia. W zwizku z mniejszym przesoniciem horyzontu

    rejestrowano tam czsto wysz temperatur powietrza ni w centrum miasta. Rzadko

    wystpowa tam stan parnoci. Na szczycie Telegraf, pooonym ponad 100 m wyej ni

    centrum Kielc temperatura powietrza bya 0,52,0C nisza ni na pozostaych stanowiskach.

    Bibliografia arnowiecki G., 2002, Zrnicowanie bioklimatu Kielc w sezonie letnim. Regionalny Monitoring

    rodowiska Przyrodniczego, Nr 3, 109116.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    31

    DOBOWE STENIE ALERGENNEGO PYKU TRAW

    W KRAKOWIE W ZALENOCI OD WARUNKW

    METEOROLOGICZNYCH

    Katarzyna Piotrowicz 1, Dorota Myszkowska

    2

    1 Uniwersytet Jagielloski w Krakowie, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Zakad Klimatologii

    [email protected] 2 1

    Uniwersytet Jagielloski w Krakowie, Zakad Alergologii Klinicznej i rodowiskowej, Collegium Medicum

    W Polsce od kilkudziesiciu lat notuje si wzrost zachorowalnoci na alergi pykow,

    ktrej gwn przyczyn jest wystpowanie w powietrzu alergenw pyku traw (Poaceae), na

    ktre jest uczulonych prawie 90% pacjentw z alergi. Z uwagi na to, e rne gatunki traw

    kwitn w nieco innym czasie, ziarna pyku obecne s w powietrzu przez znaczn cz okresu

    wegetacyjnego, najczciej od maja do padziernika. Na podstawie wielu bada stwierdzono,

    e zanieczyszczenia powietrza wystpujce na obszarach zurbanizowanych dodatkowo

    przyczyniaj si do zwikszenia zachorowalnoci na alergi wziewn, dziaajc jako

    adiuwanty dla naturalnych skadnikw powietrza. Dlatego te badania stenia ziarn pyku

    traw w miastach maj due znaczenie aplikacyjne.

    Pomimo do znacznej liczby prac dotyczcych stenia pyku traw w powietrzu,

    bardzo niewiele opracowa dotyczyo dobowej dynamiki jego wystpowania (godzinnych

    wartoci stenia). Dlatego te celem niniejszego opracowania jest okrelenie prawidowoci

    w dobowym steniu ziarn pyku traw w Krakowie w zalenoci od warunkw

    meteorologicznych. Do analizy wykorzystano godzinne wartoci stenia pyku traw oraz

    wybranych elementw meteorologicznych (m.in. temperatur i wilgotno powietrza, opady

    atmosferyczne, usonecznienie, wiatr) pochodzce ze Stacji Klimatologicznej UJ z lat 2003

    2014.

    W cigu sonecznego dnia otwieraj si pylniki traw, z ktrych wydostaj si ziarna

    pyku. Poszczeglne gatunki traw w rnych porach dnia otwieraj swoje kwiaty, z ktrych

    uwalnia si pyek. Maksymalne wartoci ste wystpoway najczciej w godzinach 915.

    W cigu doby obserwuje si te zwykle dwukrotny wzrost stenia, w godzinach 58 oraz

    1719. W duym orodku miejskim ziarna pyku s nawiewane nawet z do znacznych

    odlegoci, dlatego te ich dobowe stenie moe znacznie odbiega od tego przy kwitncych

    kach, jako rdach pyku.

    Osoby uczulone na alergeny traw, mog w sezonie pykowym liczy tylko na bardzo

    krtkotrwae zagodzenie objaww. Intensywny deszcz oczyszcza powietrze z ziarn pyku.

    Ulga jednak nie trwa zbyt dugo. Po okoo 3060 minutach od zakoczenia opadw pylniki

    traw wysychaj i ponownie uwalniaj si ziarna. Niestety ziarna pyku s tylko nonikami

    alergenu. W czasie krtkotrwaych opadw oraz przy intensywnych mgach ziarna pyku

    pczniej wchaniajc wilgo, po czym pkaj i uwalniaj alergeny. W obszarach

    zurbanizowanych alergeny mog si osadza na czstkach sadzy czy spalin silnikw Diesla.

