AUTYZM

57
AUTYZM

description

AUTYZM. Czym jest autyzm? autos, gr. Sam. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of AUTYZM

Page 1: AUTYZM

AUTYZM

Page 2: AUTYZM

Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, a więc uszkodzeniem różnych struktur mózgu (nie jest chorobą psychiczną!!!), które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu.

Autyzm ma wpływ na rozwój mózgu w sferach rozumowania, kontaktów społecznych i porozumiewania się. Dzieci i dorośli z autyzmem najczęściej mają kłopoty z komunikacją w grupie i wspólnych czynnościach. Zaburzenia utrudniają im porozumienie z innymi i stosunek do świata zewnętrznego.

Czym jest autyzm?autos, gr. Sam

Page 3: AUTYZM

Występuje on w 4 przypadkach na 10 tys. urodzeń. Częściej chorują chłopcy niż dziewczynki: na 3-4

chłopców z autyzmem przypada tylko jedna dziewczynka. Autyzm jest wśród dzieci bardziej rozpowszechniony niż

rozszczep kręgosłupa, zespół Downa czy cukrzyca..

Page 4: AUTYZM

Przyczyny autyzmu

Prawdopodobnie, u podłoża wszystkich zaburzeń spektrum autyzmu leżą

defekty neurologiczne o szczegółowo nieznanej etiologii. Do najczęściej

wymienianych, potencjalnych przyczyn ich powstawania należą:

Page 5: AUTYZM

• wiek ojca (od 40 i więcej lat zwiększa ryzyko zachorowania na autyzm),

• zaburzenia metaboliczne ( przede wszystkim nietolerancja

glutenu i kazeiny, zaleca się dietę pozbawioną tych substancji),

• urazy okołoporodowe,• uszkodzenia centralnego

układu nerwowego,• toksoplazmoza (wrodzona),

• dziecięce porażenie mózgowe,

• poważne infekcje i intensywne antybiotykoterapie w okresie niemowlęcym,

• alergie i osłabiona sprawność immunologiczna,

• zatrucie rtęcią i metalami ciężkimi.

Page 6: AUTYZM

Cechy charakteryzujące osoby autystyczne :

Trudności w relacjach społecznych

Manifestowanie obojętności.

Page 7: AUTYZM

Trudności w komunikacji werbalnej i niewerbalnej

przyłączanie się do innych tylko wtedy,

gdy osoba dorosła je do tego nakłania i mu

towarzyszy

Page 8: AUTYZM

Wyrażanie potrzeb przez używanie ręki dorosłego.

Page 9: AUTYZM

Brak zabawy z innymi dziećmi.

Page 10: AUTYZM

Zaburzenia mowy lub całkowity brak

mowy łatwość mechanicznego zapamiętywania

Bezustanne mówienie

tylko na jeden temat.

Page 11: AUTYZM

Powtarzanie słyszanych słów i dźwięków

bezpośrednio po ich usłyszeniu (echolalia)

Page 12: AUTYZM

Dziwaczne zachowania:- stereotypowe, powtarzające się czynności- zabawki poukładane w tej samej kolejności- droga do szkoły dokładnie ta sama- rytuały przed snem- wybiórczość w jedzeniu- komunikowanie się tylko z wybraną osobą

Dziecko wykonuje dziwne ruchy rąk, przypominające trzepotanie, ogląda swoje dłonie, bawi się śliną, chodzi na sztywnych nogach, zbiera niewidzialne dla nas pyłki…

Page 13: AUTYZM

• Charakterystyczne manipulowanie trzymanymi w ręku przedmiotami lub wprawianie ich w ruch obrotowy.

Page 14: AUTYZM

Brak lub sporadyczny kontakt wzrokowy, patrzenie ,,przez osobę ,,.

Page 15: AUTYZM

Niechęć do zmiany przyzwyczajeń. Potrzeba niezmienności.