    Mog by wwczas przyczyn napadw astmy i atopowych zmian skrnych.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    32

    ALERGENNO SZATY ROLINNEJ

    NA OSIEDLACH MIESZKANIOWYCH W WARSZAWIE

    Magdalena Kuchcik 1, Wojciech Dudek

    2, Krzysztof Baejczyk

    1, Anna Baejczyk

    3,

    Pawe Milewski 1

    1 Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Zakad Geoekologii i Klimatologii, Warszawa

    [email protected] 2 Instytut Medycyny Pracy im. prof. Nofera, d

    3 Bioklimatologia. Pracownia Bioklimatologii i Ergonomii rodowiskowej, Warszawa

    Ziele miejska, zwaszcza wysoka, silnie oddziauje na warunki odczuwalne: agodzi

    warunki termiczne, podwysza wilgotno, generuje lokaln cyrkulacj powietrza, uatwia

    oczyszczanie powietrza z zanieczyszcze, poprawia warunki klimatu akustycznego. Strategie

    majce na celu popraw warunkw odczuwalnych w miecie poprzez konsekwentne

    zachowywanie rosncych ju drzew lub nowe nasadzenia rolin, ale take zielonych dachw,

    zielonych fasad, czy oglne zwikszenie udziau terenw zielonych. Strategie tego typu

    potrafi bardzo efektywnie agodzi zjawisko miejskiej wyspy ciepa, lecz nieodpowiedni

    dobr szaty rolinnej do tego typu interwencji moe spowodowa drastyczny spadek jakoci

    ycia okolicznych mieszkacw cierpicych na choroby alergiczne spowodowane uczuleniem

    na pyki rolin (alergiczny nieyt nosa, alergiczny nieyt spojwek, astma, pokrzywka).

    Warunki klimatyczne charakterystyczne dla miejskiej wyspy ciepa sprzyjaj

    wzrostowi potencjau alergizujcego szaty rolinnej, a zanieczyszczenia atmosferyczne

    dodatkowo zwikszaj potencja alergizujcy rolin, uatwiaj penetracj alergenw do drg

    oddechowych i nasilaj przebieg reakcji alergicznej.

    W celu analizy alergennoci szaty rolinnej na osiedlach mieszkaniowych wybrano

    2 osiedla w Warszawie o rnym wieku, udziale i etapie rozwoju rolinnoci. 15-letnie

    osiedle Wodarzewska z udziaem terenw biologicznie czynnych rwnym 40,7% oraz ponad

    50letnie osiedle Koo z 54,3% terenw biologicznie czynnych. Inwentaryzacja zieleni

    obejmowaa okrelenie rodzaju i gatunku drzew oraz krzeww, pomiar ich cech

    morfologicznych, a nastpnie zakwalifikowanie ich jednej z 4 klas alergenowoci. Na osiedlu

    Wodarzewska stwierdzono 4,2% rolin o najwyszej, 3 klasie alergenowoci, za cznie

    w klasie 2 i 3, czyli gatunkw rolin rzadziej i czsto uczulajcych byo 5,6%. Na osiedlu

    Koo te wartoci odpowiednio wyniosy 1,7% w najwyszej klasie i a 13,2% cznie

    w klasach 2 i 3.

    Najczciej pojawiajcym si na osiedlach gatunkiem o najwikszym stopniu

    alergenowoci jest brzoza brodawkowata, ale te olcha czarna i leszczyna. Dodatkowym

    negatywnym zjawiskiem jest obsadzanie tymi drzewami placw zabaw i terenw wok

    przedszkoli.

    Drzewa te powinny zosta wycite i zastpione innymi gatunkami. Wyniki bada

    wskazuj jednoznacznie na konieczno odpowiedniego doboru szaty rolinnej w strategiach

    agodzenia zjawiska miejskiej wyspy ciepa. Rozwane nasadzenia rolin nie powodujcych

    nasilenia alergii powietrznopochodnych ma szczeglne znaczenie, zwaszcza w wietle

    rosncej liczby alergii i zaostrzania jej przebiegu.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    33

    RDA GAZW CIEPLARNIANYCH NA TERENIE MIEJSKIM.