Page 16: AUTYZM

Nie potrafi się bawić zabawkami, nadmiernie porządkuje zabawki lub inne

przedmioty.Trudności w rozwoju zabawy i wyobraźni.

Brak zabaw twórczychjest przywiązane do jednej zabawki lub

przedmiotu

Page 17: AUTYZM

U niektórych duża sprawność w wykonywaniu pewnych czynności, ale

nie w zadaniach które wymagają zrozumienia społecznego.

Page 18: AUTYZM

Nieadekwatny do sytuacji śmiech. Kłopoty z panowaniem nad emocjami. Czasami

niszczenie przedmiotów, atakowanie innych lub samookaleczanie się.

W swojej frustracji niektórzy biją się w głowę, wyrywają sobie włosy lub gryzą np.

ręce.

Page 19: AUTYZM

Jednostronna aktywność.

Page 20: AUTYZM
Page 21: AUTYZM

Skąd te problemy?

U dzieci z autyzmem występują uszkodzenia mózgu przejawiające się dysfunkcjami percepcji, które mogą powodować : 

• nadwrażliwość- do mózgu przedostaje się zbyt dużo informacji sensorycznych, aby mogły być one prawidłowo przetwarzane

• zbyt mała wrażliwość- prowadzi do deprywacji sensorycznej

• „biały szum”- dziecko wytwarza własne bodźce. Dziwne powtarzające się zachowania dziecka (sensoryzmy)

są symptomami uszkodzenia mózgu

Page 22: AUTYZM

DOTYK

 

• nadwrażliwość- dziecko reaguje negatywnie na dotyk.

• zbyt mała wrażliwość- dziecko nie reaguje na doznania bólowe,

• biały szum- dzieci drapią się po ciele, biją siebie lub innych

Page 23: AUTYZM

WĘCH

• Nadwrażliwość węchowa - może wyczuwać zapachy na znacznie większą odległość niż sobie wyobrażamy

• Zbyt mała wrażliwość węchowa - dzieci poszukujące silnych wrażeń zapachowych

• Biały szum - Dzieci takie odczuwają stale jakiś zapach. Wygląda to tak, jakby miały jakiś wewnętrzny zapach, który ich nos jest w stanie wykryć.

Page 24: AUTYZM

SŁUCH:

Nadwrażliwość słuchowa -przejawia się zwykle unikaniem lub nie odbieraniem. Dziecko ucieka od dźwięków i hałasów

• Zbyt mała wrażliwość słuchowa- to dziecko, dla którego świat jest za cichy..

• Biały szum-dzieci te sprawiają wrażenie zaabsorbowanych własnymi wewnętrznymi dźwiękami

Page 25: AUTYZM

SMAK:

• Nadwrażliwość smakowa-mając bardzo niską tolerancję na różne smaki,

• Zbyt mała wrażliwość -są w stanie zjeść wszystko

• Biały szum -Dzieci te ciągle czują w ustach jakiś smak

Page 26: AUTYZM

WZROK:

• nadwrażliwość wzroku –do mózgu dziecka dociera zbyt dużo bodźców; nawet mały pyłek kurzu może przyciągnąć jego uwagę

• zbyt niska wrażliwość- bodźców tych jest za mało, stąd wiele rytmicznych ruchów ciałem,

• biały szum- miarowe dotykanie powiek lub ich silne poklepywanie. /stymulacja wzroku/

Page 27: AUTYZM

METODY I FORMY PRACY EDUKACYJNO-TERAPEUTYCZNEJ

Musimy pamiętać, iż:1. Autyzm jest zaburzeniem rozwoju, musimy mieć świadomość, że

to co powinno było się rozwinąć nie rozwinęło się i prawdopodobnie już się w pełni nie rozwinie. Wykluczone jest zatem całkowite uzdrowienie.

2. W prawidłowym prowadzeniu edukacyjno-terapeutycznym akcent musimy położyć na stronę poznawczą (nie uczuciową), gdzie uczenie musi być wyraźne, wręcz kategoryczne, dostosowane jednak do możliwości i potrzeb autysty. Optymalnym rozwiązaniem w zakresie nauczania szkolnego jest pełna indywidualizacja pracy (1x1 lub 1x2).

3. Bardzo ważnym elementem, przed podjęciem pracy jest właściwa diagnoza psychologiczno-pedagogiczna. Jednym z lepszych narzędzi diagnostycznych jest test PEP-R (profil psychoedukacyjny) Schloplera i Reihlera.

Page 28: AUTYZM

FORMY TERAPII:

- Program TEACCH- Terapia Behawioralna- Terapia Sensoryczna- Terapia medyczna

Page 29: AUTYZM

Program TEACCHDo długoterminowych celów podejścia TEACCH należą rozwijanie umiejętności osób

z autyzmem, a także zapewnienie fundamentalnych potrzeb takich jak godność, możliwość zaangażowania w celowe działania, poczucie bezpieczeństwa oraz samowystarczalność. Jednym z bardzo istotnych celów TEACCH jest przygotowanie osób z autyzmem do jak najbardziej samodzielnego funkcjonowania w życiu.

Do cech charakterystycznych TEACCH należą między innymi:• duży nacisk na zrozumienie istoty autyzmu i indywidualnych potrzeb danej osoby

z autyzmem• korzystanie z szeregu pomocy wizualnych w pracy z osobami z autyzmem• dostosowanie środowiska do potrzeb osób z autyzmem poprzez strukturyzację• tworzenie zindywidualizowanych programów nauczania, które uwzględniają wiek,

umiejętności, zainteresowania i potrzeby osoby z autyzmem• ścisła współpraca z rodziną dziecka i placówkami edukacyjnymi do których

uczęszcza dzieckoWażnym elementem TEACCH jest nauczanie ustrukturalizowane. Do skutecznych

technik, które rozwijają umiejętności i pozwalają osobom z autyzmem na wykorzystywanie tych umiejętności w sposób jak najbardziej samodzielny są: organizacja fizycznego otoczenia, korzystanie z planów zajęć i systemów pracy, stawianie jasnych i wyraźnych oczekiwań a także używanie wizualnych pomocy dydaktycznych.

Page 30: AUTYZM

TERAPIA BEHAWIORALNA:W terapii behawioralnej można wyróżnić trzy podstawowe cele:• rozwijanie zachowań deficytowych,• redukowanie zachowań niepożądanych• generalizowanie i utrzymywanie efektów terapii. Zachowaniami deficytowymi nazywamy te zachowania, które uważa się za

normalne i pożądane u dziecka w pewnym wieku i w pewnych okolicznościach, a które u dziecka autystycznego występują zbyt rzadko lub nie występują w ogóle (np. prawidłowa mowa, okazywanie uczuć, zabawa, itp.).

Zadaniem terapeuty behawioralnego jest kształtowanie u dziecka autystycznego jak największej liczby zachowań adaptacyjnych, które rozwiną jego niezależność i umożliwią mu efektywne funkcjonowanie w środowisku. Niepożądane zachowania dziecka powinny być zwalczane, ponieważ sprawiają kłopoty otoczeniu oraz nie sprzyjają nauce.

W zwalczaniu niepożądanych zachowań stosujemy dwie podstawowe metody: Odbieranie dziecku czegoś, co lubi lub obdarzanie go czymś nieprzyjemnym. Zarówno jedno jak i drugie postępowanie powinno stanowić bezpośrednie następstwo złego zachowania się.

Page 31: AUTYZM

W edukacji dziecka autystycznego należy trzymać się podstawowych reguł behawioralnych.

a) Jeżeli chcemy, żeby zachowania występowały częściej, powinniśmy je systematycznie wzmacniać.Wzmocnienie jest czymś, co następuje bezpośrednio po pewnym elemencie zachowania i zwiększa prawdopodobieństwo jego ponownego wystąpienia.