    BADANIA CO2 I CH4 W KRAKOWIE

    Alina Jasek 1, Mirosaw Zimnoch

    1, Zbigniew Gorczyca

    1, Jarosaw Ncki

    1,

    ukasz Chmura 1, 2

    , Kazimierz Raski 1

    1 Akademia Grniczo-Hutnicza im. S. Staszica w Krakowie, Wydzia Fizyki i Informatyki Stosowanej

    Katedra Zastosowa Fizyki Jdrowej

    [email protected] 2 Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Pastwowy Instytut Badawczy, Oddzia w Krakowie

    Krakw jest specyficznym rodowiskiem miejskim. Lokalizacja miasta w dolinie rzeki,

    z otaczajcymi na pnocy, poudniu i zachodzie wzgrzami ogranicza moliwoci

    przewietrzania miasta. Topologia terenu sprzyja jednoczenie powstaniu inwersji

    temperaturowych, co w szczeglnoci w okresie zimowym jest przyczyn wzmoonego

    zanieczyszczenia powietrza i kumulacji gazw cieplarnianych w lokalnej atmosferze.

    Zesp Fizyki rodowiska AGH od 30 lat prowadzi badania atmosfery Krakowa

    [1, 2, 3]. Prezentowany materia stanowi przegld wybranych zagadnie dotyczcych bada

    prowadzonych w ostatniej dekadzie, w szczeglnoci skupiajc si na dwch gazach

    czynnych w efekcie cieplarnianym: dwutlenku wgla i metanie.

    Dobowa amplituda zmian stenia dwutlenku wgla w Krakowie jest o rzd wielkoci

    wiksza od zmiennoci dobowej regionalnego ta [4]. Powodem tego s wspomniane wyej

    ograniczone moliwoci przewietrzania miasta a przede wszystkim wzmoona emisja

    antropogeniczna CO2 z lokalnych rde, wrd ktrych mona wyrni ruch koowy, tzw.

    nisk emisj ogrzewanie domowymi piecami na metan, wgiel i drewno oraz tzw. wysok

    emisj dwie miejskie elektrociepownie i przemys. Naley rwnie pamita

    o biogenicznych emisjach CO2 tereny zielone zajmuj ponad 70% obszaru

    administracyjnego miasta. Dwutlenek wgla emitowany z rnych rde charakteryzuje si

    odmiennym skadem izotopowym wgla i tlenu. Z wykorzystaniem technologii

    spektrometrycznych (spektrometrii masowej bd spektrometrii laserowej) mona ilociowo

    okreli stosunki izotopowe dwutlenku wgla zawartego w badanym powietrzu

    atmosferycznym, a znajc wartoci stosunkw izotopowych charakterystyczne dla

    poszczeglnych rde, mona okreli rdo CO2 wyemitowanego do atmosfery [1, 5, 6].

    Podejciem komplementarnym do pomiarw atmosferycznych ste CO2 s pomiary

    strumieni powierzchniowych tego gazu. Istnieje szereg technik pomiarowych sucych temu

    celowi. W pracach badawczych prowadzonych w Krakowie wykorzystywane dwie z nich,

    majce odmienn rozdzielczo czasow i przestrzenn: metoda komorowa oraz metoda

    mikrometeorologiczna. Metoda komorowa, wykorzystywana do pomiarw strumienia i

    skadu izotopowego glebowych emisji CO2 pozwala na wyznaczenie strumienia bezporednio

    ze rda. Po przykryciu komor wybranej powierzchni gleby monitoruje si zmian stenia

    w komorze. Mierzc szybko narostu stenia CO2 pod komor mona okreli gsto

    strumienia tego gazu do atmosfery. Metoda akumulacji wirw z dynamicznym zakresem

    martwym (ang. relaxed eddy accumulation, REA) jest zmodyfikowan wersj powszechnie

    stosowanej metody kowariancji wirw. Metody mikrometeorologiczne wykorzystuj fakt

    turbulencyjnego transportu CO2 w atmosferze. W szczeglnoci, w ramach metody REA

    mierzone s urednione w czasie wartoci stenia CO2 w paczkach powietrza

    transportowanych w gr i w d. Gsto strumienia CO2 jest proporcjonalna do mierzonej

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja IV

    34

    rnicy ste tego gazu i fluktuacji prdkoci wiatru w okresie pobierania prb. Badany t

    metod obszar jest zdecydowanie wikszy ni przy wykorzystaniu komr; system REA

    uruchomiony w Krakowie analizuje strumie netto CO2 z obszaru o promieniu w przyblieniu

    500 metrw, a jego rozdzielczo czasowa wynosi p godziny.

    Drugi z badanych gazw cieplarnianych metan posiada silne rda antropogeniczne

    na terenie poudniowej Polski [7]. Zwizane s one z przemysem wydobywczym wgla

    kamiennego na terenie Grnolskiego Zagbia Wglowego zlokalizowane na tym terenie

    szyby kopalni stanowi jedno z najsilniejszych rde CH4 w Europie. Dodatkowo, dua

    gsto zaludnienia powoduje zwikszenie biogenicznej emisji metanu z tego rejonu. Zesp

    Fizyki rodowiska prowadzi mobilne pomiary zmiennoci przestrzennej stenia i skadu

    izotopowego CH4 w regionie maopolski i Grnego lska, lokalizujc i identyfikujc rda

    tego gazu.

    Podzikowania

    Prezentowane badania byy finansowane z funduszy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa

    Wyszego (projekt 817.N-COST/2010/1, badania statutowe), stypendium Krakowskiego

    Konsorcjum Naukowego im. Mariana Smoluchowskiego "Materia-Energia-Przyszo" oraz

    projektw badawczych w ramach programw ramowych UE (Methmoniteur, Carboeurope-IP,

    IMECC, TTorch, InGOS).

    Literatura [1] Zimnoch M., Jelen D., Galkowski M., Kuc T., Necki J., Chmura L., Gorczyca Z., A. Jasek A.,

    Rozanski K., 2012, Partitioning of atmospheric carbon dioxide over central Europe: insights from

    combined measurements of CO2 mixing ratios and their carbon isotope composition. Isotopes in

    Environmental and Health Studies, 48(3), 421433.

    [2] Kuc T., Rozanski K., Zimnoch M., Necki J.M., Korus A., 2003, Anthropogenic emissions of CO2

    and CH4 in an urban environment. Applied Energy, 75 (3-4), 193203.

    [3] Kuc T., Rozanski K., Zimnoch M., Necki J., Chmura L., Jelen D., 2007, Two decades of regular

    observations of 14

    CO2 and 13

    CO2 content in atmospheric carbon dioxide in central Europe: long-

    term changes of regional anthropogenic fossil CO2 emissions. Radiocarbon, 49(2), 807816.

    [4] Roaski K., Ncki J., Chmura L., liwka I., Zimnoch M., Bielewski J., Gakowski M., Bartyzel J.,

    Rosiek J., 2014, Anthropogenic changes of CO2, CH4, N2O, CFCl3, CF2Cl3, CCl2FCClF2,CHCl3,

    CH3CCl3,CCl4,SF6 and SF5CF3 mixing ratios in the atmosphere over southern Poland. Geological

    Quarterly, 58(4), 673684.

    [5] Zimnoch M., Florkowski T., Ncki J.M., Neubert R.E.M., 2004, Diurnal variability of 13C and

    18O of atmospheric CO2 in the urban atmosphere of Krakw, Poland. Isotopes in Environmental

    and Health Studies, 40(2), 129143.

    [6] Jasek A., Zimnoch M., Gorczyca Z, Smula E., Rozanski K., Seasonal variability of soil CO2 flux

    and its carbon isotope composition in Krakow urban area, Southern Poland. Isotopes in

    Environmental and Health Studies, 50(2), 143155.