Są dwa rodzaje wzmocnień: pozytywne i negatywne. Wzmocnienie pozytywne polega na tym, że po danym zachowaniu następuje rzecz przyjemna, w przypadku zaś wzmocnienia negatywnego usuwamy rzecz nieprzyjemną.

W pracy z dzieckiem stosujemy prawie zawsze wzmocnienia pozytywne. Można wyróżnić cztery rodzaje wzmocnień: pierwotne np.: jedzenie i picie; wtórne np.: pieniądze, żetony; socjalne np.: pochwały, uściski, pocałunki; Stymulujące np.: zabawki. Wzmocnienie powinno być stosowane, gdy dziecko zachowa się dobrze, bezpośrednio po tym, gdy się tak zachowa oraz w sposób wyraźny.

b) Zachowanie niepożądane nie powinno być wzmacniane.c)  Pojawienie się trudnego zachowania nie jest niebezpieczne, jeśli

tylko nie jest wzmacniane.

Page 32: AUTYZM

Terapia behawioralna przebiega wg poszczególnych etapów:

• wczesne rozumienie mowy – przygotowanie do nauczania,

• trening imitacji – naśladowanie,• dopasowywanie i sortowanie,• imitacja werbalna,• rozwój rozumienia mowy i mowy czynnej;

nazywanie obiektów i czynności,• pojęcia abstrakcyjne,• budowanie zdań i nauka odpowiadania na pytania,• umiejętności szkolne,• rozwój społeczny i nauka wspólnej zabawy,• czynności samoobsługowe. 

Page 33: AUTYZM

Przykład ćwiczenia: Kształtowanie umiejętności.

Metoda małych kroków:

Page 34: AUTYZM
Page 35: AUTYZM
Page 36: AUTYZM
Page 37: AUTYZM

TERAPIA SENSORYCZNA:Integracja sensoryczna to proces, w którym

informacje docierające do mózgu ze wszystkich zmysłów są nieustannie segregowane, rozpoznawane, interpretowane i wreszcie integrowane tak, aby mogła powstać adekwatna reakcja.

Właściwie przebiegające procesy integracji sensorycznej są podstawą do prawidłowego rozwoju ruchowego, kształtowania mowy, zachowania, emocji, uczenia, pisania, czytania, liczenia, koncentracji uwagi.

Terapia integracji sensorycznej (SI) poprawia m.in.: koncentrację uwagi, pamięć, koordynację ruchową, planowanie ruchu, zręczność, pracę oczu, napięcie mięśniowe, które są podstawą umiejętności szkolnych.

Terapia SI odbywa się w odpowiednio przystosowanej sali z wykorzystaniem specjalistycznych sprzętów atrakcyjnych dla dzieci. Terapia sensoryczna to również wiele codziennych sytuacji, np.. Pobyt na plaży (piasek, woda, wiatr, słońce), zabawy na huśtawce, itp., hipoterapia, dogoterapia, delfinoterapia.

Page 38: AUTYZM

TERAPIA MEDYCZNA:• Farmakoterapia jest ważna formą pomocy

autystykom. Odpowiednio dobrane leki pozwalają zmienić procesy chemiczne zachodzące w mózgu, co przekłada się bezpośrednio na zachowanie autysty. Można zatem poprawić poziom uwagi, czy aktywności, zredukować stany depresji czy niepokoju, opanować napady złości czy agresji. Trzeba jednak pamiętać, że leki nie wyleczą autyzmu.

Warto wspomnieć o próbach zastosowania diety bezglutenowej (produkty zbożowe) i bezkazeinowej (produkty mleczne) u osób z autyzmem.

Page 39: AUTYZM

METODY TERAPII:

- Metody komunikacji pozawerbalnej

- Holding

- Dobrego Startu

- Weroniki Sherborn

- Plany Aktywności

- Aktywności Knillów

- A. Tomatisa

Page 40: AUTYZM

Metody komunikacji pozawerbalnej:

- Plany dnia (oparte na konkretach, zdjęciach lub obrazkach, sekwencyjne układy kolejnych czynności dnia).