    [7] Baza danych emisji gazw cieplarnianych: European Commission, Joint Research Centre

    (JRC)/Netherlands Environmental Assessment Agency (PBL). Emission Database for Global

    Atmospheric Research (EDGAR), release version 4.2. http://edgar.jrc.ec.europa.eu, 2011.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja V

    35

    CZYNNIKI ATMOSFERYCZNE

    WPYWAJCE NA KONCENTRACJ

    PYOWYCH ZANIECZYSZCZE POWIETRZA W KRAKOWIE

    Piotr Piotrowski 1, Joanna Jdruszkiewicz

    2, Bartomiej Pietras

    2

    1 Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    2 Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Wydzia Geograficzno-Biologiczny, Instytut Geografii

    [email protected], [email protected]

    Zasadniczym celem opracowania jest sprawdzenie wpywu warunkw cyrkulacyjnych

    oraz lokalnych, takich jak: prdko wiatru i opad atmosferyczny na stenia zanieczyszcze

    pyowych na terenie Krakowa. Do analizy zanieczyszcze pyowych wykorzystano stenia

    pyw PM 2,5 i PM 10, ktre pochodz z trzech stacji pomiarowych WIO: Nowa Huta,

    Kurdwanw i Krasiskiego. Dane te obejmuj lata 20102014. W opracowaniu zanalizowano

    zmienno dobow, sezonow i roczn ste zanieczyszcze pyowych. Ponadto okrelono

    warunki cyrkulacyjnie sprzyjajce wysokim steniom zanieczyszcze. Bardziej

    szczegowej analizie poddano maksymalne stenia pyw z uwzgldnieniem ich sezonowej

    zmiennoci oraz zalenoci od prdkoci wiatru i opadu atmosferycznego.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja V

    36

    TENDENCJE ZMIAN WARUNKW TERMICZNYCH

    W AGLOMERACJI WARSZAWSKIEJ W LATACH 19602010

    Magorzata Kleniewska 1, Dariusz Goaszewski

    1, Grzegorz Majewski

    1,

    Katarzyna Rozbicka 2, Tomasz Rozbicki

    1

    1 Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydzia Budownictwa i Ochrony rodowiska

    Katedra Inynierii Wodnej, Zakad Meteorologii i Klimatologii

    [email protected] 2 Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydzia Budownictwa i Ochrony rodowiska,

    Laboratorium Centrum Wodne

    Celem pracy jest pokazanie zrnicowania wieloletnich zmian temperatury powietrza

    na trzech stacjach meteorologicznych pooonych na terenie Warszawy: Ursynw, Okcie

    oraz Podlena. W odrnieniu od stacji Ursynw, ktrej otoczenie zmieniao si w ostatnich

    50 latach w sposb znaczcy, wok stacji na Okciu i na ul. Podlenej takich zmian nie

    odnotowano.

    Dane rdowe wykorzystane w pracy obejmuj rednie dobowe wartoci temperatury

    powietrza, wartoci temperatury minimalnej i maksymalnej. Analizowano zmienno

    wartoci rnicy temperatur rednich miesicznych, rednich sezonowych i rednich rocznych

    w caym wieloleciu 19602010, w poszczeglnych dekadach, a take w charakterystycznych

    okresach rozbudowy dzielnicy Ursynw. Stwierdzono istotny trend warunkw termicznych

    dla stacji Ursynw dla temperatury redniej i minimalnej miesicznej.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja V

    37

    WPYW MIAST I TERENW ZURBANIZOWANYCH

    NA JAKO POMIARW

    NATURALNYCH PL MAGNETYCZNYCH

    Zenon Nieckarz Uniwersytet Jagielloski w Krakowie, Wydzia Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej

    Instytut Fizyki, Zakad Dowiadczalnej Fizyki Komputerowej

    [email protected]

    Wyniki pomiarw wolno zmiennych pl magnetycznych ELF (ang. Extremely Low

    Frequency, pasmo cz. od 3 do 3000 Hz) wykorzystywane s w badaniach klimatologicznych,

    geofizycznych oraz tzw. bliskiej przestrzeni kosmicznej. Pomiary pl ELF wykonywane s m.

    in. w Bieszczadach przez Krakowsk Grup ELF (KG-ELF, http://www.oa.uj.edu.pl/

    elf/index/about1.htm) pracujc pod kierunkiem dr hab. A. Kuaka, ktr tworz pracownicy

    Uniwersytetu Jagielloskiego, Akademii Grniczo-Hutniczej oraz Instytutu Fizyki Jdrowej

    PAN. Pierwsze pomiary tego typu w Bieszczadach wykonano w roku 1992, a od ponad 10 lat

    prowadzone s one w sposb cigy przy wykorzystaniu automatycznej stacji pomiarowej

    ELF Hylaty bdcej wasnoci Uniwersytetu Jagielloskiego.

    Gwnym celem referatu bdzie przedstawienie wynikw analizy warunkw pracy

    stacji ELF Hylaty w ostatnich 10 latach oraz prognoza na najblisze lata. Powszechne

    korzystanie z energii elektrycznej przez czowieka (niemal we wszystkich aspektach ycia)

    wprowadzio, w szczeglnoci do przestrzeni miast, due natenia promieniowania

    elektromagnetycznego (EM) m.in. o czstotliwoci 50 Hz (tzw. smog elektromagnetyczny).

    Warto ta jest od 4 do 6 rzdw wielkoci wiksza ni poziom obserwowanego naturalnego

    promieniowania EM (kilka piko Tesli) w zakresie pasma ELF. Tak due amplitudy sztucznie

    generowanych pl EM uniemoliwiaj cakowicie wykonywanie wartociowych pomiarw,

    z punktu widzenia bada przyrodniczych.

    W referacie szczeglna uwaga powicona bdzie miastom i terenom

    zurbanizowanym jako rozlegym przestrzennie rdom silnych zakce

    elektromagnetycznych wpywajcych znaczco na jako wynikw pomiarw ELF oraz

    rysujce si w przyszoci ograniczenia w przestrzennej lokalizacji nowych stacji

    pomiarowych na obszarze Polski.

    Materiay zaprezentowane w referacie zostay zgromadzone przez Obserwatorium

    Astronomiczne UJ w Krakowie i opracowane z wykorzystaniem Infrastruktury PL-Grid.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja V

    38

    PORWNANIE WYBRANYCH PRZYPADKW

    ROZKADU PRZESTRZENNEGO TEMPERATURY POWIETRZA

    I POWIERZCHNI ZIEMI NA PRZYKADZIE AGLOMERACJI DZKIEJ

    Lech Gawu 1, Szymon Wilk

    2

    1 Politechnika Warszawska, Wydzia Inynierii rodowiska, Katedra Ochrony i Ksztatowania rodowiska

    [email protected] 2 Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Zagadnienia klimatu terenw zurbanizowanych zyskuj na znaczeniu wobec stale

    powikszajcej si liczby mieszkacw miast. Istotnym zjawiskiem wystpujcym na

    obszarach o gstej zabudowie jest tzw. miejska wyspa ciepa (MWC). Zjawisko to moe by

    analizowane za pomoc wynikw pomiarw temperatury powietrza (in-situ) (Kysik,

    Fortuniak 1998, Fortuniak i in. 2001, Fortuniak 2003) albo temperatury powierzchni

    uzyskanej technikami teledetekcji satelitarnej (Powierzchniowa Miejska Wyspa Ciepa -

    PMWC, Voogt i Oke, 2003). Temperatura powietrza jest parametrem najsilniej odczuwalnym

    przez ludzi zamieszkujcych tereny zurbanizowane. Uzyskanie jej rozkadu przestrzennego

    jest trudne, ze wzgldu na konieczno posiadania gstej sieci pomiarowej. Natomiast

    temperatura powierzchni nie jest bezporednio odczuwalna przez mieszkacw miast, jednak

    ma istotny wpyw na modyfikacj klimatu miejskiego. Dzieje si tak ze wzgldu na wymian

    ciepa miedzy powierzchni a atmosfer. Zalet satelitarnych pomiarw teledetekcyjnych jest

    moliwo uzyskania rozkadu przestrzennego temperatury powierzchni na duym obszarze

    za pomoc pojedynczego pomiaru. Jednoczesne wykorzystanie obu technik pomiarowych do

    badania temperatury miejskiej jest stosunkowo rzadkie (Schwarz i in. 2012).