- Piktogramy: proste symbole graficzne dotyczące osób, przedmiotów, czynności, liczebności, itp. Zaczynamy od najbliższego otoczenia dziecka w oparciu o podstawowe potrzeby

- System gestów MAKATON: zestaw naturalnych gestów.

Page 41: AUTYZM

Aby wprowadzić metody komunikacji pozawerbalnej należy wypracować u dziecka podstawowe umiejętności tj.: naśladowanie i wskazywanie, zdolność koncentracji uwagi, wyeliminować lub ograniczyć zachowania niepożądane.

Page 42: AUTYZM

HOLDING:Jest to terapia, którą mogą prowadzić

rodzice dziecka autystycznego.Celem tej metody jest budowanie bądź przywrócenie więzi emocjonalnej  pomiędzy rodzicami a dzieckiem, poprzez wymuszenie bliskiego kontaktu fizycznego.

Istnieją 3 fazy w trakcje sesji holdingu:1. Faza konfrontacji2. Faza odrzucenia3. Faza rozwiązania

Page 43: AUTYZM

-konfrontacja – matka zachęca do kontaktu wzrokowego dziecko, przytrzymuje je(dziecko może wyrywać się,

jest niespokojne)-odrzucenie – na skutek nawoływania do kontaktu

przez matkę i przytrzymywania,dziecko gwałtownie próbuje ucieczki, wyrywa się, kopie, pluje, mówi, że

nie kocha matki, płacze, może wymiotować. Najważniejszy moment – wyrażenie przez matkę i

dziecko najgłębszego żalu, pretensji, niepokojów, co prowadzi do rozwiązania. 

-rozwiązanie – intensywna bliskość fizyczna i emocjonalna matki i dziecka, 

odprężenie. 

Rolą terapeuty jest zachęcanie matki do wyrażania swoich uczuć ,jest osobą odpowiedzialną za prowadzenie całego procesu terapii

Page 44: AUTYZM

• Metoda Dobrego Startu – składają się na nią 3 elementy: element słuchowy (piosenka lub wiersz), element wzrokowy (wzory graficzne) i element motoryczny (wykonywanie ruchów w czasie odtwarzania wzorów graficznych, połączonych z rytmem piosenki lub wiersza). Celem metody jest jednoczesne rozwijanie funkcji wzrokowych, słuchowych, językowych, motorycznych, a także kształtowanie lateralizacji (ustalenie ręki dominującej) oraz orientacji w schemacie ciała i przestrzeni. Funkcje te leżą u podstaw złożonych czynności czytania i pisania. Metoda Dobrego Startu kształci także zdolność rozumienia i posługiwania się symbolami abstrakcyjnymi, ułatwia nawiązanie kontaktów społecznych i uczy współdziałania dzieci, mających trudności w przystosowaniu społecznym lub zaburzonych emocjonalnie.

Page 45: AUTYZM

Metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne – wykorzystuje dotyk, ruch oraz wzajemne relacje fizyczne, emocjonalne i społeczne we wspomaganiu rozwoju dziecka i terapii zaburzeń. Ćwiczenia wywodzą się z naturalnych potrzeb dziecka, które zaspokajane są w kontakcie z osobą dorosłą. Stosowane jest kołysanie, przytulanie, turlanie, przeciąganie. Podstawą metody jest rozwijanie poprzez ruch:

• świadomości własnego ciała,• świadomości przestrzeni i działania w niej,• dzielenie przestrzeni z innymi ludźmi i

nawiązywanie z nimi bliskich kontaktów,• ruch kreatywny. 