    W celu okrelenia intensywnoci PMWC oraz MWC w tym samym momencie

    (Schwarz i in. 2011, 2012) wykonano analizy wynikw pomiarw in-situ temperatury

    powietrza oraz pomiarw teledetekcyjnych temperatury powierzchni Ziemi. Obszar badawczy

    stanowi d oraz jej okolice. Zsynchronizowane czasowo dane pochodz z sieci pomiarowej

    Katedry Meteorologii i Klimatologii Uniwersytetu dzkiego (grant NCN nr 2012/05/B/

    ST10/00945) oraz zebrane za pomoc instrumentu MODIS (Moderate Resolution Imaging

    Spectroradiometer). Zobrazowania satelitarne pochodz z okresu bezchmurnej pogody na

    przeomie wiosny i lata 2014 roku. Zaprezentowano mapy przestrzennego rozkadu

    temperatury powietrza oraz temperatury powierzchni.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja VI

    39

    UWARUNKOWANIA CYRKULACYJNE I WILGOTNOCIOWE

    EKSTREMALNYCH OPADW ATMOSFERYCZNYCH W ODZI

    Piotr Piotrowski Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Dane do analizy warunkw opadowych na obszarze aglomeracji dzkiej z lat

    20112013 pochodz z 17 punktw pomiarowych. Z podanego okresu wydzielono sze

    przypadkw z najwyszymi opadami z szeciu godzin. Kady przypadek by analizowany

    w odniesieniu do sytuacji synoptycznej ze szczeglnym uwzgldnieniem warunkw

    wilgotnociowych. Podczas wysokich opadw atmosferycznych w pobliu lub na obszarze

    Polski odnotowano du zawarto precipitable water. Najwysze opady atmosferyczne

    odnotowano w miesicach maj sierpie. Ekstremalnym opadom sprzyjaa zbieno mas

    powietrza o kontrastowych waciwociach termicznych oraz duych zasobach wodnych.

    Tego typu sytuacje najczciej wystpoway podczas adwekcji mas powietrza z niszych

    szerokoci geograficznych. Podczas tego typu adwekcji, znaczna ilo pary wodnej

    w powietrzu pochodzia nie tylko znad ciepych basenw morskich, ale take bya

    pozyskiwana podczas przemieszczania si ich nad nagrzanymi silnie obszarami ldowymi.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja VI

    40

    WPYW WIELKOCI OPADW

    NA POOENIE ZWIERCIADA WD GRUNTOWYCH

    NA PRZYKADZIE ODZI

    Joanna Jdruszkiewicz 1, Mariusz Zieliski

    2, Piotr Moniewski

    3

    1 Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Wydzia Geograficzno-Biologiczny, Instytut Geografii

    [email protected] 2 Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    3 Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Hydrologii i Gospodarki Wodnej

    [email protected]

    Pooenie zwierciada wd podziemnych uzalenione jest nie tylko od czynnikw

    hydrogeologicznych, ale przede wszystkim od rodzaju opadu, jego wielkoci i natenia.

    Strefa aeracji jest przy tym regulatorem infiltracji, ktrej tempo jest wypadkow

    przepuszczalnoci i atmosferycznych uwarunkowa tego procesu. W opracowaniu dokonano

    analizy relacji midzy zasilaniem atmosferycznym a reakcj zwierciada wody gruntowej.

    W tym celu zbadano serie tygodniowych pomiarw gbokoci swobodnego zwierciada

    wody gruntowej w dwch studniach poonych w strefie miejskiej (d) i zamiejskiej

    (Ciosny) oraz serie dobowych sum opadw atmosferycznych (d-Lublinek, Ciosny) dla lat

    19982013. Do charakterystyki opadw atmosferycznych wykorzystano indeksy opadowe:

    najduszy okres opadowy i bezopadowy w roku, wartoci progowe tygodniowej sumy

    opadw. Ponadto oszacowano klimatyczny bilans wodny warstwy wodononej, ktrego

    wartoci wskazuj na procze chodne jako okres alimentacji wd podziemnych.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja VI

    41

    ANALIZA ROZKADU PRZESTRZENNEGO

    WYSOKICH SUM OPADW ATMOSFERYCZNYCH

    W ODZI W LATACH 2011-2013

    W ODNIESIENIU DO SYTUACJI SYNOPTYCZNYCH

    Wojciech Radziun Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Celem opracowania jest analiza rozkadu przestrzennego wysokich sum opadw

    atmosferycznych w odzi w latach 20112013 w odniesieniu do sytuacji synoptycznych.

    W opracowaniu wykorzystano dane pozyskane z czternastu deszczomierzy nalecych do

    dzkiej Spki Infrastrukturalnej, rozmieszczonych na obszarze odzi. Sytuacje

    synoptyczne zostay ocenione na podstawie map synoptycznych. Z badanego okresu

    przeanalizowano pi przypadkw, w trakcie ktrych zarejestrowano sumy dobowe opadu

    przekraczajce 20 mm. Najwysze wartoci wystpoway w czasie dni z przechodzeniem

    frontw atmosferycznych, gwnie chodnych i zarejestrowane zostay w poudniowej, bd

    poudniowo-zachodniej czci miasta. W czterech przypadkach wystpia adwekcja mas

    powietrza z poudniowego zachodu podczas wystpowania nad Polsk cyrkulacji cyklonalnej.

    Sowa kluczowe: opad atmosferyczny, sytuacja synoptyczna

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja VI

    42

    OPADY ATMOSFERYCZNE W POLSCE RODKOWEJ

    NA TLE TRANSPORTU PARY WODNEJ

    Piotr Piotrowski Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Gwnym celem opracowania jest sprawdzenie powizania pomidzy sumami opadw

    atmosferycznych nad obszarem rodkowej czci Polski a iloci transportowanej pary

    wodnej. W tym celu przeanalizowano dane opadowe z 14 punktw pomiarowych

    rozmieszczonych w centrum Polski. Do analizy warunkw wilgotnociowych wykorzystano

    dane pochodzce z bazy danych NCEP/NCAR Reanalysis 1. W celu charakterystyki

    warunkw cyrkulacyjnych dla centrum Polski wykorzystano automatyczn metod

    klasyfikacji cyrkulacji atmosferycznej. Umoliwia ona okrelenie kierunku napywu mas

    powietrza oraz charakteru cyrkulacji atmosferycznej. W oparciu o dane z lat 19572013

    przeanalizowano zmienno wieloletni opadw atmosferycznych oraz strumienia pary

    wodnej w poszczeglnych porach roku.

  • V Oglnopolska Konferencja Klimat i bioklimat miast, d, 21 23 wrzenia 2015 r.

    Sesja VI

    43

    ZASTOSOWANIE SCYNTYLOMETRII

    W OBSZARACH ZURBANIZOWANYCH

    NA PRZYKADZIE ODZI

    Mariusz Zieliski Uniwersytet dzki, Wydzia Nauk Geograficznych, Katedra Meteorologii i Klimatologii

    [email protected]

    Wspczesna meteorologia synoptyczna w duej mierze wykorzystuje numeryczne

    modele prognoz pogody (NMPP). Do weryfikacji wynikw NMPP niezbdne s dane

    cechujce si du rozdzielczoci przestrzenn. Jedn z metod pozwalajc na uzyskanie

    takich danych jest metoda scyntylacyjna, ktra umoliwia uzyskanie szacunkowych wartoci

    turbulencyjnych oraz intensywnoci turbulencji, zmierzonych wzdu kilkukilometrowej

    cieki pomiarowej. W pracy omwiono wyniki pomiarw scyntylometrycznych

    prowadzonych w odzi w okresie od sierpnia 2009 do listopada 2012. Duy nacisk pooony

    zosta na omwienie trudnoci metodycznych, jakie pojawiaj si w obszarach

    z