Page 46: AUTYZM

PLANY DNIA:

Page 47: AUTYZM
Page 48: AUTYZM
Page 49: AUTYZM
Page 50: AUTYZM

Metoda aktywności KnillówW swoich Programach Aktywności autorzy skojarzyli ruch i dotyk

ze specjalnie skomponowaną muzyką. Wykonując przy muzyce określone ćwiczenia, dziecko uczy się odczuwania własnego ciała i otwiera się na doznania dotykowe z otoczenia.Program Aktywności składa się z sześciu części:

• Programu Wprowadzającego• Programu Specjalnego dla dzieci ze znaczną

niepełnosprawnością ruchową• Programu Pierwszego, koncentrującego się na ćwiczeniach

górnej partii ciała• Programu Drugiego, koncentrującego się na ćwiczeniach dolnej

partii ciała• Programu Trzeciego wymagającego od uczestnika większej

sprawności i koordynacji ruchowej, a także uwagi• Programu Czwartego – najtrudniejszego – gdzie dużą rolę

odgrywa już własna inicjatywa dziecka (np. taniec)

Page 51: AUTYZM

• Podczas realizacji wszystkich programów każdy ruch dziecka wspierany jest przez specjalny akompaniament muzyczny, będący sygnałem konkretnej aktywności. Zadaniem muzyki jest stymulacja uwagi, a także stwarzanie korzystnych podstaw do uczenia się. Dziecko zapamiętuje kolejne sekwencje sygnałów muzycznych, co sprawia, że dotyk terapeuty jest dla niego przewidywalny. Taka rytualizacja aktywności jest dla dziecka źródłem poczucia bezpieczeństwa, co w przypadku dzieci z autyzmem jest bardzo istotne.

• Programy podstawowe skupiają się kolejno na odczuwaniu poszczególnych części ciała poprzez różne aktywności, wymagają od dziecka większej ruchliwości, koordynacji oraz świadomości społecznej.

Page 52: AUTYZM

Metoda TOMATISA polega na słuchaniu dźwięków poprzez urządzenie zwane „elektronicznym uchem", które jest idealnym modelem ucha ludzkiego – „ćwiczy" ono ucho w taki sposób, aby mogło pracować bez zakłóceń. Ćwiczenia te stymulują centralny system nerwowy, a w szczególności korę mózgową, która stanowi centrum procesów myślenia. Stymulacja ucha odbywa się poprzez dźwięki o określonej, zróżnicowanej częstotliwości. Dziecko może dobrze słyszeć, ale nie oznacza to, że potrafi równie dobrze słuchać, czyli że ma prawidłowo rozwiniętą uwagę słuchową. Może mieć trudności z prawidłową selekcją i analizą dźwięków, rozróżnianiem wysokich i niskich częstotliwości, a także nie posiadać umiejętności jednoczesnego kojarzenia znaku graficznego z dźwiękiem, co jest konieczne w przypadku poprawnego czytania i pisania.

Page 53: AUTYZM

Kilka wskazówek dla nauczycieli dotyczących

dzieci autystycznych

Pamiętaj, że mimika i inne społeczne wskazówki mogą nie zostać zrozumiane. Większość osób

dotkniętych autyzmem ma trudności z odczytywaniem wyrazu twarzy oraz mowy ciała.

Jeżeli wydaje ci się, że uczeń niczego się nie uczy wykonując dane zadanie, to rozbij je na krótsze etapy lub przedstaw je na kilka sposobów (np. wizualnie, słownie, fizycznie).

Page 54: AUTYZM

Unikaj wielomówstwa. Bądź konkretny. Używaj krótszych zdań, jeżeli zauważysz, że uczeń nie do końca cię rozumie. Chociaż prawdopodobnie nie ma on problemów ze słuchem i słucha tego, co mówisz, może mieć trudności ze zrozumieniem tego, co chcesz przede wszystkim przekazać, jak również z wyłapaniem istotnych informacji.

Przygotowuj ucznia na wszelkie zmiany w otoczeniu lub w rozkładzie zajęć, takie jak zwoływane zebrania, zastępstwa nauczycieli czy zmiany terminów. Aby przygotować go do zmiany, stosuj harmonogramy sporządzone na piśmie lub w formie obrazkowej.

Page 55: AUTYZM
Page 56: AUTYZM
Page 57: AUTYZM